Het standbeeld van Ambiorix in Tongeren

Historicus KU Leuven: "Vlaamse canon neigt naar superioriteits­denken"

Bart De Wever (N-VA) wil een canon voor het onderwijs, en voor de integratie van nieuwkomers. Wat dat is? Een lijst van de belangrijkste namen en feiten uit de Vlaamse geschiedenis. De Leuvense historicus Karel Van Nieuwenhuyse is bijzonder kritisch. "Dit houdt geen steek", zegt hij in "De ochtend" op Radio 1. 

De canon was oorspronkelijk het lijstje van alle bijbelboeken die de kerk erkende. Een leidraad voor de gelovigen, zeg maar. En geheel in die geest wil Bart De Wever nu een canon als leidraad voor het onderwijs, én als een gids voor de Vlaamse identiteit, die gebruikt kan worden bij de integratie van nieuwkomers. 

Wat op dat lijstje moet staan? Wellicht zullen er nog oeverloze debatten over gehouden worden, als het idee ooit het regeerakkoord haalt. In Nederland bestaat het al, sinds 2006 zelfs. Daar beschouwen ze pakweg Karel V, Erasmus, Hugo De Groot, Willem van Oranje, Anne Frank of Srebrenica als historisch erfgoed.  In Vlaanderen zou dat dan de Guldensporenslag kunnen zijn. Of Ambiorix. 

Maar ook in Nederland is er veel discussie geweest over zin en onzin van dit soort lijstje, en die steekt nu ook hier, na de demarche van De Wever, de kop op. Bijvoorbeeld Karel Van Nieuwenhuyse, historicus van de KU Leuven en actief in de lerarenopleiding, behoort tot de non believers. In felle bewoordingen, zelfs. 

Teletijdmachine

Hij noemt het op de eerste plek een anachronisme: het Vlaanderen van nu is niet het Vlaanderen van de 14e eeuw. "Toen had je het graafschap Vlaanderen en het hertogdom Brabant, twee aparte entiteiten. Als we met een teletijdmachine naar die periode zouden terugkeren en die mensen Vlamingen noemen, zouden ze ons uitlachen."

Volgens Van Nieuwenhuyse vloekt het principe van een canon met alles wat studenten geschiedenis moeten kunnen. Historisch denken, bijvoorbeeld, en zo'n canon, zegt Van Nieuwenhuyse is "ahistorisch denken". "We leren studenten om kritisch om te gaan met de geschiedenis. Dat doe je niet door ze allerlei feitjes op lijsten in te lepelen."

Video player inladen...

Invloeden van buitenaf

Wat Van Nieuwenhuyse nog meer lijkt te storen, is dat die canon een politiek instrument is, bedoeld om een identiteit te construeren. Die er niet is, denkt hij. "Ik kan me Vlaming voelen of Belg, of helemaal niets. Het is niet omdat ik in Vlaanderen geboren ben dat ik me Vlaming moet voelen."

Zo'n canon zou dan ook tot uitsluiting leiden, denkt hij. Een kritiek die overigens ook in Nederland opdook, toen bleek dat er heel weinig vrouwen of mensen met een migratie-achtergrond op opdoken. Van Nieuwenhuyse: "Dit neigt naar superioriteitsdenken. Een samenleving is niet altijd gemaakt door invloeden van binnenuit, maar ook van buitenaf. Als die mensen niet voorkomen op zo'n lijst, gaat het volgens mij om een uitsluitend mechanisme."

Bekijk hier het verslag uit "Terzake" met Bruno De Wever, historicus aan de UGent en Mia Doornaert, voorzitster Vlaams Fonds der Letteren:

Video player inladen...