2018 Invision

Traumapsycholoog Erik De Soir over de angst van Grande: "Ze heeft veel energie nodig om alleen al een concert te doen"

De Amerikaanse zangeres Ariane Grande (26) heeft een ontmoeting met 160 fans enkele uren vóór haar concert in Antwerpen geannuleerd, omdat ze naar eigen zeggen te kampen had met paniekaanvallen. Het verwondert traumapsycholoog Erik De Soir niet helemaal. "Het is een geval van "triggering". Grande werd opnieuw geconfronteerd met álle elementen die voor haar traumatiserend zijn geweest", vertelt hij. Grande overleefde in 2017 een aanslag tijdens haar concert in de Manchester Arena. 

Tijdens dat concert in mei 2017 kwamen 22 mensen om het leven, onder wie kinderen, en raakten bijna zestig mensen gewond. Een terrorist blies zichzelf op in de buurt van een van de uitgangen van de zaal. Grande bleef ongedeerd. Twee weken nadien gaf ze een benefietconcert in Manchester, sindsdien trad ze er niet meer op. Vorige week dan - na twee jaar - stond de zangeres opnieuw in Manchester op het podium. Geen evidentie voor haar. "Ik ben zó zenuwachtig, ik ben echt helemaal overweldigd", sprak ze het publiek toe. 

Vorige vrijdag trad Grande op voor een uitverkocht Sportpaleis in Antwerpen. Maar enkele uren voor die show annuleerde ze een exclusieve meet & greet met fans. Grande had last van paniekaanvallen en besloot zich te sparen voor haar show later. 

Best logisch, vindt De Soir. "Dat is typisch in gevallen van traumatisering. Als mensen opnieuw worden geconfronteerd met plaatsen, personen en activiteiten die doen denken aan het trauma lokt dat een storm van activatie los. Slachtoffers omschrijven het als een paniekaanval, maar eigenlijk is het een herbeleving. De gelijkenissen zijn er voor haar met elk concert met een jong publiek."

De Soir vergelijkt het even met de aanslagen op 22 maart 2016 op de luchthaven van Zaventem. Hij begeleidt een aantal slachtoffers van dat drama. "Sommigen hebben nu een probleem met élk vliegveld en vliegtuig", vertelt hij. 

Wat is een paniekaanval?

De Soir duidt dat een paniekaanval vaak ook verbonden is met herinneringen uit onze jeugd. "Wij kennen Grande als zangeres maar we weten niet wat ze als kind ooit heeft meegemaakt. Niemand heeft zomaar paniekaanvallen, niemand wordt daarmee geboren. Het is een inschatting van een objectief of subjectief gevaar die een hele keten van activatie in gang zet. Met therapie kan je dat onder controle krijgen."

Je wil hard vluchten. Je systeem raakt in overdrive en wil daaruit 

Zo'n aanval is niet min. "Je wordt ijl, valt flauw, zweet, krijgt hartkloppingen. Je wil hard vluchten. Zo is flauwvallen ook vluchten, vluchten uit de realiteit. Je systeem raakt in overdrive en wil daaruit. De mensen krijgen dan vaak ook dissociatieve reacties, het fenomeen waarbij je in een veranderde bewustzijnstoestand komt en waarbij je de indruk krijgt niet aanwezig te zijn en je boven de massa zweeft. Je ziet niets meer buiten een paar prikkels. Het gaat wel degelijk om een aangeleerde angst."

2019 Kevin Mazur

Welke prijs betaalt Grande?

Het concert van Grande in het Sportpaleis is wél doorgegaan. "Maar je weet niet welke prijs ze daarvoor heeft betaald. Je weet alleen maar wat ze zelf zegt. Je hebt geen weet van de uren vooraleer ze in die omgeving terechtkomt", merkt De Soir op.

"Wellicht heeft ze al haar energie nodig voor de show en doet ze dat al in een specifieke toestand, die ze zelfs aangeleerd heeft. Ik kan me inbeelden dat Grande begeleid wordt door een specialist. En dan kan die meet & greet er niet meer bij. Ik vermoed dat ze zich voor concerten specifiek voorbereidt. Dat is normaal. Het vergt járen om van een schietpartij of ontploffing te herstellen." 

De aanslag in Manchester heeft Grande zeker nooit losgelaten. In april deelde ze nog enkele hersenscans op Instagram waarop volgens haar te zien is dat ze lijdt aan posttraumatische stress.

De Soir wil graag nuanceren. "Er is momenteel inderdaad veel onderzoek naar de werking van de hersenen onder invloed van trauma's. Maar het is een complex verhaal. Er wordt wetenschappelijk gemeten ná traumatisering. We zouden ook moeten meten vóór de vreselijke ervaringen, maar dat bestaat natuurlijk niet", zegt hij.