Belga

Wat weet het gerecht over u via Google? Nederlandse vrouw veroordeeld voor moord op basis van Google-data

In Nederland is een vrouw veroordeeld tot 20 jaar cel voor moord. De bewijzen daarvoor vond de rechter in de analyse van de telefoon- en Google-gegevens van de verdachte en het slachtoffer. Dat staat te lezen in De Volkskrant. Wat kan het gerecht zo over ons te weten komen? En hoe vaak gebeurt het? "De Wereld Vandaag" op Radio 1 vroeg het aan Jan Kerkhofs, autoriteit op het vlak van cybercrime.

We nemen u even mee naar een plaats delict in de zomer van 2 jaar geleden: een wei in een dorp in de Nederlandse provincie Friesland. Een man van 37 ligt er zwaargewond neer, hij heeft een zwaar hoofdletsel. Speurders tasten in het duister. Er komen tientallen tips binnen, maar die leiden niet tot harde bewijzen. Tot het gerecht de telefoons van het slachtoffer en zijn echtgenote doorlicht, en data van Google opvraagt. Dat blijkt een schat aan informatie, zo schrijft De Volkskrant.

Zo kunnen de speurders de locatiegegevens van het slachtoffer en zijn vrouw inkijken. Die geven exact aan waar ze waren op de avond van de moord, tot op ongeveer 10 meter nauwkeurig. Zelfs met foutenmarge blijkt daar volgens de speurders uit dat de twee elkaar moeten gezien hebben in de wei. Dat terwijl de vrouw zegt dat ze wel even in de wei naar haar man ging zoeken, maar hem niet vond. Daarnaast zien de speurders ook dat de vrouw vóór de moord ergens naar toe reed, waar ze geen duidelijke verklaring voor heeft, én dat de vrouw niet rechtstreeks van de wei naar huis ging. Speurders vermoeden zo dat iemand haar met de moord geholpen heeft.

Daarnaast geven de Google-data zelfs het vermoedelijke tijdstip van de moord aan. Google kan analyseren of je aan het wandelen bent, fietsen, autorijden, of een onbestemde activiteit. Uit de gegevens van het slachtoffer blijkt dat hij wandelde naar de wei, en dat er rond half één 's nachts dan een 'onbestemde activiteit' was. Vermoedelijk werd hij dan om het leven gebracht. Maar er is nog meer. Zo leiden de speurders uit de Google-zoekgeschiedenis van het slachtoffer af dat het echtpaar heftige ruzies had, onder meer over een dure plastische ingreep.

De combinatie met de telefoongeschiedenis, deed de vrouw helemaal de das om. Zo stuurt ze iets na middernacht een sms naar haar man, met de vraag om naar de wei te komen. En belt ze hem wel 52 keer vóór de moord. Alle gegevens samen doen de rechter besluiten dat de vrouw een duidelijk plan had om haar man te vermoorden. Ze wordt veroordeeld tot 20 jaar cel.

Wat kan het gerecht over u te weten komen?

De Nederlandse moordzaak is opmerkelijk, maar Jan Kerkhofs van de cyberunit bij het federaal parket lijkt er niet helemaal van achterover te vallen. "Google en andere internetgiganten beschikken over enorm veel informatie. En we zijn ons er vaak niet van bewust dat we onze informatie prijsgeven", zegt Kerkhofs. "Niemand lijkt zich af te vragen waarom we van Google geen maandelijkse factuur krijgen voor de geleverde diensten. Dat komt omdat u zélf het product bent."

Google kan zeggen waar en wanneer u vertrokken bent, welke weg u nam en of u wandelde, fietste of met de auto reed

Jan Kerkhofs, cyberunit federaal parket

Het gerecht kan dus veel achterhalen. "Zeker in de toestellen van de mensen zélf zit een schat aan informatie", gaat Kerkhofs verder. "Er zitten enorm veel gegevens en sporen in." Welke gegevens over u geweten zijn, kan u overigens mogelijk zelf controleren. Als u een Gmail-account heeft, is het mogelijk om via Google Dashboard te bekijken welke gegevens over u worden bijgehouden.

"Via het dashboard kan u bijvoorbeeld uw tijdlijn bekijken. Stel dat u 17 januari 2018 intikt. De applicatie zal u exact zeggen op welk tijdstip u vertrokken bent, van waaruit, waar naartoe, welke weg u genomen heeft. En er zal zelf geïdentificeerd worden met een relatieve nauwkeurigheid of u gewandeld, gefietst of autogereden hebt. Maar ook wanneer u bent aangekomen, en dergelijke meer. Veel mensen schrikken er van als ze zelf de proef op de som nemen, hoeveel gegevens er worden bijgehouden."

Hoe vaak worden Google-data opgevraagd bij gerechtelijke onderzoeken?

Het is geen zeldzaamheid dat het gerecht gegevens bij Google opvraagt tijdens een gerechtelijk onderzoek. "Dagelijkse kost", zo erkent Jan Kerkhofs. "Ik moet niet verbergen dat dit frequent gebeurt. Maar uiteraard allemaal in de zoektocht naar de waarheid onder leiding van een onderzoeksrechter en binnen het wettelijke kader en binnen het proportionele", zegt hij. 

Elke plaats delict is vandaag quasi digitaal. En dat zal alleen maar toenemen aan belang en impact

Jan Kerkhofs, cyberunit federaal parket

De samenwerking tussen ons land en de grote operatoren verloopt volgens Kerkhofs ook erg goed. "België is een goede leerling van de Europese klas. We slagen er in om met de meeste van de grote providers, zoals Google, Microsoft en Facebook, bepaalde werkafspraken en protocols te maken om samen te werken."

"En dat werkt: we slagen er met een redelijk hoge succesgraad in om data te bekomen voor de waarheidsvinding." Over het gebruik van Google-data tijdens het gerechtelijke onderzoek is dus het laatste nog niet gezegd. "Elke plaats delict is vandaag quasi digitaal. En dat zal alleen maar toenemen aan belang en impact."

Beluister hier het fragment uit 'De Wereld Vandaag' op Radio 1: