Week van de Geletterdheid wil scholen leren omgaan met laaggeletterde ouders

1 op de 10 ouders van lagereschoolkinderen is nog altijd laaggeletterd. Ze hebben het moeilijk met het lezen van een schoolrapport, een inschrijvingsformulier of de digitale schoolplatformen zoals Smartschool. De Week van de Geletterdheid besteedt dit jaar aandacht aan die ouders en wil de scholen met een spel aanleren hoe die het probleem kunnen herkennen en ermee om moeten gaan. Want laaggeletterdheid wordt vaak van generatie op generatie doorgegeven.

Het schoolrapport van je kind doornemen, een inschrijvingspapier voor een uitstap naar de kinderboerderij invullen of gewoon wat helpen bij die spreekbeurt over de ruimte van je zoon of dochter. Het is voor bijna 600.000 ouders van lagereschoolkinderen niet zo vanzelfsprekend als het klinkt. Het gaat hier om cijfers uit een grootschalig OESO-onderzoek (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) dat in 40 landen de geletterdheid van 16 tot 65 jarigen over de hele wereld onderzoekt. Vlaanderen hoort daarbij op alle vlakken van geletterdheid bij de middelmaat, terwijl Japan, maar ook Nederland het veel beter doen.

In elke Vlaamse school zitten wel wat ouders met geletterdheidsnoden

Sara Jaminé. Week van de Geletterdheid

De meest recente cijfers zijn wel van enkele jaren geleden, maar volgens de initiatiefnemers van de Week van de Geletterdheid is de situatie nog steeds even erg. Dit jaar zet de organisatie in op laaggeletterde ouders van kinderen onder de 13 jaar, die hun kinderen niet kunnen helpen met hun schoolwerk of communicatie van de school niet of niet correct meekrijgen. 

Wie niet mee is, is gezien

De Week van de Geletterdheid is een initiatief van de Vlaamse overheid en enkele partners, die in hun campagne elk jaar inzetten op een ander onderdeel van laaggeletterdheid. De Week start altijd na de Internationale dag van de Geletterdheid van Unesco op 8 september. Dit jaar speelt de Week zich af in het lager onderwijs, maar met het oog op de laaggeletterde ouders van de leerlingen en op het beleid van scholen daarrond. 

“We mikken op alle basisscholen in Vlaanderen. Dat zijn er honderden. Want we weten dat 1 op 10 ouders met kinderen jonger dan 13 laaggeletterd is. Dat wil zeggen dat in elke Vlaamse school wel wat ouders zitten met geletterdheidsnoden,” zegt Sara Jaminé, projectleider van de Week van de Geletterdheid. De organisatie achter de Week heeft daarom een spel ontwikkeld voor de leerkrachten, directie en medewerkers van scholen. In dat spel leren ze allereerst hoe ze laaggeletterde ouders herkennen, maar ook hoe ze ermee moeten omgaan.  

Scholen gaan er ook maar van uit dat ouders meekunnen op platformen als Smartschool en Bingel

Sara Jaminé. Week van de Geletterdheid

"We weten uit onderzoek dat laaggeletterde ouders het moeilijk hebben met helpen bij huiswerk. Dat briefjes van school iets te ingewikkeld zijn voor de ouders om te weten wat ze moeten doen. Scholen gaan er ook maar van uit dat ouders meekunnen op platformen als Smartschool en Bingel. Terwijl dat niet altijd zo eenvoudig is", licht Sara Jaminé nog toe. Want geletterdheid gaat naast lezen en schrijven ook om rekenen en ICT-vaardigheden.

Scholen beschouwen ouders die niet zo goed meekunnen vaak foutief als onbetrokken, terwijl de scholen net hulp kunnen bieden bij hun probleem: "Als ze opmerken dat er ouders zijn die niet meekunnen, maar het zijn ouders die graag willen bijleren en er graag aan willen werken. Dan kunnen ze die ouders doorsturen naar een van de 13 centra voor basiseducatie in Vlaanderen die laaggeletterde mensen ondersteunen en versterken in hun vaardigheden."

Nooit te laat om te leren

Laaggeletterdheid wordt vaak geassocieerd met mensen voor wie Nederlands een tweede taal is. Maar bij de bijna 600.000 Vlaamse ouders van kinderen jonger dan 13 jaar, zitten ook heel wat mensen voor wie Nederlands de moedertaal is. De Week van de Geletterdheid wil naast het sensibiliseren van scholen ook de laaggeletterde ouders zelf aansporen hun vaardigheden te versterken door gratis lessen bij een van de 13 centra voor basiseducatie te gaan volgen. Elk jaar schrijven zich daar weer iets meer mensen in voor een cursus Nederlands blijkt uit de statistieken van de centra.

Die tendens is goed, maar laaggeletterdheid blijft een terugkerend probleem. Het vorige internationale onderzoek naar geletterdheid bij volwassenen in 1996 leverde soortgelijke cijfers op voor Vlaanderen en bij de volgende resultaten van het OESO-onderzoek, die in 2023 uitkomen, vreest Sara Jaminé van de Week van de Geletterdheid dezelfde trend. En dat is vooral slecht nieuws voor de volgende generatie: "We weten ook dat bij laaggeletterden minder boeken in huis zijn, minder wordt voorgelezen. Dat zijn allemaal stimulansen die kinderen ook sterken. En als die er minder zijn doordat de ouders die basisvaardigheden missen, heeft dat ook een impact op die kinderen."