Video player inladen...

Een eeuw lang adviseren, wegen en vaccineren: Kind en Gezin viert 100e verjaardag 

Precies 100 jaar geleden werd het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK) opgericht, de voorloper van Kind en Gezin. De organisatie viert vandaag uitgebreid haar verjaardag, samen met haar zusterorganisaties van Frans- en Duitstalig België. De werking van wat in het verleden ook nog "De Weeg" of "Het Kinderheil" genoemd werd, evolueerde mee met de tijd. Van het terugdringen van de kindersterfte tot dé hulplijn bij uitstek voor ouders en jonge kinderen: een overzicht van een eeuw Kind en Gezin.

In 1900 stierf 1 op de 5 kinderen voor hun eerste verjaardag, voornamelijk door infecties. De eerste consultatie voor zuigelingen werd in 1897 in Brussel opgericht door Dr. Eugène Lust om deze buitensporige sterfgevallen te voorkomen. In de daaropvolgende jaren werden nog andere consultaties voor zuigelingen geopend. Die consultaties werden in 1903 samengebracht in de Belgische Liga voor Kinderbescherming.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog speelden de consulten een fundamentele rol bij het terugdringen van deze sterfte, voornamelijk door het aanmoedigen van borstvoeding, een rechtvaardige verdeling van de voedselvoorraden en het onderwijzen van moeders over hygiëne.

Op het einde van de oorlog besliste de Belgische Staat om deze verschillende initiatieven te bundelen onder het gezag van één organisatie. Zo ontstond het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn, opgericht bij de wet van 5 september 1919.

Het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn heeft als taak om de bescherming van kinderen aan te moedigen en te ontwikkelen, voornamelijk door de regels inzake kinderhygiëne te verspreiden en de toepassing ervan te bevorderen. 

In de loop van haar geschiedenis ondergaat de organisatie verschillende veranderingen en breidt het haar dienstverlening verder uit. 

In 1987 ontstaat dan uiteindelijk het Vlaamse Kind en Gezin.

Bekijk hier de tijdlijn:

1897 Oprichting van het eerste consult voor zuigelingen, verbonden aan een "melkdruppel" van Dr. Eugène Lust

De eerste consultatie voor zuigelingen werd in 1897 in Brussel opgericht door Dr. Eugène Lust om deze buitensporige sterfgevallen te voorkomen. In de daaropvolgende jaren werden andere consultaties voor zuigelingen en zogenaamde “Melkdruppels/Gouttes de Laits” geopend, opnieuw met het oog op kindersterfte te voorkomen.

Melkdruppel Het Werk der Gezonde Melk in Sint-Niklaas 1904

1900 Een angstaanjagende kindersterfte

In de 19e eeuw stierf in België 18 tot 20 procent van de kinderen voor hun eerste verjaardag. Onder de overlevenden stierf, afhankelijk van de periode, 7 tot 14 procent onder de leeftijd van 5 jaar.

1914-1918 Terugdringen kindersterfte tijdens de oorlog

Eerste Wereldoorlog ’14-‘18: De 800 consultatiebureaus spelen een fundamentele rol bij het terugdringen van de kindersterfte door het bevorderen van borstvoeding, een rechtvaardige verdeling van de voedselhulp en het onderwijzen van moeders over hygiëne. Zo halveerde deze sterfte aan het einde van de Eerste Wereldoorlog naar 1 op de 10 kinderen.

Merksem Kasteelkolonies Merksem 1914-1918

Schoten Kasteelkolonies Schoten 1914 - 1918

5 september 1919 Oprichting van het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn, Belgische voorganger van Kind en Gezin

1940-1945 Duizenden Joodse kinderen gered

Tweede Wereldoorlog ‘40-‘45: Duitse inval in België en redding van enkele duizenden Joodse kinderen. Mevrouw Feyerick-Nevejean, directeur van het Nationaal Werk, redde meer dan 3000 Joodse kinderen.

1960 Systematische invoering vaccinatie

Het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn, dat zich moet beperken tot preventieve maatregelen, breidde vaccinatie in alle consultatiebureaus geleidelijk uit.

Fragment uit het programma "Penelope" uit 1965. Het bracht tips over mode, het huishouden en kinderen en werd door Paula Semer gepresenteerd.

1974 Kindersterfte neemt verder af, wiegendood blijft een probleem

Het kindersterftecijfer ligt rond de 1,7%. Meer dan de helft van de sterfgevallen zijn plotselinge onverklaarbare kindersterftes (Sudden Infant Death Syndrome).

1980 Kinderwelzijn wordt een Vlaamse bevoegdheid

1987 Kind en Gezin gaat officieel van start

Op 1 september 1987 gaat de nieuwe administratieve entiteit “Kind en Gezin” van start.

1988 Kwaliteitsverbetering kinderopvang Vlaanderen

Dankzij de meldingsplicht en het toezicht op de kinderopvang kan Kind en Gezin van start gaan met de kwaliteitsverbetering van de kinderopvang in Vlaanderen.

1989 Vertrouwenscentra en adoptiebemiddeling

Kind en Gezin erkent vijf Vertrouwenscentra voor Kindermishandeling (VK) in Antwerpen, Brussel, Leuven, Gent en Hasselt. Vanaf 3 mei van dat jaar ligt het kader voor adoptiebemiddeling vast in het decreet over de erkenning van de adoptiediensten.

1995 Van 1.000 naar 300 consultatiebureaus

Kind en Gezin reduceert zijn bezetting en gaat van meer dan 1000 naar iets meer dan 300 consultatiebureaus. Dit leidt tot een staking van de CB-artsen in Limburg.

1997 Start implementatie van de Algo-gehoortest in Vlaanderen

Een fragment uit het BRT programma "Alle vijf"

1998 Kind en Gezin voert een campagne tegen wiegendood.

2011 Invoering Groeipakket

In de zesde staathervorming van 2011 werd beslist dat de kinderbijslag geen federale bevoegdheid meer is. Sinds 1 januari 2019 is het nieuwe Groeipakket van kracht in Vlaanderen.

2019 Opgroeien

Het agentschap Kind en Gezin en het agentschap Jongerenwelzijn fusioneren samen tot één agentschap: Opgroeien. Administrateur-generaal van Kind en Gezin, Katrien Verhegge, wordt administrateur-generaal van Opgroeien.

Wij zijn echt een unieke organisatie, waarvoor men ons zelfs in het buitenland benijdt

Katrien Verhegge, administrateur-generaal Kind en Gezin

“Het belang van onze werking in Vlaanderen is zeer groot”, zegt Verhegge. “Wij gaan voor een volledige gezinsondersteuning voor iedereen. We werken heel laagdrempelig, maar wel vrijwillig. Zo realiseren we een brede dekking in heel Vlaanderen.”

Verhegge is vooral trots op de resultaten die Kind en Gezin behaald heeft op het gebied van vaccinatie en gehoortesten. “We hebben in Vlaanderen een vaccinatiegraad bereikt van 90 procent”, zegt Verhegge. “Ook 95 procent van de pasgeborenen krijgt een gehoortest. Daardoor kunnen we snel ingrijpen als het nodig is. We stimuleren ook dat kinderen naar de kleuterschool gaan. Zo proberen we kinderen niet alleen op gebied van gezondheid, maar ook op vlak van ontwikkeling, de best mogelijke start te laten maken. Dat is belangrijk, want de eerste 1.001 levensdagen zijn cruciaal.”

Advies aan jonge ouders

Kind en Gezin staat erom bekend jonge ouders advies te geven over hoe ze hun baby het best verzorgen. Door de jaren heen veranderden die adviezen wel eens en kwamen er ook veel nieuwe bij. “In de begindagen waren die adviezen vooral controlerend”, zegt Verhegge. “Nu formuleren we die in goede dialoog met de ouders. Adviezen rond voeding bijvoorbeeld, evolueren ook op basis van wetenschappelijk onderzoek. Dan sturen we bij als dat nodig is. Een goed voorbeeld is het advies dat we geven om baby’s op de rug te laten slapen ter preventie van wiegendood. Toen we ermee begonnen in 1994 stierven nog 104 kindjes per jaar aan wiegendood. Door ons wetenschappelijk advies zijn dat er in 2016 nog maar 14.”

Herbekijk hieronder de reportage in "Het Journaal": (lees voort onder de video)

Video player inladen...

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen...