Jonas Hamers / ImageGlobe

Zou bij vervroegde verkiezingen het doembeeld van het voortbestaan van België centraal staan?

Moeten we half december opnieuw naar de stembus?  Zondag 15 december zou een mooie dag zijn daarvoor.  Precies tussen Sinterklaas en Kerstmis nog even een extra feest : een feest van de democratie. Als de politici er niet uit geraken, dan komt de bal weer in het kamp van de kiezers te liggen, punt.  Dat is niet prettig, maar ook geen drama, stelt politicoloog Bart Maddens. Maar dat zal niet gebeuren, denkt hij.

opinie
BELGA/VERGULT
Bart Maddens
De auteur doceert politieke wetenschappen in Leuven.

De klok tikt ongenadig voor de Spaanse premier Pedro Sánchez.  Ten laatste op 23 september moet hij in het parlement een meerderheid zien te vinden voor zijn regering.  Lukt dat niet, dan zijn er op 10 november onverbiddelijk nieuwe verkiezingen.  Dit is 196 dagen na de verkiezingen van 28 april.

Het zou niet de eerste keer zijn dat de Spanjaarden twee keer kort na elkaar naar de stembus moeten.  In het voorjaar van 2016 slaagde Mariano Rajoy er niet in om een regering te vormen.   Bijgevolg waren er op 26 juni nieuwe verkiezingen, 189 dagen na de verkiezingen van 20 december.

Waren de Spanjaarden laaiend enthousiast over die twee verkiezingen kort na elkaar ?  Niet echt.  Maar vonden ze het verschrikkelijk ?  Dat ook weer niet.  De opkomst was wel iets lager bij de ‘herkansing’, maar het verschil was niet zo groot : 73,2% in december 2015, 69,8% in juni 2016.  

Als het 200 dagen na de verkiezingen nog niet is gelukt een regering te vormen, dan spelen ze de bal beter terug naar de kiezer.  

Voor de Spanjaarden vormt zo een tweede verkiezing een normaal onderdeel van het politieke spel.  Slagen de partijen er na de verkiezingen niet in om binnen een redelijke termijn een nieuwe regering te vormen, dan komen er nieuwe verkiezingen.  Als de politici er niet uit geraken, dan komt de bal weer in het kamp van de kiezers te liggen, punt.  Dat is niet prettig, maar ook geen drama.

Feest van de democratie

Als wij de Spaanse kalender min of meer zouden aanhouden, dan moeten we half december opnieuw naar de stembus.  Zondag 15 december zou een mooie dag zijn daarvoor.  Precies tussen Sinterklaas en Kerstmis nog even een extra feest : een feest van de democratie.

Versta me echter niet verkeerd.  Ik pleit niet voor vervroegde verkiezingen.  Het zou beter zijn als de partijen nuttig aan de slag gaan met de kaarten van 26 mei, en snel een regering vormen.  Maar als dat na 200 dagen nog niet is gelukt, dan spelen ze de bal beter terug naar de kiezer. 

Alleen, dat zal niet gebeuren.  Verkiezingen worden bij ons niet beschouwd als een routineus onderdeel van het politieke spel.   Verkiezingen zijn altijd een potentiële ramp voor de machthebbers.  Die moet je koste wat kost vermijden.  Hoe minder verkiezingen, hoe beter.  

Vervroegde verkiezingen

Want vergeet niet : mochten wij een normaal land zijn, dan zaten we nu met een heel andere politieke kalender.  Eind vorig jaar viel de regering.  Er kon geen nieuwe regering worden gevormd.  Dan is er democratisch en grondwettelijk gezien maar één mogelijke uitkomst : vervroegde verkiezingen. 

10 februari was de datum die even werd genoemd.  Kan echt niet, zei men toen.  Dat is véél te dicht bij de regionale en Europese verkiezingen van 26 mei.  Maar in Spanje waren er nog parlementsverkiezingen op 28 april, minder dan een maand vóór de lokale en Europese verkiezingen.  En iedereen vond dat de normaalste zaak van de wereld.

Bij de mainstream partijen leeft de vrees dat de vervroegde verkiezingen over het verkeerde thema zouden gaan.

Stel even dat er op 10 februari wel Kamerverkiezingen waren geweest bij ons.  200 dagen na 10 februari, dat is ongeveer nu.  Anders gezegd : in de parallelle realiteit van een democratisch België moesten we zondag  misschien wel naar de stembus.  Al kun je natuurlijk niet uitsluiten dat er in dat fictieve België al lang een federale regering is gevormd.

In werkelijkheid was 10 februari een doodgewone zondag.  Net zoals 15 december dat ongetwijfeld zal zijn, zelfs al hebben we dan nog geen regering.  De reden is twee keer dezelfde : de vrees bij de mainstream partijen dat de vervroegde verkiezingen over het verkeerde thema zouden gaan.

Referendum over het voortbestaan van België?

Begin dit jaar was men als de dood voor een ‘Marrakech’-verkiezing in februari.  De ondemocratische kunstgreep van een half jaar regering in lopende zaken moest ervoor zorgen dat de kiezer dat zou vergeten.  Het klimaatgespijbel werd door de progressieve media en politici dankbaar aangegrepen om Marrakech uit het publieke geheugen te wissen en een ander thema in de markt te zetten.  Maar zo gemakkelijk laat de Vlaamse kiezer zich niet manipuleren.

Vandaag is het doembeeld dat het voortbestaan van België centraal zou staan bij vervroegde verkiezingen.  Het zou een soort referendum kunnen worden voor of tegen het federale België: de ultieme nachtmerrie voor de politieke elite. 

Maak je dus geen zorgen.  Ook al is er dan nog geen regering, op zondag 15 december zullen we in alle rust de kerstboom kunnen versieren. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.