Een menselijke astrocyt, een soort gliacel. Bruno Pascal/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Nieuw pijnorgaan ontdekt in de huid

Zweedse onderzoekers hebben een nieuw gevoelsorgaan ontdekt in de huid dat in staat is om pijnlijke mechanische schade waar te nemen, zoals prikken en stoten. Het orgaan bestaat uit gespecialiseerde gliacellen, cellen die in het zenuwstelsel voorkomen en die normaal de zenuwcellen ondersteunen en beschermen. De gliacellen vormen in de huid een maasvormig orgaan, een netwerk, zo zeggen de onderzoekers.

Pijn veroorzaakt uiteraard lijden en kost de maatschappij behoorlijk veel geld. Bijna een op de vijf mensen lijdt constant pijn, en de meeste pijnstillers hebben vervelende neveneffecten. Gevoeligheid voor pijn is echter ook noodzakelijk om te overleven en heeft een beschermende functie. Ze veroorzaakt reflexen die vermijden dat weefsel beschadigd raakt, zoals je hand wegtrekken als je jezelf verbrandt. 

Aangenomen wordt dat pijngevoelige zenuwuiteinden in de huid in actie komen bij pijnlijke prikkels, maar onderzoekers aan het Zweedse Karolinska Institutet hebben nu een nieuw gevoelsorgaan in de huid ontdekt dat gevoelig is aan gevaarlijke irritatie vanuit de omgeving. Het bestaat uit gespecialiseerde gliacellen met verschillende lange uitsteeksels, die samen een maasvormig orgaan vormen in de huid. Het orgaan is gevoelig voor pijnlijke mechanische schade zoals prikken en druk.

In een studie beschrijven de onderzoekers van de afdeling Medische Biochemie en Biofysica hoe het nieuwe orgaan er uitziet, hoe het georganiseerd is samen met pijngevoelige zenuwen in de huid, en hoe het activeren van het orgaan uitmondt in elektrische impulsen in het zenuwsysteem, die leiden tot reflexreacties en het gewaarworden van pijn. 

De cellen waaruit het orgaan bestaat, gespecialiseerde zogenoemde Schwanncellen, zijn erg gevoelig voor mechanische prikkels, wat verklaart hoe ze kunnen deelnemen aan het opsporen van pijnlijke speldenprikken en druk. In experimenten blokkeerden de onderzoekers ook het orgaan, en ze stelden als gevolg daarvan een verminderd vermogen om mechanische pijn te voelen vast.

"Onze studie toont aan dat gevoeligheid voor pijn niet enkel in de zenuwweefsels van de huid plaatsvindt, maar ook in dit onlangs ontdekte pijngevoelige orgaan. De ontdekking verandert ons inzicht in de cellulaire mechanismen van fysieke gewaarwordingen, en ze kan belang hebben voor ons inzicht in chronische pijn", zei Patrik Ernfors, professor aan de afdeling Medische Biochemie en Biofysica van het Karolinska Institutet en de belangrijkste onderzoeker bij de nieuwe studie.

Het nieuw ontdekte orgaan is tot nu toe enkel bij muizen gevonden. Bij mensen is er nog niet naar gezocht. 

De studie van professor Ernfors en zijn collega's van het Karolinska Institutet is gepubliceerd in Science. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van het Karolinska Institutet.