2019 Invision

Ook Lady Gaga beschuldigd van plagiaat, voor "Shallow": ontrolt zich sneeuwbaleffect in muziekindustrie?

Zangeres Lady Gaga wordt beschuldigd van plagiaat in haar lied “Shallow”. De Amerikaanse artiest Steve Ronsen vindt dat er gestolen is uit zijn nummer “Almost” uit 2012, en hij en zijn team zouden een schadeclaim van ettelijke miljoenen voorbereiden. De klacht is een zoveelste in een rij van recente plagiaatzaken in de muziekindustrie.

Lady Gaga schreef “Shallow” (2018) samen met Mark Ronson – die ook met Bruno Mars samenwerkte voor het nummer "Uptown funk", en voor de duidelijkheid geen familie is van Steve Ronsen – Andrew Wyatt en Anthony Rossomando. Het neemt een belangrijke plaats in in de film “A star is born” (2018), waar ze het samen met collega-acteur Bradley Cooper brengt. Het lied werd bekroond met een Oscar, een Golden Globe en twee Grammy's.

De artiest die klacht indiende, is de relatief onbekende Steve Ronsen. Hij is momenteel de zanger, gitarist en songwriter van de groep Steve Ronsen The Max, en bracht in 2012 het soloalbum “Everything” uit, met het lied “Almost” als zesde en voorlaatste track. Sinds het nieuws over de klacht gisterennamiddag bekend raakte, ging het lied op SoundCloud van minder dan 300 clicks naar ondertussen meer dan 56.000 clicks.

Ronsens advocaat Mark Shirian verklaarde aan de New York Post dat de klacht er komt op basis van de analyse van een “vermaarde en gerespecteerde” musicoloog. Die zou significante gelijkenissen tussen de “hooks” van de liedjes gevonden hebben op het vlak van tempo, melodie, ritme en harmonie. Daarbij ook de akkoordencombinatie G-A-B. Lady Gaga nam op haar beurt advocaat Orin Snyder onder de arm, en die liet optekenen dat hij de beschuldigingen volledig uit de lucht gegrepen vindt. De liedjes zouden niet op elkaar lijken, en de G-A-B-combinatie zou al eeuwenlang in allerhande liedjes en muziekstukken gebruikt worden.

Tegenvoorbeeld

“Om van een beschermd werk te kunnen spreken, moet de oorspronkelijkheid van een lied bewezen worden, en die kan je met een tegenvoorbeeld onderuithalen”, legt Alex Trappeniers, advocaat en specialist auteursrecht, uit. “Het volstaat dus voor de aangevallen partij om één ouder lied te vinden waarbij een combinatie al gebruikt werd.” Wat betreft de G-A-B-combinatie, lijkt het team van Lady Gaga dat al gevonden te hebben, want ze beweren dat die ook al in het lied “Dust in the wind” van Kansas uit 1978 te horen was.

In tegenstelling tot in Europa, wordt er in de Verenigde Staten door een jury over plagiaatzaken geoordeeld. “Het onderzoek naar de compositie van een lied is voor een stuk objectief”, vertelt Trappeniers. “Dan kijkt men op musicologisch vlak naar de melodie en het ritme, het tempo speelt daarbij geen rol. Voor een deel is het echter ook subjectief. De juridische hoofdvraag is of het aangevallen lied hetzelfde geklonken zou hebben zonder invloed van het nummer dat de claim maakt.”

Hieronder kunt u de songs beluisteren en zelf oordelen:

(Lees aub verder onder de video's)

Sneeuwbaleffect

Plagiaatzaken in de muziekindustrie gebeuren wel vaker – bij The Black Eyed Peas, bijvoorbeeld, zijn ze niet meer op één hand te tellen – maar de laatste tijd zijn er toch opvallend veel. In februari van dit jaar kwam “Toy” van Netta Barzilai in opspraak, het lied dat Israël de zege bezorgde op het Eurovisiesongfestival in 2018. Het refrein vertoonde kenmerken van de iconische riff uit “Seven nation army” (2003) van The White Stripes. Uiteindelijk werd Jack White, frontman van The White Stripes, vermeld als co-auteur van “Toy”, waardoor hij nu ook verdient aan het succes.

Vorige week kwam er ook een uitspraak in de plagiaatzaak die de christelijke rapper Flame had aangespannen tegen popzangeres Katy Perry. Haar “Dark horse” (2013) zou zowel het ritme als de melodie van zijn “Joyful noise” (2009) overgenomen hebben. Flame eiste aanvankelijk een schadevergoeding van 20 miljoen dollar, maar stemde in met de uitspraak van de rechtbank, die de zangeres en haar management een vergoeding van 2,5 miljoen dollar oplegde. Perry en haar platenmaatschappij Capitol Records willen in beroep gaan tegen de uitspraak.

Als je zeker van je stuk bent, kan het lonen om te wachten
Alex Trappeniers, advocaat en specialist auteursrecht

Vlak voor de uitspraak in de zaak van Katy Perry trok een andere plagiaatzaak de aandacht, een die al 20 jaar aansleept. De Duitse band Kraftwerk had die aangespannen tegen de producers Moses Pelham en Martin Haas. Die zouden twee seconden uit Kraftwerks lied “Metall auf metall” (1977) zonder hun toestemming “gesampled” (herbruikt) en voortdurend herhaald hebben in het lied “Nur mir” (1997). Het Europese Hof van Justitie oordeelde dat muziek samplen enkel toegestaan is na toestemming van de originele artiest, tenzij het fragment zo wordt veranderd dat het anders klinkt dan het origineel.

De opeenvolgende plagiaatzaken kunnen een sneeuwbaleffect veroorzaken, waarbij de ene schadeclaim de andere veroorzaakt. Volgens Trappeniers is het zeker mogelijk dat Ronsen het succes van “Shallow” heeft afgewacht om te procederen. “Als je zeker van je stuk bent, kan het lonen om te wachten. Als je de rechtszaak wint, kan je vragen dat het nummer uit de handel wordt genomen, of – wat vaak slimmer is – dat je als co-auteur vermeld wordt en meeprofiteert van de inkomsten.”

Toch maakt Ronsens klacht volgens Trappeniers niet zo veel kans. “De nummers beginnen gelijkaardig, vooral in de eerste vier maten, maar daarna gaan ze wel een verschillende kant op. Mij lijkt de klacht te zwak.”