Een festivalganger betaalt "cashless", via de chip in zijn toegangsbandje

De "pain of paying" op festivals: "Cashless betalen is snel, veilig en de toekomst, maar mensen geven zo meer geld uit"

Met Pukkelpop en Jazz Middelheim gaat de festivalzomer zijn laatste weken in. Wie wel eens naar een muziekfestival gaat, weet dat geld er vlot wordt uitgegeven. Vaak betaal je met klassieke drankbonnen, zoals op Pukkelpop. Tomorrowland zweert bij “pearls”, de fictieve munt waarin het bedrag dat je op je festivalbandje oplaadt, wordt omgerekend. En andere evenementen doen het volledig “cashless”: betalen doe je dan rechtstreeks met je bankkaart of een app. Het opzetten van een “cashless” betaalsysteem lijkt voor veel festivals de toekomst, maar is dat wel het beste idee? VRT NWS licht de verschillende betaalsystemen door, met hun voor- en nadelen.

De eerste halte op een evenement is voor veel mensen de kassa, om bonnetjes te kopen. Van de allergrootste festivals tot de kleinste dorpsfeesten: drankbonnen, -kaarten of -munten zijn goed ingeburgerd. Een van de voordelen: ga je voor de hele vriendengroep of familie iets bestellen, dan kan iedereen meteen zijn bonnen meegeven. Handig en duidelijk.

“Het systeem heeft zowel voor organisatoren als consumenten voordelen: festivalgangers kunnen sneller betalen aan de toog dan met geld, en de organisatie maakt gegarandeerd winst. Het is bewezen dat 10 tot 20% van de bonnetjes wordt vergeten en dus niet effectief wordt gebruikt, hoewel er wel voor betaald is”, zegt econoom Geert Noels.

Een ander voordeel: wie fysiek geld uitgeeft, onder de vorm van papieren bonnetjes bijvoorbeeld, let beter op zijn budget dan wie elektronisch betaalt. Festivalgangers met drankbonnen op zak, hebben letterlijk in de hand hoe veel ze uitgeven.

Wanneer we iets tastbaar betalen - cash of met papieren bonnetjes - dan denken we meer na over die uitgave dan wanneer we elektronisch betalen.

Barbara Briers, professor marketing aan de Vlerick Business School

“Dat gevoel omschrijven we als “pain of paying”: de pijn om te betalen. Die is veel groter wanneer we cash betalen dan met een bankkaart of app, want dan is ons geld nauwelijks tastbaar”, legt Barbara Briers uit. Ze is professor marketing aan de Vlerick Business School.

“Wanneer we cash betalen, denken we meer na over wat we ook nog met een bepaald bedrag kunnen doen, omdat het zichtbaar is.” Een principe dat je ook kan toepassen op drankbonnen: wil ik straks één duurdere cocktail, of houd ik het op de klassieke festivalfriet met een pintje erbij? Het is maar één mogelijk dilemma op een festivalwei.

Iedereen cashless?

Hoewel drankbonnen niet “passé” zijn, denken veel evenementen aan alternatieven. Steeds vaker duiken cashless systemen op. Ook Pukkelpop geeft aan “die optie te overwegen”, al is het op korte termijn niet aan de orde. Op de wei in Kiewit wordt komend weekend met de vertrouwde bonnetjes betaald, maar het festival wil daar weinig over kwijt. Idem voor Live Nation, dat de concerten en festivals op de wei in Werchter organiseert.

De omschakeling naar een cashless systeem vraagt een investering, zowel qua hardware als software. Voor kleinere festivals is die niet altijd haalbaar. En technisch zijn niet alle toepassingen al stabiel genoeg voor massa-evenementen. Een reden voor grotere festivals om er voorlopig van af te zien. Maar er zijn tegenvoorbeelden, zoals het ecologische festival Paradise City, dat cashless werkt. Net over de grens met Nederland doet Best Kept Secret - qua schaal beter vergelijkbaar met Pukkelpop - het ook cashless. 

Bekijk hier hoe Best Kept Secret-organisator Robert Swarts het cashless systeem uitlegt:

Video player inladen...

Mensen betalen steeds vaker met hun bankkaart of een betaalapp. Waarom zouden we dat op festivals dan niet doen?

Robert Swarts, organisator Best Kept Secret

“We hoeven geen bonnen of betaalmunten te produceren, zo brengen we minder plastic in omloop”, zegt Swarts. “Mensen blijven daar achteraf ook niet mee zitten. En we vinden het een stap vooruit qua service. Het gaat sneller, het is transparanter en mensen zijn het gewend om elders zo te betalen. Waarom zouden we dat op een festival dan niet doen?” 

“Een cashless systeem heeft twee voordelen voor een organisator: snelheid en veiligheid. Op een festival circuleert er veel geld. Wanneer je bezoekers cashless laat betalen, dan vermijd je vergissingen of diefstal door personeel. En je laat de praktische rompslomp met bonnetjes achterwege”, zegt prof. Leo Van Hove, verbonden aan de VUB en gespecialiseerd in betaalsystemen en e-commerce. “Een organisatie maakt ook meer winst, want mensen zijn iets “vrijgeviger”, al lijkt mij dat niet de belangrijkste motivatie om te kiezen voor cashless betalen.”

Cashless betalen heeft drie voordelen: snelheid, veiligheid, en meer winst voor de organisatie.

Prof. Leo Van Hove (VUB), expert betaalsystemen en e-commerce

Betalen met je festivalbandje

Ruim vijf jaar geleden betaalde je op Best Kept Secret nog met een herlaadkaart, waarop je een bepaald bedrag moest storten voor je dat geld kon uitgeven. “We zijn daarvan teruggekomen, omdat de technologie zich intussen verder ontwikkeld heeft. Contactloos betalen is meer de standaard geworden in Nederland, en daar moet je als festival in mee durven gaan”, aldus Swarts.

Tomorrowland rekent wel op een oplaadsysteem. Festivalgangers zetten een bedrag op de chip in hun toegangsbandje, en dat wordt omgerekend naar de fictieve munteenheid “pearls”. 1,6 euro komt overeen met 1 pearl. “Onze bezoekers registreren dat bandje online en koppelen daar een betaalkaart aan”, zegt Debby Wilmsen van Tomorrowland.

Bekijk hier hoe Debby Wilmsen van Tomorrowland het betaalsysteem met de festivalbandjes uitlegt:

Video player inladen...

“Met het saldo dat ze op hun bandje zetten, omgezet in pearls, betalen ze door aan de kassa twee keer te swipen: een keer voor de bestelling, en een tweede keer om die te bevestigen. Wie na het festival geld over heeft, krijgt dat terug, of kan een gift doen aan het goede doel. Wie zijn bandje tijdens het festival verliest, kan het laten blokkeren. De pearls worden dan op een nieuw bandje gezet. We hebben ons dit betaalsysteem nog niet beklaagd”, zegt Wilmsen. “Het is zowel voor ons handig, als voor de bezoekers. En omdat we twee festivalweekends organiseren, hoeven we ons geen zorgen te maken over fraude met bonnen.”

Pearls vs. euro’s

Financieel experts zijn minder enthousiast. “Wanneer festivals een eigen munteenheid gebruiken, verlies je als consument je referentiepunt. Een pintje kost 2 pearls, maar dat is eigenlijk 3,2 euro. Mensen gaan meer uitgeven dan ze denken, omdat ze geen besef meer hebben van hun geld”, aldus econoom Geert Noels. “Cashless betaalsystemen zijn volgens mij de toekomst, maar de referentie moet wel de euro blijven.”

“Ik denk niet dat dit betaalsysteem wordt gebruikt om mensen  meer te laten consumeren, maar het heeft in de praktijk wel dat effect”, zegt Barbara Briers daarover. “Wanneer je betaalt in fictieve pearls, wordt geld abstracter. Mensen zullen niet meer omrekenen naar euro en denken minder na over hun uitgaven.”

Wanneer je mensen laat betalen in een fictieve munteenheid, neem je hun referentiepunt weg, en geven ze meer uit.

Geert Noels, econoom

Pearls horen volgens Tomorrowland bij de festivalbeleving, maar er is ook een praktische reden waarom ze zijn ingevoerd. “Ons cashless systeem draait op een wifinetwerk, en dat kan altijd verstoord geraken. Bij problemen kunnen we meteen omschakelen naar fysieke jetons, de “pearls” in de letterlijke zin van het woord”, aldus Wilmsen, die benadrukt dat festivalgangers met dit betaalsysteem wél perfect weten hoe veel ze spenderen.

“Zowel voor als na elke transactie, zien festivalgangers bij het swipen van hun polsbandje welk saldo ze nog ter beschikking hebben. Je kan een bepaald bedrag op je bandje zetten, als limiet. Als dat op is, is het op, net zoals bij bonnetjes. Dat maakt geen verschil.”

JoostVH Photography - www.joostvh.be

En onze privacy?

Tomorrowland steekt niet onder stoelen of banken dat ze via hun festivalbandjes over een schat aan informatie beschikt, over het consumptiegedrag van bezoekers. Bij elke transactie wordt bijgehouden op welk tijdstip en aan welke stand er welk product werd verkocht. Informatie die je als bezoeker online ook kan raadplegen, eens je toegangsbandje geregistreerd is. Tomorrowland geeft toe dat ze deze info effectief gebruikt.

“Als we zien dat mensen op bepaalde plekken op het festivalterrein vaak water bestellen, dan kunnen we daarop inspelen. Bij de editie van vorig jaar, toen het zo warm was, konden we zo inschatten waar we specifiek waterbars moesten plaatsen, om ons publiek zo goed mogelijk van dienst te zijn”, aldus Debby Wilmsen.

We zien waar bezoekers het vaakst water of bier bestellen, en we spelen daarop in door het juiste aanbod op de juiste plek te voorzien.

Debby Wilmsen, Tomorrowland

Maar stelt er zich geen privacyprobleem, als een festival tot in het detail weet wat je consumeert? Bezoekers die veel geld uitgeven, zouden in theorie bevoordeeld kunnen worden bij de ticketverkoop. “Misbruik loert bij elk systeem om de hoek, maar dit mes snijdt aan twee kanten. Want gebruikers krijgen ook zicht op hun betaalgedrag als alles wordt geregistreerd en bijgehouden”, zegt Leo Van Hove. “Al zal je bij een papieren drankbon nooit weten wanneer of waaraan het is uitgegeven. En dat hoeft eigenlijk ook niet om je budget te beheren.”

Wie een ticket voor een evenement koopt, laat een hoop persoonlijke gegevens achter. Wanneer je die gegevens linkt aan een oplaadbaar festivalbandje, dan weet een organisator meteen héél veel. “Maar de nieuwe privacyregeling GDPR voorziet dat je vooraf moet weten waarvoor jouw gegevens gebruikt zullen worden, en aan wie ze worden doorgespeeld voor welke doeleinden”, zegt Ingrid De Poorter, prof bank- en vennootschapsrecht aan de UGent. “Festivals mogen persoonlijke gegevens enkel gebruiken waarvoor ze noodzakelijk zijn.”

Festivals mogen persoonlijke gegevens enkel gebruiken waarvoor ze noodzakelijk zijn.

Ingrid De Poorter (UGent), prof. bank- en vennootschapsrecht