Een axon of zenuwvezel in een schede van myeline, de ring met parallelle zwarte lijnen (Electron Microscopy Facility van Trinity College, Hartford).

Aanmaak myeline gestimuleerd: veelbelovende stap naar behandeling progressieve MS

Onderzoekers van de UHasselt en de Universiteit Maastricht zijn er binnen experimentele proefdiermodellen voor MS voor het eerst in geslaagd om de aanmaak van de stof myeline, die door de ziekte wordt afgebroken, terug te stimuleren. De resultaten kunnen volgens UHasselt-onderzoekers Tim Vanmierlo en Lize Piccart een belangrijke stap zijn in de zoektocht naar een behandeling voor progressieve MS.

"Multiple Sclerose is een chronische inflammatoire aandoening die het centrale zenuwstelsel aantast", zegt professor doctor Tim Vanmierlo. "Het eigen afweersysteem valt de beschermende isolatielaag rond zenuwcellen – het myeline – aan, waardoor de zenuwen kunnen afsterven", aldus Vanmierlo in een persmededeling van UHasselt.

Tijdens de eerste, inflammatoire fase bij MS kent de ziekte een aantal afwisselende opflakkeringen en herstelfasen. Na 10 tot 15 jaar volgt dan meestal de chronische fase waarbij er geen herstel meer optreedt, de zogenaamde progessieve MS. "In deze progressieve fase wordt het beschermende myeline in de hersenen onvoldoende hersteld, waardoor de patiënt motorische en cognitieve problemen krijgt", zegt doctor Lize Piccart.

Voor die eerste fase bestaan nu al verschillende medicijnen die de ziekte weilswaar niet genezen maar wel afremmen, maar op dit moment is er nog geen behandeling die de aanmaak van nieuw myeline tijdens de progressieve fase van MS stimuleert.

Myeline vormt een beschermende en isolerende laag rond de zenuwvezels of axonen, en versnelt ook het doorsturen van de zenuwimpulsen die van de ene insnoering of knoop van Ranvier naar de volgende springen. In het perifere zenuwstelsel zorgen de cellen van Schwann voor het aanbrengen van de myeline, in het centrale zenuwstelsel doen oligodendrocyten dat. . Public domain

Belangrijke stap in onderzoek naar potentieel medicijn

"Voor het eerst zijn we er nu in geslaagd om dat herstel van myeline dus te stimuleren in proefdiermodellen van MS", zegt Tim Vanmierlo. "Dit doen we door de werking van specifieke enzymes te onderdrukken, die bepalend zijn voor de verminderde aanmaak van myeline."

Onderzoek aan de universiteit van Maastricht door professor doctor Jos Prickaerts toonde eerder al aan dat deze enzymes betrokken zijn bij cognitieproblemen bij de ziekte van Alzheimer.

Deze resultaten kunnen een belangrijke stap betekenen voor een medicijn dat myeline herstelt bij progressieve MS. “Natuurlijk is er nog veel onderzoek nodig, maar je moet dit bekijken als een grote puzzel. Wij zijn er nu in geslaagd om een belangrijk deel van de puzzel voor herstel bij progressieve MS te laten passen. Nu is het nog zoeken naar die ontbrekende puzzelstukken en vervolgens moeten we het geheel vertalen naar een toepassing voor de patiënten”, aldus Lize Piccart. 

Doctor Lize Piccard en professor doctor Tim Vanmierlo.

Financiële steun van innovatiemandaat

En voor die zoektocht naar de laatste puzzelstukken gaan Lize Piccart en BIOMED, het Biomedical Research Institute van de UHasselt,  nu samenwerken met het biotech-bedrijf Rewind Therapeutics. Dat is een jong bedrijf dat zich richt op de ontwikkeling van therapieën voor ziektes waarbij de myeline-laag in de hersenen wordt aangetast.

“Voor deze samenwerking kunnen we rekenen op een innovatiemandaat van VLAIO”, zegt Piccard. VLAIO, het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen van de Vlaamse overheid geeft beurzen om de brug tussen fundamenteel wetenschappelijk onderzoek en de bedrijfswereld te verkleinen.

“Hopelijk kan dit betekenen dat de stappen die wij gezet hebben op celniveau in het lab ooit het leven van vele MS-patiënten kunnen veranderen”, aldus Lize Piccard.

“BIOMED is heel blij met deze steun van VLAIO, hierdoor kunnen we nu verdere belangrijke stappen zetten in het doorontwikkelen van een nieuw potentieel medicament voor MS”, zegt Niels Hellings, de directeur van BIOMED. “We kijken dan ook erg uit naar de samenwerking met Rewind Therapeutics, één van de belangrijke nieuwe spelers in de Vlaamse biotech sector.”

Ook bij Rewind Therapeutics is men verheugd over deze samenwerking. “Als bedrijf dat zich toelegt op het ontwikkelen van molecules die de nieuwe aanmaak van myeline stimuleren, zien we veel potentieel in dit onderzoek samen met het team van BIOMED”, zegt Ian J. Reynolds, de CEO van Rewind Therapeutics. “Als we MS ooit willen verslaan, dan is het afremmen van het cognitieve en motorische vermogensverlies de volgende grote stap die we moeten nemen. Dit onderzoek kan mogelijk leiden tot nieuwe inzichten om deze horde te overwinnen.”

Dit artikel is gebaseerd op een persmededeling van de UHasselt. 

De volledige foto van bovenaan: in het midden een axon of zenuwvezel van het perifeer zenuwstelsel. Er rond ligt de myeline, de ringvormige structuur met parallelle zwarte lijnen in. Elektronenmicroscopische opname gemaakt in de Electron Microscopy Facility van het Trinity College, Hartford CT. Roadnottaken/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0