nightman1965

Schalie-olie in de Verenigde Staten in slechte papieren

De technologische ontwikkeling van de hernieuwbare energie en het elektrisch transport gaat zo snel dat de olie- en gasindustrie klappen dreigt te krijgen. Dat staat in het rapport "Wells, Wires and Wheels"  van BNP Paribas Asset Management dat we gisteren brachten. Het rapport waarschuwt ook de schalie-industrie in de Verenigde Staten, het winnen van gas en olie door het breken van gesteente, het zogenaamde fracken. De kans dat de Verenigde Staten de grootste olieproducent blijven, is klein.

Investeren in windmolens en zonnepanelen is rendabeler dan nu nog investeren in de olie-industrie. Dat staat in het rapport "Wells, Wires and Wheels" van BNP Paribas Asset Management dat we gisteren brachten.

Mark Lewis, auteur van de studie: "Als de olie-industrie in de toekomst concurrentieel wil blijven met groene stroom uit zonnepanelen en windmolens, zal de olieprijs moeten zakken tot 10 à 20 dollar per vat. De huidige prijs ligt al jaren rond de 60 dollar per vat."

De Verenigde Staten behoorden tot ver in de vorige eeuw tot de kopgroep van de olieproducerende landen. Totdat hun oliebronnen uitgeput geraakten en ze de rol moesten lossen. Maar rond de eeuwwisseling vonden ze hun tweede adem. In plaats van olie uit een gewone boorput te halen, gingen de bedrijven dieper boren naar de harde steenlagen, de schalie, waarin olie en gas gevangenzitten.

(Lees verder onder de video)

Eerst is er dus een gewone, verticale boring. Daarna dringt de boorpijp horizontaal door in de steenlaag. Met een mengsel van water, zand en chemicaliën wordt het gesteente gebroken, waardoor gas of olie vrijkomt. Vandaar de naam "fracking".

Na 2000 begon er een ware stormloop op de grote schaliegas- en -olievelden, vooral in het Zuiden (Texas, New Mexico, Oklahoma) en het Midwesten (Colorado, Montana). In 2018 prijkten de Verenigde Staten opnieuw op de eerste plaats van olieproducenten. Maar het BNP Paribas AM rapport waarschuwt voor een bubbel.

"Cash flow negatief"

Mark Lewis, auteur van de studie van BNP Paribas Asset Management,  is zonder meer pessimistisch over de toekomst van de schalie-industrie. De afgelopen 10 jaar hebben de meeste maatschappijen zware verliezen geleden: “Het probleem is dat de sector in zijn geheel – ondanks het feit dat de productie massaal opgedreven werd - nog altijd cashflow negatief is”, zegt Lewis. ‘Cashflow negatief’ is economentaal om aan te geven dat er meer geld uit het bedrijf stroomt dan dat er binnenkomt. Niet rendabel dus.

Waarnemers schatten de verliezen op meer dan 300 miljard dollar in 10 jaar tijd. En dat ondanks de vrij gunstige omstandigheden na de financiële crisis (lage rente enz.). Het lijkt een vicieuze cirkel. Wanneer de frackers genoeg produceren, daalt de prijs op de internationale markt en maken ze geen winst. Maar als de olieprijs stijgt, zal hernieuwbare energie nog sneller de markt veroveren. 

Bron: Nasa. Schalieolieontginning in de VS.

Sommige economen menen dat de sector zichzelf zal saneren. "De cowboys moeten eruit", zo luidt het, "de zwakkere bedrijven gaan failliet of bouwen hun schulden af." Maar niet alleen de kleine frackers hebben het moeilijk. Onafhankelijk analist Steve St. Angelo bestudeerde de cijfers van olieproducent Exxon Mobil. De inkomsten voor de eerste helft van 2019 bedroegen 431 miljoen dollar, de uitgaven 5.803 miljoen dollar. (Lees verder onder de grafiek)

Er is niet alleen de economie. Verschillende onafhankelijke geologen wijzen ook op de grenzen van het schalieverhaal. Mensen als David Hughes, Art Berman en Jeremy Leggett wijzen regelmatig op de limieten van het fracken. Bij ons is dat Manuel Sintubin, professor geologie van het Departement Aard-en Omgevingswetenschappen aan de KU Leuven.

Energieverslindend

Om gas of olie uit gesteente te halen moet je niet alleen diep boren. Je hebt ook veel boorgaten nodig omdat de lengte van het horizontaal boren beperkt is. Per boorgat heb je ook enorme hoeveelheden water nodig: van een paar duizend tot 30.000 kubieke meter. Dat water moet aangevoerd worden, net als het zand om de breuken in de schalie open te houden.

(Lees verder onder de video) 

Video player inladen...

En dan zijn er nog de chemicaliën om bacteriën te doden, de boorpijpen te smeren en de corrosie tegen te gaan. Een deel van het geïnjecteerde water komt terug naar boven. Dat water is verontreinigd, het is licht radioactief en het wordt opnieuw via tankwagens naar een veilige plek vervoerd. Daar wordt het dan in een diepe waterdragende laag geloosd.

“Al dat transport kost enorm veel energie", zegt Manuel Sintubin. "En natuurlijk een boring van 3 kilometer is geen goedkope zaak, hé. Om één groot schalieveld te ontginnen heb je honderden tot duizenden boringen nodig. Dus je ziet je prijskaartje oplopen." 

Spelen met vuur uit de kraan

Milieuorganisaties waarschuwen al langer voor de risico’s van het fracken zoals aardbevingen, verontreiniging van de lucht en het grondwater. “Bij het injecteren van het afvalwater kunnen aardbevingen ontstaan en we hebben er al met een kracht gehad van meer dan 5 in Texas en Oklahoma.”

Video player inladen...

Net zoals bij de gewone klassieke ontginning moeten de boorpijpen in een goed afgesloten koker zitten. Als dat niet het geval is, kan er gas ontsnappen. “En dan krijg je de fameuze beelden van de vuurspuwende kraantjes in de huizen", zegt Sintubin. "In het begin had je ook afvalwater dat in bassins werd opgeslagen. Die begonnen dan te lekken en dan kreeg je radioactiviteit in de rivieren. Een tankwagen die in de gracht belandt, het kan allemaal gebeuren. Dus wegens de complexiteit en de grootteorde van het hele verhaal ga je veel dingen doen die belastend kunnen zijn voor het milieu.” 

Vanwege de complexiteit en de grootteorde van het hele verhaal ga je veel dingen doen die belastend kunnen zijn voor het milieu

Manuel Sintubin, professor geologie, Departement Aard-en Omgevingswetenschappen, KULeuven

Klimaat

De Verenigde Staten beschouwen schaliegas als een alternatief voor steenkool omdat de uitstoot van CO2 beduidend minder is. Maar bij het fracken ontsnapt er ook veel methaan, een krachtig broeikasgas. Dat gas wordt niet opgevangen. Het wordt ofwel afgefakkeld (verbrand) zodat er CO2 vrijkomt. Ofwel gebeurt dat niet en verdwijnt het in de atmosfeer. Hoe je het ook draait of keert, schalieolie of -gas is niet zo goed voor het klimaat.

“Dat is het probleem van de schalie-industrie. Zodra je die gigantische lekkages hebt, is al het voordeel van schaliegas ten opzichte van steenkool verloren.” 

Bron: Nasa. Affakkelen van een schalieolieveld Eagle Ford in Texas, VS.

Zodra je die gigantische lekkages hebt, is al het voordeel van schaliegas ten opzichte van steenkool verloren

Manuel Sintubin, professor geologie, Departement Aard-en Omgevingswetenschappen, KU Leuven

Maar voor Manuel Sintubin is de doodsteek voor de sector wellicht de korte levensduur van een bron. Na één of twee jaar valt de productie terug op 60 tot 70 procent. “Men werkt op de limieten van wat geologisch mogelijk is. Ik zie dat niet lang meer duren. De belangrijkste velden en zeker de beste plekken zijn allemaal in exploitatie. Wie weet, over 5 jaar spat dat hele zootje uit elkaar en is het gedaan met de shale boom.”  

Video player inladen...

Wie weet over 5 jaar spat dat hele zootje uit elkaar en is het gedaan met de shale boom

Manuel Sintubin, professor geologie, Departement Aard- en Omgevingswetenschappen, KU Leuven

Of om het met de woorden van Mark Lewis van BNP Paribas AM te zeggen: “Er rijst meer en meer bezorgdheid over de economische leefbaarheid van de schalie-olie-industrie op lange termijn. Ik twijfel eraan dat ze dat kunnen blijven volhouden als de investeerders winsten willen zien.”