Video player inladen...

Radicaal-rechtse partij AfD boekt forse winst bij Duitse deelstatenverkiezingen

Bij de regionale verkiezingen in de Duitse deelstaten Brandenburg en Saksen ziet het ernaar uit dat  de radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland forse winst heeft geboekt. De AfD zou in beide deelstaten op één na grootste partij worden. Dat blijkt uit exitpolls.

De AfD zou 27,8 procent halen in Saksen. "Dat is drie keer zoveel als vijf jaar geleden. Toen haalde de partij 9,7 procent", zegt VRT-journalist Jeroen Reygaert. "Ook in Brandenburg verdubbelen ze hun score, daar gaan ze van 12 naar 24,5 procent." Intussen is die prognose bijgesteld op 23,5 procent.

De AfD maakt tegenover de vorige deelstaatverkiezingen van 2014 dus een enorme sprong voorwaarts, maar wordt dus nergens de grootste partij. Bij de Europese stembusgang eerder dit jaar was de partij in beide deelstaten nochtans de sterkste geworden. Dat was AfD in 2017 ook gelukt bij de federale parlementsverkiezingen in Saksen.

Het maakt de regeringsvorming er echter niet makkelijker op. Met AfD wil geen enkele andere partij regeren. 

Saksen

In Saksen zou de christendemocratische CDU, van bondskanselier Angela Merkel, de grootste partij blijven met 32,5 procent van de stemmen, maar ze moet wel een fors verlies incasseren. In 2014 haalde de partij nog 39,4 procent in de deelstaat. AfD boekt er enorme terreinwinst. De radicaal-rechtse partij zet er haar beste score ooit neer bij een stembusgang in een Duitse deelstaat. 

De sociaaldemocratische partij SPD zou in Saksen zakken naar een dieptepunt van 7,8 procent. Zo zou een hernieuwing van de coalitie tussen CDU en SPD geen optie meer zijn. Die Linke boekt zwaar verlies (van 18,9 naar 10,3 procent) en strandt op de derde plaats. De groenen, die vijf jaar geleden 5,7 procent van de stemmen in de wacht sleepten, stijgen naar 8,2 procent. De liberalen halen de kiesdrempel van 5 procent niet.

"Vandaag is een historische dag", zei Jörg Urban, lijsttrekker van AfD in Saksen bij de bekendmaking van de eerste exitpolls. "Onze partij bestaat pas 6 jaar, maar heeft het CDU-bolwerk in Saksen doen wankelen. We hebben de grootste winst van alle partijen. De AfD is vanavond de winnaar van de verkiezingen."

Minister-president Michael Kretschmer van Saksen reageerde ook al. Hij is tevreden dat zijn christendemocratische CDU de grootste partij blijft. "Het vriendelijke Saksen heeft gewonnen", reageerde hij. "Dit is een goede dag voor onze deelstaat. Nu gaat het erom een regering te vormen die goed is voor onze deelstaat. We gaan nederig aan het werk."

Jörg Urban (links) en Jörg Meuthen (rechts) vieren de overwinning van AfD na de bekendmaking van de exitpolls.

Brandenburg

In Brandenburg zit AfD de sociaaldemocratische SPD op de hielen. De SPD van minister-president Dietmar Woidke regeert Brandenburg al vanaf de eenmaking. De partij zou de grootste partij blijven met 26 procent van de stemmen, maar vallen wel terug van 31,9. Coalitiepartner Die Linke valt terug van 18,6 naar 10,8 procent. AfD verdubbelt ongeveer zijn score, van 12,2 naar 23,5.  CDU moet in Brandenburg terrein prijsgeven (van 23 naar 15,6 procent) en de groenen stijgen van 6,2 naar 10,8 procent. Net zoals bij de vorige deelstaatverkiezingen halen ook hier de liberalen de kiesdrempel niet.

Ook in Brandenburg is de coalitie haar meerderheid kwijt. Toch reageert Woidke opgelucht: "Voor mij is het belangrijk dat Brandenburg in goede handen blijft", reageerde hij op de nipte zege die de prognoses zijn sociaaldemocratische partij toedichten. "Ik ben eerst en vooral blij dat het gezicht van Brandenburg ook in de toekomst een vriendelijk gezicht blijft". De vorming van een stabiele regering wordt volgens hem wel een hele uitdaging.

Federaal vicekanselier Olaf Scholz zag in het resultaat een opsteker in zijn race naar het voorzitterschap van de SPD. Scholz voert campagne met Klara Geywitz uit Brandenburg (die vanavond haar mandaat wel verloor aan een groene politica). "We kunnen verkiezingen winnen. Dat is toch de boodschap die van deze dag uitgaat, en daarover moet het in de komende jaren weer gaan", aldus de vicekanselier van de sociaaldemocraten, die electoraal al jaren in het sukkelstraatje zitten.

"Veel proteststemmen"

Zowel in Saksen als in Brandenburg is de opkomst veel groter dan bij vorige verkiezingen. Volgens de eerste analyses op de Duitse openbare omroep ARD hebben veel van die niet-stemmers nu voor AfD gekozen.

"Heel veel mensen zijn boos en hebben een proteststem uitgebracht", zegt Jeroen Reygaert. "Het is een heel duidelijk signaal naar de CDU, de partij van kanselier Merkel en haar coalitiepartner de SPD. Ze zijn het hier niet eens met het beleid dat gevoerd wordt."

"Dat is niet nieuw. Het oosten heeft een traditie van proteststemmen. Maar vroeger gingen die stemmen altijd naar Die Linke, de uiterst linkse partij. Nu is dat niet meer zo. Die Linke heeft een paar keer meebestuurd en is daardoor een deel van het systeem geworden. De AfD is nieuw en heeft nog nooit meebestuurd. Ze hebben ook forse migratiestandpunten. Die combinatie maakt die partij heel aantrekkelijk voor wie boos is", zegt Reygaert. 

Bekijk hier de uitleg van Jeroen Reygaert over waarom de radicaal-rechtse partij AfD zo aantrekkelijk is voor boze kiezers: 

Video player inladen...