Wat zegt het over Vlaanderen als nieuwkomers binnenkort als enigen kunnen bewijzen dat ze verlichte democraten zijn? 

Publicist Mark van de Voorde fileert de strengere inburgering zoals N-VA die voorstelt in de startnota voor de nieuwe Vlaamse regering. Om als buitenlander in ons democratisch land te wonen, moet je onze taal spreken, onze cultuur kennen en kunnen uitleggen wat democratie is. In deze opinie vraagt hij zich af of alle Vlamingen aan deze eisen moeten voldoen?

opinie
Mark van de Voorde
Mark van de Voorde is onafhankelijk publicist. Hij was raadgever communicatie en speechschrijver bij de CD&V-kopstukken Yves Leterme en Herman Van Rompuy.

"Behalve een centraal taalexamen moet elke nieuwkomer ook een burgerschapstest in drie delen afleggen: kennis van de Vlaamse canon, de ondertekening van een Vlaamse participatieverklaring en een actieve deelname aan de samenleving." 

Dat zijn volgens formateur Jan Jambon de voorwaarden waaraan nieuwkomers moeten voldoen om een verblijfsvergunning te kunnen krijgen.

Beseft Jambon wel dat hij hogere eisen stelt aan "vreemdelingen" om hier te verblijven dan aan Vlamingen om hier te mogen stemmen. Om als buitenlander in ons democratisch land te wonen, moet je onze taal spreken, onze cultuur kennen en kunnen uitleggen wat democratie is. 

Gelijkheidsbeginsel

Wie in Vlaanderen als Belg is geboren en achttien is geworden, mag gaan stemmen, zonder een bewijs te leveren dat hij Nederlands spreekt, de vaderlandse gebeurtenissen en figuren kent en kan uitleggen wat democratie is. 

Hij of zij mag zelfs antidemocratisch zijn en ook nog racistisch. Niemand verhindert hem om deel te nemen aan de hoogdagen van de democratie. Maar een nieuwkomer zou hier niet eens mogen verblijven zonder dat allemaal te kennen en ook te bewijzen.

Er bestaat nog zoiets als het gelijkheidsbeginsel. Dat betekent dat je niet van de enen (de Vlamingen) zonder meer kunt aannemen dat ze onze waarden en normen, onze taal en onze democratie onderschrijven, en van de anderen (de nieuwkomers) eist dat ze dat moeten bewijzen.

Als Jambon zijn zin krijgt, zou het wel eens kunnen dat de "nieuwkomers" de enigen zullen zijn waarvan we zeker zijn dat ze verlichte westerse democraten zijn

Nieuwkomers zouden volgens Jambon moeten bewijzen dat ze onze taal kennen, weten wat de democratie is en onze cultuurgeschiedenis kennen, maar voor Vlamingen zou dat niet nodig zijn. 

Nochtans, veel Vlamingen spreken geen Nederlands maar enkel dialect, en weten ook helemaal niet wat democratie is en zijn ze totaal onkundig inzake onze westerse, Europese en Vlaamse cultuur en geschiedenis. 

Als Jambon zijn zin krijgt, zou het wel eens kunnen dat de "nieuwkomers" de enigen zullen zijn waarvan we zeker zijn dat ze verlichte westerse democraten zijn. Of is het de bedoeling dat nieuwkomers wel democraten en verlichte denkers horen te zijn, maar Vlamingen dat niet hoeven?

Naar herbergen, terrassen...

Ik wil de eisen voor nieuwkomers van Jan Jambon aanvaarden, op voorwaarde dat alle Vlamingen aan dezelfde proeven worden onderworpen. Denken dat het niet nodig is, omdat ze die dingen op school hebben geleerd, is zelfbedrog. 

Daarom stel ik voor dat Jambon, als hij straks minister-president is, een grootschalig onderzoek laat gebeuren over wat Vlamingen weten van de Vlaamse canon, over hun inzicht in de westerse en democratische waarden en over hun deelname aan het maatschappelijke leven. 

Zouden Vlamingen kunnen uitleggen wat de rechtsstaat is, de scheiding der machten en het gelijkheidsbeginsel?

Omdat de Vlaamse canon er nog niet is, is dat eerste punt van de burgerschapstest misschien wel een probleem. Maar stel, die canon is er. Ik stel voor om met die canon naar de stamgasten in onze Vlaamse herbergen te gaan, naar de leden van de lokale afdelingen van onze verenigingen uit het middenveld, naar de senioren op de zomerterrasjes, naar de werknemers in de werkhallen van onze bedrijven, naar de bedienden in de kantoren van onze bankinstellingen en naar nog meer dergelijke plaatsen "waar Vlamingen thuis zijn". 

Ik stel voor om die "eigen" mensen een aantal vragen over die canon te stellen. Bijvoorbeeld om een werk van een van de grote Vlaamse schrijvers te noemen, of om de schilders Rubens en Permeke in hun eeuw te plaatsen, of om de slag bij Waterloo en het einde van de Tachtigjarige Oorlog van een jaartal te voorzien. 

Dat zijn geen moeilijke vragen, je moet de mensen ook niet nodeloos belasten. Toch vrees ik dat de grote meerderheid van de ondervraagden niet het juiste antwoord kunnen geven. Helaas dus, ze zijn gezakt voor het examen Vlaamse canon.

Examen over waarden

Het tweede element van de burgerschapstest, de participatieverklaring, zou kunnen beginnen met een klein examen over de waarden van de westerse beschaving en de democratie. Ik zou ook hiermee langs gaan in onze herbergen, bij onze verenigingen, in de fabriekshallen en kantoren en op de terrassen. 

Zouden Vlamingen kunnen uitleggen wat een rechtsstaat is, de scheiding der machten en het gelijkheidsbeginsel? Het zijn toch essentiële zaken van de democratie die wij als echte Vlamingen zeggen voor te staan en te verdedigen. Dus punten die je zonder meer uit het hoofd moet kennen, als je een democratische en verlichte Vlaming bent. Ook hier vrees ik dat de meerderheid ervoor zal zijn gezakt.

Het derde punt van Jambons burgerschapstest is bewijs van actieve deelname aan de samenleving. Met dat onderwerp zou ik niet langsgaan bij de afdelingen van onze verenigingen. Hun lidmaatschap van dergelijke middenveldorganisaties bewijst zonder meer hun actieve maatschappelijke participatie. 

Ik zou wel de herbergen, de fabriekshallen, de kantoren en de terrassen langslopen. Met de vraag hoe actief mensen deelnemen aan het maatschappelijke leven, of ze graag belastingen betalen om de maatschappelijke dienstverlening van overheid en middenveld te helpen financieren, of ze werken met de bedoeling de samenleving te doen draaien en of ze graag andere mensen helpen om een betere samenleving op te bouwen. Ik vrees dat... 

Taalexamen voor Vlamingen

En wat dat taalexamen betreft, zou ik ook weer langslopen bij onze herbergen, verenigingen, fabriekshallen, kantoren en terrassen. Met een klein dictee bijvoorbeeld. En voor individuele gesprekken in het Nederlands. 

Dialect wordt geduld, maar wie enkel in dialect, tussentaal of Verkavelingsvlaams weet te antwoorden, krijgt een onvoldoende. Met dat deel van het examen zou ik ook durven gaan naar onze politici, want een niet onbelangrijk deel spreekt bijvoorbeeld op de publieke tribune en in de media enkel Antwerps.

Ik denk dus dat het misschien niet alleen nodig is om nieuwkomers te vragen om "behalve een centraal taalexamen ook een burgerschapstest in drie delen af te leggen". Dit zou misschien wel ook dringend moeten gebeuren bij alle Vlamingen. 

Het taalexamen en de burgerschapstest zouden misschien wel moeten worden afgelegd door alle Vlamingen boven de 30 jaar (wie jonger is, zou nog enige restanten van het onderricht ter zake als parate kennis moeten bezitten - al vrees ik het ergste). Wie zakt voor dit taalexamen en de drievoudige burgerschapstest, moet misschien zijn nationaliteit worden afgenomen of alvast voor een aantal jaren zijn burgerrechten kwijtspelen, want hij is niet geïntegreerd in onze westerse, verlichte, Europese en Vlaamse samenleving.

Of is dat niet de bedoeling van wat Jan Jambon voorstelt?

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.