Bart De Wever (N-VA) kiest voor electoraal gewin in plaats van een inclusief Vlaanderen 

De startnota van Bart De Wever is volgens Karl van den Broeck, hoofdredacteur van Apache.be, een sluw document: "Het zal ongetwijfeld de middenklasse met een oude Vlaamse stamboom kunnen bekoren, maar het gaat de sociale en ecologische uitdagingen van vandaag wel uit de weg." De Wever kiest voor electoraal gewin in plaats van een inclusief Vlaanderen.

opinie
Karl van den Broeck
Karl van den Broeck is hoofdredacteur van Apache.be.

Wie de "startnota" van Bart De Wever oppervlakkig leest, komt weinig dingen tegen waar een weldenkend mens het oneens mee kan zijn. Er moeten meer jobs komen (120.000), Vlaanderen moet aan de top staan van de digitale transformatie, ons onderwijs moet slimmere leerlingen afleveren. 

We mogen niemand in de steek laten, maar wie sociale bescherming wil moet zelf ook wel een bijdrage leveren. Er moeten meer sociale woningen komen, de wachtlijsten in de gehandicapten-, jeugd- en ouderenzorg moeten korter. Inzake klimaat moeten we de Europese normen halen, er moet meer geld naar erfgoed en naar onze grote cultuurinstellingen, de gemeenten moeten meer ruimte krijgen om te investeren en de provincies moeten verdwijnen.

(lees verder onder de afbeelding)

Wie met de fijne kam door deze merkwaardige tekst gaat, tuimelt al snel in een paar valkuilen. Het Vlaanderen van Bart De Wever hunkert naar een romantisch verleden waarin er meer homogeniteit was (is dat ooit zo geweest?), waarin ons onderwijs performanter was (voor wie?), de sociale zekerheid niet door nieuwkomers werd "geplunderd" (is dat zo?) en waar lastige burgers zich niet bemoeiden met het beleid van de overheid (worden ze écht ernstig genomen?)

Wie met de fijne kam door deze merkwaardige tekst gaat, tuimelt al snel in een paar valkuilen

De Wever pleziert vooral de middenklasse. Die ziet zich beloond met fiscale voordelen. Ze wordt ook niet lastiggevallen met verplichte én te betalen inburgerings­cursussen of met een hoofddoekenverbod in alle officiële scholen en aan alle loketten. Ze wordt ook gerustgesteld dat de belastingen die ze betaalt, niet worden verkwanseld aan nieuwkomers en mensen die niet werken. Die moeten onze solidariteit écht wel verdienen.

Let wel. De Vlaamse middenklasse is – voorwaar! – niet racistisch en ze is zeker sociaal (eerlijk, waar) en ze wil dus niet dat wie echt behoeftig is in de kou blijft staan. Maar toch, met al die solidariteit moet nu ook weer niet worden overdreven?

Het voorwaardelijk maken van de sociale zekerheid is hét antwoord van De Wever op het Vlaams Belang, maar het is een lege doos

Hoe rijm je bijvoorbeeld het voornemen dat sociale woningen toegewezen moeten worden aan de meest behoeftigen met de voorwaarde dat mensen “die een voldoende sterke en duurzame band met de gemeente of streek kunnen aantonen” voorrang hebben. Wat als die meest behoeftigen nu eens nieuwkomers zijn die legaal in ons land verblijven maar in armoede leven? Vervalt dan de eerste zin?

Het voorwaardelijk maken van de sociale zekerheid is hét antwoord van De Wever op het Vlaams Belang. Maar het is een lege doos. Vlaanderen kan immers niet raken aan het leefloon of de werkloosheidsuitkeringen. Ingrijpen in de kinderbijslag wordt erg moeilijk, ook omdat CD&V zich er eerder al tegen verzette.

Armoede weggecijferd

Voor wie in armoede leeft in Vlaanderen (een op de tien mensen leeft met een armoederisico) valt er in het nieuwe Vlaanderen van De Wever weinig te rapen. 

De "harde aanpak" van nieuwkomers is pure voodoo-politiek

Hij tovert de armoede gewoon weg met een staaltje Hollandse rekenkunde. Zo staat het er:

“We hanteren voortaan een nominale armoede-indicator die rekening houdt met alle tegemoetkomingen en sociale voordelen, zodat we naast het armoederisico ook de feitelijke armoede correct in kaart kunnen brengen en aanpakken.”

(lees verder onder de afbeelding)

De definitie van armoede wordt gewoon gewijzigd, waarna "de daling" nadien zal worden vergeleken met het "oude" cijfer om te zeggen dat de armoede is teruggedrongen. De miserie achter de cijfers zal even groot blijven.

Wie nieuwkomers die in armoede leven en legaal in ons land verblijven de toegang tot sociale voorzieningen ontzegt, creëert een nieuwe onderlaag in onze steden

De "harde aanpak" van nieuwkomers is pure voodoo-politiek. Je prikt naalden in een pop in de hoop dat de kwaal die door de pop wordt verzinnebeeld, zal verdwijnen. Wie nieuwkomers die in armoede leven en legaal in ons land verblijven de toegang tot sociale voorzieningen ontzegt, creëert een nieuwe onderlaag in onze steden. 

Dat los je niet op met 1 euromaaltijden. Of met een bedelverbod. Beweren, zoals Francken doet, dat je zo vluchtelingen uit Afrika afschrikt om naar België te komen, is onzin verkopen. Iemand die in Libië in een bootje stapt, vraagt zich niet af in welk Europees land hij de hoogste "dop" kan krijgen.

Onderwijs. Terug naar af.

Een van de belangrijkste hefbomen om te ontsnappen uit armoede, is het onderwijs. Voor De Wever moet "excellentie" opnieuw centraal geplaatst worden. Daar is niets mis mee, maar voor een regio die nu al het minst inclusieve onderwijs van de OESO heeft, is enige voorzichtigheid toch geboden. Kansarme kinderen moeten kansen krijgen als we willen dat ook zij gaan excelleren.  

Kansarme kinderen moeten kansen krijgen als we willen dat ook zij gaan excelleren

Of willen we dat alleen voor de kinderen van de middenklasse? Om dat te bereiken moeten er meer gelijke onderwijskansen komen en moet de studiekeuze worden uitgesteld om het watervalsysteem (aso, tso, bso, …) tegen te gaan. Daarover waren de Vlaamse onderwijskoepels het eens. Daarover was de vorige Vlaamse regering het eens, tot de N-VA de plannen van onderwijsminister Hilde Crevits blokkeerde. Die blokkering wordt nu in steen gebeiteld in de startnota. 

(lees verder onder de afbeelding)

De "dubbele contingentering" die het fenomeen van "witte" en "zwarte" scholen moest tegengaan, verdwijnt. Vlaanderen kan bij het Olympisch Comité weldra de erkenning vragen van het "schoolkamperen" als officiële sportdiscipline. Onze elitescholen halen zeker een gouden medaille.

Vlaanderen boven! Maar welk Vlaanderen?

Bart De Wever is een volbloed romanticus. Hij wil dat we onze Vlaamse trots herwinnen:

“Onze Vlaamse Meesters als Van Eyck, Rubens en Bruegel zijn wereldbekend. De eerste beurs ter wereld staat in Vlaanderen. De Mercatorprojectie is de gouden standaard in de cartografie. De Vlaamse textielnijverheid is sinds eeuwen het referentiepunt. Vlamingen hebben cruciale bijdragen geleverd aan technologische innovaties in de scheepsbouw, de geneeskunde en de industrie. Wij mogen trots zijn op dat verleden. Maar we leven in het heden en bereiden de toekomst voor.”

(Voor de petite histoire: de broers Van Eyck waren "Walen" uit het graafschap Loon, dat nooit deel van Vlaanderen was, Rubens was een Duitse Brabander en Bruegel een volbloed Brabander. Vlamingen zijn ze nooit geweest, maar passons.)

Hopelijk kiest de regering niet voor een "raad van wijzen" met tien bejaarde, mannelijke professoren

Er moet een Vlaamse canon voor geschiedenis en cultuur komen, een lijst met ”ankerpunten die Vlaanderen als Europese natie typeren en die onze leerlingen op school en nieuwkomers in onze inburgeringscursus moeten kennen.”

Ik zal de laatste zijn om smalend te doen over het verlangen om de kennis van de Vlaamse geschiedenis en cultuur op te krikken. Maar welke “ankerpunten” worden er gecanoniseerd?

Hopelijk kiest de regering niet voor een "raad van wijzen" met tien bejaarde, mannelijke professoren die ooit nog preses van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond waren. In onze Vlaamse culturele canon horen naast Streuvels en Conscience ook Maurice Maeterlinck en Sidi Larbi Cherkaoui. Naast Rubens ook Willy Vandersteen en naast de vermaledijde Guldensporenslag ook de Rakettenbetoging van 1983.

Quid CD&V?

Een startnota is nog geen bestuursakkoord. Zo lijkt het onwaarschijnlijk dat CD&V de afschaffing van de provincies in 2024 zal aanvaarden. Dat Vlaanderen een deel van de pensioenlast van de gemeenten zal overnemen, is dan weer wel goed nieuws voor al die CD&V-burgemeesters, maar ook voor Bart De Wever, die in Antwerpen met de grootste pensioenfactuur zit.

Dat er 20.000 hectare natuur en 10.000 hectare bos bij moeten komen en vier nationale parken moeten worden gesticht, zullen ze bij de Boerenbond niet graag horen, al is het wel de enige concrete milieubelofte in de startnota.

Als deze startnota onverkort wordt omgezet in een regeerakkoord en CD&V blijft federaal in de oppositie, dan valt een historische scheuring in de christelijke zuil zelfs niet langer uit te sluiten

Ook het herstellen van “het primaat van de politiek” moet voor CD&V werken als een rode lap op een stier. De christendemocratie zweert immers bij de rol van het middenveld. Als de partij daarop toegeeft, riskeert ze haar bestaansrecht helemaal te verliezen.

Het hoofddoekenverbod geldt alleen in het officieel onderwijs, maar de verdere "secularisering" van Vlaanderen ligt bij veel traditionele CD&V’ers erg moeilijk. Zij zien met lede ogen aan dat de inperking van de bewegingsvrijheid van het vrij onderwijs door N-VA niet alleen de moslims treft in Vlaanderen, maar ook de katholieken.

(lees verder onder de afbeelding)

Ook het nieuwe middenveld kijkt best uit. In de startnota staat dat “we ervoor zorgen dat het algemeen belang primeert boven het particulier belang bij het realiseren van grote infrastructuurprojecten”. Bij StRaten-Generaal krijgen ze nu al klamme handjes. Zij begroeven enkele jaren geleden de strijdbijl om mee aan te schuiven bij de grote jongens die in gezamenlijk overleg met de burger Ringland gingen stichten. Meteen was de groene oppositie in de Scheldestad haar belangrijkste electorale stormram kwijt. Worden de Ringlanders nu door De Wever vriendelijk naar de uitgang begeleid?

Als het cordon sanitaire nu nog bestaat, dan zal het er de volgende keer waarschijnlijk aan geloven

Het blijft afwachten hoe de christelijke arbeidersbeweging zich zal opstellen. Als CD&V nog op post blijft op Welzijn, dan loont het misschien wel de moeite om het lijntje met de "moederpartij" niet door te knippen. Als N-VA die post opeist en ook onderwijs in blauwe of gele handen valt, dan zullen alle alarmen afgaan.

Tussen CD&V en beweging.net, de vakbond ACV en de mutualiteit CM botert het al lang niet meer. Als deze startnota onverkort wordt omgezet in een regeerakkoord en CD&V blijft federaal in de oppositie, dan valt een historische scheuring in de christelijke zuil zelfs niet langer uit te sluiten. 

Quid PS?

De voortzetting van de Zweedse coalitie op Vlaams niveau is meteen een streep door de rekening van de federale informateurs Johan Vande Lanotte (SP.A) en Didier Reynders (MR). Zij hoopten op een paarse coalitie, aangevuld met N-VA, maar dat is nu onmogelijk.

Elio Di Rupo zei al dat hij de keuze van De Wever respecteert, maar hij maakte meteen (én in het Nederlands!) duidelijk dat hij het niet ziet zitten om federaal zijn karretje aan een Zweedse coalitie te hangen.

Wordt het dan paars-groen op federaal niveau? Of laat Di Rupo zich toch paaien wanneer de SP.A federaal mee aan boord wordt gehesen? Hier liggen nog lang niet alle kaarten op tafel. De zwarte pieten, daarentegen… 

Quid Vlaams Belang?

De grote overwinnaar van deze Vlaamse preformatie is het Vlaams Belang. Drie maanden mogen meepraten met de grote jongens, ontvangen worden door de koning. Als het cordon sanitaire nu nog bestaat, dan zal het er de volgende keer waarschijnlijk aan geloven. Op lokaal vlak en wie weet zelfs hogerop.

Als één "ankerpunt" uit deze voorbije periode kans maakt om de Vlaamse geschiedeniscanon te halen, dan is het wel dit:

  • 28 mei 2019 – 12 augustus 2019: De definitieve normalisering van extreemrechts in Vlaanderen

De integrale versie van dit artikel leest u hier.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.