Van "marionet" tot staatsman: wie is Giuseppe Conte, winnaar van de politieke crisis in Italië?

Giuseppe Conte was een nobele onbekende toen hij anderhalf jaar geleden - zonder politieke achtergrond - werd aangesteld als premier van Italië. Een marionet van Salvini en Di Maio: het werd gedacht, maar ook vlakaf gezegd. Maar Giuseppe Conte ontpopte zich tot een behoorlijk staatsman, gerespecteerd in Italië en op het internationale toneel. Sinds hij Matteo Salvini beheerst maar vlijmscherp de mantel uitveegde in de Italiaanse Senaat, is hij volgens peilingen ook de populairste politicus van het land. En straks dus opnieuw premier, van de regering-Conte II.

Als alles voor hem meezit, volgt Giuseppe Conte zichzelf op als premier van Italië. Ditmaal aan het hoofd van de sociaaldemocratische Partito Democratico (PD) en de anti-establishmentpartij Vijfsterrenbeweging.

Voor die laatste was het een voorwaarde: Conte moest premier worden, of onderhandelen had helemaal geen zin.  

Conte, weliswaar partijloos, is een exponent van de Vijfsterrenbeweging. Hij werd erbij gehaald als scheidsrechter tussen Matteo Salvini van de radicaal-rechtse Lega en Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging, beiden vicepremier in de vorige regering. 

"Hij zal de Italianen niet teleurstellen"

Het was Di Maio die de onbekende hoogleraar privaatrecht "met trots" had voorgedragen. Net als Di Maio komt Conte uit het zuiden van het land, uit een vrij bescheiden gezin. Hij is een selfmade man, en dat in Italië, waar de juiste connecties vaak primeren op kwalificaties. "Hij heeft het in zijn eentje gedaan, hij is een taaie", liet Di Maio dan ook niet na te beklemtonen.

"Hij zal de Italianen niet teleurstellen", zo klonk het.

Anderhalf jaar later blijken die woorden te kloppen. Terwijl de regering zelf van meet af aan een (zacht uitgedrukt) kibbelkabinet was, groeide de consensuspremier geleidelijk in zijn rol.

Nochtans had zelfs de president, de immer bedachtzame Sergio Mattarella, aanvankelijk twijfels bij Giuseppe Conte. Hij vroeg bedenktijd om hem als premier aan te stellen, omdat hij vragen had bij zijn autonomie. Ook Mattarella vreesde dat Conte, als volslagen nieuwkomer in de politiek, een marionet zou worden van Salvini en Di Maio.   

"Hoelang zult u nog een marionet zijn?"

Het beeld van een premier die met de Europese regeringsleiders aan tafel zat maar met Salvini of Di Maio moest bellen voor hij wat kon zeggen, bleef lang overeind. Begin dit jaar nog slingerde Guy Verhofstadt, die daarvoor zijn beste Italiaans bovenhaalde, het Conte in het gezicht: "Hoelang zult u nog de marionet zijn van Salvini en Di Maio?"  

Bekijk hier de beelden van Verhofstadt en Conte in het Europees Parlement (12/02/2019) - en lees voort onder de video:

Video player inladen...

Toch sloeg Conte - gereserveerd, stijlvol en altijd piekfijn gekleed - juist op het Europese toneel wel aan. Terwijl Di Maio en Salvini in Europese ogen onberekenbaar, onbescheiden en bovendien óók behoorlijk onervaren leken, was en is Giuseppe Conte een toonbeeld van gematigdheid en beschaving. 

Moment de gloire

Ook in Italië trad hij geleidelijk meer op de voorgrond. In juni dreigde hij met ontslag als Salvini en Di Maio zouden blijven ruziën.

Dat ontslag kwam er twee maanden later dan toch, en wel nadat Salvini - hopend op nieuwe verkiezingen waarin hij zijn groeiende populariteit zou kunnen verzilveren - het vertrouwen had opgezegd in de regering waarvan hij zelf deel uitmaakte. 

De manier waarop Conte in de Senaat Salvini de mantel uitveegde, deed zijn ster bij velen hoog rijzen. Beheerst maar vlijmscherp verweet hij de Lega-kopman enkel uit te zijn op eigenbelang en partijbelangen. Het contrast tussen de gereserveerde Conte, die sprak als een staatsman, en Salvini, die na hem aan het woord kwam, kon niet groter zijn. 

Bekijk hier de "Terzake"-reportage met de tussenkomsten van Giuseppe Conte en Matteo Salvini in de Italiaanse Senaat (20/08/2019) - en lees voort onder de video:

Video player inladen...

Terwijl Salvini met zijn démarche had gehoopt om zelf premier te worden, is het Conte die als winnaar uit de politieke crisis is gekomen.

Ook internationaal heeft hij onlangs een goede beurt gemaakt. Op de voorbije G7-top in Biarritz kreeg hij lof van het Franse staatshoofd Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel, maar ook van de Amerikaanse president Donald Trump. Die noemde Giuseppi (sic) Conte in een tweet "een zeer getalenteerd man" en sprak de hoop uit dat hij premier zou blijven. Daar ziet het dus inderdaad naar uit.