Tactisch brexitspel op leven en dood: Komen er verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk?

Het zijn alweer spannende brexittijden aan de overkant van het Kanaal. Maar wat is er precies aan de hand in het Verenigd Koninkrijk? Waarom zegt premier Boris Johnson dat hij geen verkiezingen wil, en denkt iedereen dat hij op die manier juist nieuwe verkiezingen aankondigt? 

Er wordt hoog spel gespeeld in het Verenigd Koninkrijk: een tactische oorlog op leven en dood. Letterlijk, want de Conservatieve partij van premier Boris Johnson vreest dat ze compleet wordt weggevaagd als ze de brexit niet aflevert. 

De Conservatieve partij van premier Boris Johnson vreest dat ze compleet wordt weggevaagd als ze de brexit niet aflevert

Een twintigtal parlementsleden van Johnsons eigen partij, met ex-minister van Financiën Philip Hammond op kop, willen absoluut niet dat het VK zonder uittredingsakkoord uit de EU stapt. Want zo’n no-deal zou het land in grote chaos storten en misschien blijvende schade opleveren.

Ze dreigen daarom mee te stemmen met de oppositie, als die een wetsvoorstel indient om een no-dealbrexit te blokkeren.

Johnson is daar woedend over en dreigt alle rebellen die tegen de lijn van zijn regering ingaan uit de partij te zetten. Dat vinden die rebellen dan weer ongehoord, omdat Johnson en zijn medestanders zelf nog maar pas tegen voorstellen van hun eigen partij gestemd hebben toen Theresa May nog premier was.

Een waterkans voor de blokkeringswet versus dreigen met verkiezingen

Johnson wil onder geen beding dat er een wet komt die een no-dealbrexit blokkeert. Daarom heeft hij de Queen gevraagd het parlement vijf weken op te schorten. Daardoor heeft het parlement nog nauwelijks tijd om zo’n wet erdoor te jagen.

Maar nu die twintig rebellen zich blijkbaar niet laten afschrikken door zijn dreigementen, en het ernaar uitziet dat parlementsvoorzitter John Bercow allerlei spoedprocedures wil toelaten (hij is woedend omdat zijn parlement zo lang stilgelegd wordt), maakt die blokkeringswet toch nog een waterkans.

Johnsons tegenzet is nu: dreigen met verkiezingen. Hij zei gisteren wel dat hij dat eigenlijk niet wil, maar dat is een schijnbeweging. Die verkiezingen zouden dan op 14 oktober gehouden worden. Riskant, maar als hij wint kan hij de brexit doorvoeren zoals gepland.

Verkiezingen zijn riskant, maar als Johnson die wint kan hij de brexit doorvoeren zoals gepland

Er kunnen enkel verkiezingen komen als een tweederdemeerderheid in het Lagerhuis daarmee instemt. Met andere woorden: oppositiepartij Labour moet dus meestemmen.

"Laat maar komen die verkiezingen, wij willen niks liever", riep Labour-leider Jeremy Corbyn gisteravond.

"Pas op, je loopt in de val", riep oud-Labourpremier Tony Blair daarop. Hij wees erop dat volgens de wet enkel premier Boris Johnson de datum van de verkiezingen mag vastleggen. En die zou daar mee kunnen schuiven, tot vlak na 31 oktober bijvoorbeeld, als de brexit al binnen is. (De regering heeft intussen ontkend dat ze dat zou doen.)

Dat wil Labour nu juist te allen prijze vermijden. En dus hebben parlementsleden van Labour de voortvarendheid van hun leider vliegensvlug bijgesteld. 

De drie voorwaarden van Labour voor nieuwe verkiezingen

Labour-zwaargewicht Shami Chakrabarti somt nu drie voorwaarden op. Labour gaat alleen instemmen met nieuwe verkiezingen als éérst de wet is aangenomen die een no-dealbrexit blokkeert. Vervolgens moet de regering uitdrukkelijk bevestigen dat ze die wet niet naast zich neer gaat leggen. En ten derde moet de premier de verzekering geven dat hij de datum van de verkiezingen niet meer verschuift nadat het parlement groen licht heeft gegeven voor de stembusgang.

Als die voorwaarden niet vervuld zijn, zou Labour niet instemmen met nieuwe verkiezingen. En dan zit premier Johnson met een groot probleem, zeker als het parlement er in die korte tijd ook nog eens in slaagt een meerderheid te vinden voor een wet die een no-dealbrexit blokkeert.

Of hebben premier Johnson en zijn machiavellistische raadgever Dominic Cummings nóg een nieuwe truc achter de hand? We zullen het zien. Het wordt hoogspanning in het Britse Lagerhuis vanavond en morgen.

Het wordt hoogspanning in het Britse Lagerhuis vanavond en morgen