Video player inladen...

Britse parlement opgeschort na verwerping vervroegde verkiezingen, wat nu? 

De Britse parlementsleden zijn na een laatste zitting tot in de vroege uurtjes voor vijf weken naar huis gestuurd. Eerder hadden ze opnieuw de motie verworpen waarmee premier Boris Johnson en zijn regering vervroegde verkiezingen vroegen. 

De stemming in het Britse Lagerhuis was de meest rumoerige van de afgelopen dagen. Premier Johnson moest twee derde van het parlement achter zich krijgen ofwel minstens 434 parlementsleden. Slechts 293 stemden voor vervroegde verkiezingen. 46 parlementsleden stemden tegen, de rest van de oppositie onthield zich.  

Labourleider Jeremy Corbyn zei voor de stemming dat zijn partij uitkijkt naar nieuwe verkiezingen, maar dat ze niet in de val zal trappen die Johnson gespannen heeft. "Eerst moet een brexit zonder akkoord van tafel, dan pas kunnen we naar de stembus", zei Corbyn. "We zijn niet bereid om de weg vrij te maken voor deze aankomende ramp, die onze samenleving, onze jobs, diensten en onze rechten zou schaden."

(lees voort onder de foto van Jeremy Corbyn)

HOC/JESSICA TAYLOR

Woelige zitting met "Shame on you"

Johnson herhaalde voor de stemming dat hij er niet aan denkt om opnieuw uitstel te vragen aan de Europese Unie. Vorige week had het parlement een wet goedgekeurd die een brexit zonder akkoord onmogelijk maakt. Die wet werd gisteren door koningin Elizabeth bekrachtigd. De wet bepaalt dat als er vóór 19 oktober geen akkoord is met de EU, drie maanden uitstel gevraagd moet worden. 

Het was een woelige zitting in het Britse parlement, op de laatste dag voor het vijf weken opgeschort wordt. Speaker John Bercow, die eerder op de dag zijn ontslag aankondigde, noemde de opschorting van het parlement een "grondwettelijk schandaal".

Dit is geen normale procedure voor opschorting. Velen zien het als een maatregel van de uitvoerende macht

John Bercow, Speaker Britse Lagerhuis

Premier Johnson zette het parlement vijf weken buitenspel, en dat wordt gezien als een manoeuvre om ongestoord een harde brexit door te drukken zonder democratische bemoeienissen. Op het einde van de zitting scandeerden parlementsleden "Shame on you" naar de premier. Ze gingen rond de Speaker staan die formeel de zitting had geschorst en ze hielden bordjes omhoog met het opschrift "Silenced", "de mond gesnoerd".

Na de stemming liet Boris Johnson weten dat hij er alles aan zal doen om toch nog een akkoord te bereiken met de Europese Unie, "ondanks het feit dat hij aan handen en voeten is gebonden door het parlement". 

Dat zou moeten gebeuren op de Europese top van 17 oktober, waar Johnson heen wil. De Ierse premier Leo Varadkar heeft nog eens verwittigd dat er niet zoiets bestaat als "een propere brexit", en dat een vertrek zonder akkoord tot sterke spanningen zou leiden tussen de Ierse en Britse bevolking. Hij verbaast er zich ook over dat Johnson nog steeds geen voorstel voor een nieuw akkoord aan de EU voorstelde. (lees voort onder de foto)

De zitting met protest van vannacht. AFP or licensors

Johnson moet kiezen: wet of kiesbelofte

Premier Johnson heeft nu zes op zes stemmingen verloren. Hij krijgt geen vervroegde verkiezingen en mag geen uitstap zonder akkoord toestaan. Ook zijn maatregel om het parlement op te schorten en zijn gedrevenheid om op 31 oktober uit de Unie te stappen, hebben kwaad bloed gezet. Meer dan twintig parlementsleden van zijn Conservatieve partij hebben mee gestemd met de oppositie om een brexit zonder akkoord te vermijden en zijn dan uit de partij gezet of gestapt. 

Johnson staat dus behoorlijk in de hoek nu. Hij zal alles op alles (moeten) zetten om toch nog een akkoord te bereiken en lijkt daar plots met iets meer enthousiasme voor te gaan. Hij kan niet anders. BBC-journaliste Laura Kuenssberg noemt zijn kansen "klein tot verwaarloosbaar".

Maar als het mislukt, staat Johnson voor een verscheurende keuze. Als hij uitstel moet aanvragen, dan verraadt hij zijn kiespubliek. Hij heeft een brexit beloofd op 31 oktober ,"do or die", en gezegd dat hij nog liever in een gracht zou sterven dan uitstel te vragen. Hij heeft de voorbije dagen het parlement voortdurend verweten dat het zijn kansen op een akkoord heeft verspeeld én dat het de democratische keuze van het Britse volk in het referendum negeert.  Maar als hij geen uitstel vraagt, dan legt hij de wet naast zich neer die met een koninklijke handtekening is ondertekend. Dezelfde handtekening die ook onder de opschorting van het parlement staat...

Wat doet de oppositie?

Nu het parlement buitenspel staat, wordt de politiek bedreven op publieke fora, in de achterkamers en op partijcongressen. De verzamelde oppositie heeft Labourleider Corbyn kunnen overtuigen om zijn hand niet te overspelen. Corbyn wil absoluut verkiezingen, maar is ingegaan op het advies van partijleden die het een risico vonden om die nu te laten plaatsvinden. Sommige partijleden zoals Hilary Benn zeggen nu dat ze misschien wel kunnen instemmen met een of ander akkoord. Maar dan wel een akkoord dat nog eens moet worden voorgelegd aan het Britse volk in een nieuw referendum. 

Ik zou bereid zijn om een akkoord goed te keuren maar dan moet het ook terug naar het Britse volk. Dat is de enige weg voorwaarts.

Hilary Benn, Labour-parlementslid

Als er verkiezingen komen na 17 oktober, dan nog is het de vraag of de oppositiepartijen elkaar vinden om het op te nemen tegen de verzwakte Conservatieve partij. In het Britse kiessysteem krijgt de eerste verkozene de zetel, "first past the post" heet dat. Zullen Labour, Liberaaldemocraten en Groenen tot overeenstemming komen om hun kandidaten strategisch op te stellen en zullen ze over de brexit de neuzen in dezelfde richting krijgen? Labourleider Corbyn heeft nog altijd veel pro-brexitkiezers in zijn partij. Andersom kan de brexitpartij van Nigel Farage het de Conservatieven flink moeilijk maken. Hij wil hen alleen steunen als ze gaan voor een "no deal", een uitstap zonder akkoord. 

De politieke spanning zal nog stijgen de komende weken. Alleen is er nu niemand meer die "order!" kan roepen.  

Bekijk het verslag uit "Het Journaal" hier: 

Video player inladen...