Jelle Jansegers

Oppositie wil kosten die niet met elektriciteit te maken hebben uit factuur, minister Lydia Peeters idee genegen

Alle oppositiepartijen vragen aan de partijen die onderhandelen over het Vlaamse energiebeleid, om de Vlaamse heffingen uit de elektriciteitsfactuur te halen. De VREG, de Vlaamse energieregulator, berekende dat een Vlaams gezin gemiddeld zo'n 300 euro betaalt op de elektriciteitsfactuur voor heffingen die niet met de aankoop van elektriciteit te maken hebben. Dat gaat om heffingen voor straatverlichting, premies voor isolatie, maar vooral kosten van groene stroom. Minister van Energie Lydia Peeters (Open VLD) is het voorstel genegen. Hamvraag is waar de kosten dan wel terechtkomen.

Sinds vandaag is de Vlaamse huiskamer een woord rijker: de ODV of "openbaredienstverplichting" is nu exact berekend door de VREG. Een Vlaams gezin betaalt per jaar via zijn elektriciteitsfactuur 251,68 euro aan die "openbaredienstverplichtingen".

Dat zijn bijvoorbeeld premies voor energiebesparing of de aankoop van groenestroomcertificaten. Kosten dus, die niets met de aankoop van elektriciteit te maken hebben. Op facturen voor aardgas gaat het om 26,74 euro op de jaarlijkse factuur van een gezin.

De studie zet druk op de Vlaamse onderhandelingen over het energiebeleid van de komende vijf jaar. Sinds vorige week zitten de N-VA, CD&V en Open VLD samen in werkgroepen om het beleid uit te tekenen. 

Alvast minister van Energie Lydia Peeters (Open VLD) zegt dat "wat niet met het verbruik van elektriciteit te maken heeft, best uit de elektriciteitsfactuur wordt gehaald". Dat zou dan via de algemene belastingen kunnen worden doorgerekend. Waar precies, dat is "voer voor de onderhandelingen", klinkt het. Ook voor de verkiezingen was dat het standpunt van Open VLD. 

N-VA wil voorlopig niet reageren, maar in de startnota van Bart De Wever (de basis van de onderhandelingen, red.) staat wel dat de partij wil "waken over de betaalbaarheid van de energiefactuur voor gezinnen". Eerder pleitte ook N-VA ervoor om de ODV's uit de factuur te halen. 

CD&V is voorzichtig, maar zegt wel dat de manier waarop nog eens btw wordt geheven op de ODV's, "anders moet". Door de Vlaamse heffingen op een andere manier door te rekenen, wil de partij de factuur onder controle houden, zegt Vlaams Parlementslid Robrecht Bothuyne.

Bij de oppositie klinkt het standpunt duidelijk. Alle oppositie­partijen zijn het eens dat de ODV's uit de energiefactuur moeten worden gehaald. "De elektriciteitsfactuur is een tweede belastingbrief", klinkt het quasi in koor. Ook willen ze allemaal de btw die op de ODV's wordt geheven - een "belasting op een belasting" volgens Vlaams Belang - van de baan. De meeste oppositiepartijen willen dat de heffingen dan meer worden doorgerekend aan grote gebruikers, en aan verbruikers van aardgas.

Vlaams Belang is voorzichtiger. "Die bedrijven zorgen ook voor werkgelegenheid. Nu zomaar zeggen dat zij meer moeten bijdragen, dat gaan we niet doen." Over aardgasverbruikers zwaarder belasten wil de partij "nu geen uitspraken doen". 

Vlaams Belang wijst erop dat vooral subsidies voor groene energie (zoals groenestroom- en warmte-krachtcertificaten) worden doorgerekend op de factuur. "Klimaathysterie", vindt de partij. “Een slimme combinatie van alternatieve energiebronnen en kernenergie is de enige garantie op betaalbare energievoorziening voor de Vlaming", zegt Vlaams Parlementslid Stefaan Sintobin. Daarom wil Vlaams Belang de twee jongste kerncentrales langer openhouden. 

SP.A stelt in de eerste plaats nog steeds voor om de btw op elektriciteit te verlagen van 21 naar 6 procent. Maar dat is een federale bevoegdheid. De Vlaamse regering kan wel beslissen om de btw op alle Vlaamse ODV's te schrappen, stellen de socialisten voor.

Ook bij SP.A klinkt het voorstel om de lasten meer bij (grotere) bedrijven te leggen: "De kleinste gebruikers, gezinnen en kmo's, betalen zo'n 90 procent van de netkosten. Grotere gebruikers dragen dus nauwelijks bij", zegt Vlaams Parlementslid Hannes Anaf. 

Groen vraagt om in de eerste plaats de grotere bedrijven meer te laten bijdragen. "De grootste bedrijven krijgen heel wat tegemoetkomingen en betalen nauwelijks ODV's", zegt Vlaams Parlementslid Johan Danen. "Op die manier ontstaat er een onevenwicht, want kmo's en particulieren betalen wel de volle pot."

"In een tweede fase kan je dan de ODV's uit de factuur halen", stelt Danen voor, "want het is heel onlogisch dat je zaken in de factuur opneemt die niks met het verbruik van elektriciteit te maken hebben." Tot slot vindt de partij het "totaal onbegrijpelijk" dat de elektriciteitsfactuur "zo zwaar belast wordt, terwijl dat voor andere energiebronnen als aardgas veel minder het geval is". 

De uiterst linkse PVDA wil als eerste stap de subsidies voor grote zonneparken doorlichten. Volgens de partij zijn het vooral kosten voor hernieuwbare energie, zoals voor die grote parken met zonnepanelen, die de energiefactuur de hoogte in duwen. “Lage inkomens, alleenstaanden en gezinnen betalen zich al jaren blauw aan de woekersubsidies aan zonnepaneelkoningen als Fernand Huts en banken als ING”, zegt Vlaams Parlementslid Tom De Meester.  

“De volgende stap is om de groenestroomkosten in hun geheel uit de factuur van de gezinnen te halen”, stelt ook De Meester voor. Tot slot herhaalt de partij haar pleidooi voor de verlaging van de btw op elektriciteit, van 21 naar 6 procent.