foto Peter Hilz (C)

"Gedeelde taxibusjes die je met app bestelt en uitbouw van Park & Ride-zones bij steden kunnen files fors verminderen"

Gedeelde taxibusjes die je met een app kunt bestellen en het uitbouwen van meer Park & Ride-zones in de voorsteden waar je van vervoersmiddel kunt overstappen, kunnen het fileleed in ons land sterk verminderen. Dat stelt professor Urbanisatie Alexander D'Hooghe in een nieuwe mobiliteitsstudie. Hij doet ook concrete voorstellen voor Brussel en Antwerpen. 

Alexander D'Hooghe is de man die het Oosterweeldossier uit het slop wist te trekken, en ook een nieuw voorstel deed voor Uplace. Hij heeft samen met zijn team bij ORG Permanent Modernity in Brussel met ondersteuning van het Amerikaanse Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Boston oplossingen gezocht voor het enorme fileprobleem in ons land, en heel concreet Antwerpen en Brussel bestudeerd. 

Want, zo benadrukken de onderzoekers nog eens, de files in ons land kosten ons handenvol geld. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) schat het verlies op 1 à 2 procent van ons bruto binnenlands product, ongeveer 4,35 miljard euro. Tegelijk geven 6 op de 10 buitenlandse bedrijven aan dat onze lange files bijkomende investeringen in België tegenhouden. 

Volgens d'Hooghe moeten we de oplossing zoeken in de ruimte tussen de stedelijke kernen en de buitenliggende woonkernen. Daar staat het openbaar vervoer vaak zwakker en is het nauwelijks concurrentie voor de auto. Nu al bestaan er Park & Rides waar je kan switchen tussen fiets, auto, taxi en/of openbaar vervoer. Dat moet volgens de studie uitgebreid worden naar nieuwe vervoersmiddelen zoals e-bikes, steps en dus ook gedeelde taxibusjes die je met een app kunt bestellen.

Om efficiënt te werken, zullen die shuttlediensten je niet van deur tot deur afzetten, zoals een reguliere taxi. "Het is geen perfecte service", legt hij uit. "Als je je bestemming kiest, zal de app zeggen dat je nog enkele minuten moet wandelen naar de plaats waar je wordt opgepikt." Het systeem werkt dus ietwat zoals een belbus op het platteland of een collecto-taxi zoals die al jaren in Brussel bestaat.

Bovendien bestaat het exacte systeem dat D'Hooghe omschrijft al in steden zoals New York. "Daar werkt het heel goed, voor het grootste deel zonder subsidies." Al geeft de professor wel aan dat de bedrijven wel subsidies krijgen om toch voldoende aanbod aan te bieden in delen van de (voor)stad die minder winstgevend zijn.

Voor maximale tijdswinst zouden die gedeelde taxibusjes op vraag aparte lanen moeten kunnen krijgen. "Op drukke momenten zouden we voertuigen met plaats voor meerdere inzittenden voorrang kunnen geven op bijvoorbeeld busbanen of aparte rijstroken die de stedelijke hubs verbinden met de voorsteden om zo een maximale vlotte doorstroom te creëren." 

Ook vastgoed speelt mee: hubs moeten meer zijn dan plekken met vervoersopties

De multimodale hubs (Park & Ride-zones) kunnen meer zijn dan mobiliteitspunten, stellen de onderzoekers: ook een pakjesdienst kan er bijvoorbeeld in ondergebracht worden, zodat de bestelwagens zich minder in het verkeer moeten mengen.  Er kunnen ook supermarkten, crèches, apotheken en zelfs klerenwinkels komen, zodat die hubs aantrekkelijker worden en er op hun beurt woonprojecten in de buurt kunnen bijkomen. "Zo verkort je voor veel Belgen het woon-werktraject", stelt de studie.

Voor Brussel stelt D'Hooghe concreet voor om twee Park & Ride-zones met multimodale voorzieningen te openen aan de noordrand, meerbepaald in de buurt van Peutie langs de E19 en in Strombeek-Bever/Grimbergen. Voorts moeten er twee grote multimodale hubs met parkeermogelijkheden komen aan het station van Vilvoorde en aan Brussels Airport. Ook aan Zaventem station, Brucargo, in Schaarbeek en het station Bordet moeten er hubs komen, stelt de studie. 

In Antwerpen worden nu al Park & Rides voorbereid in onder meer Merksem (afrit E19) en aan de Bosuil: volgens de onderzoekers komen daar best nog hubs aan Luchtbal en Schijnpoort bij. 

Concreet zou iemand die vanuit Leuven naar de Brusselse rand moet, de trein kunnen nemen naar de luchthaven, om vandaar met een trambus naar een lokaal mobipunt in de rand te rijden, en tot slot de e-bike te nemen tot op het werk. In Antwerpen zou een pendelaar kunnen parkeren aan de Park & Ride in Luchtbal, om vandaar een e-bike te nemen naar het centrum van Merksem.  

foto Peter Hilz (C)

Hajo Beeckman: "Is zo gek nog niet"

Verkeersexpert Hajo Beeckman noemt de ideeën op zich niet nieuw. "Die zogenoemde overstappunten zijn er vaak al in de buurt van een treinstation", zegt hij. "Opvallend hier is wel dat hij voorstelt om die nu ook te bouwen in de rand van de steden waar het openbaar vervoer, zeker rond Brussel, vaak nog erg zwak staat en geen concurrentie is voor de auto."

Het klinkt allemaal wat futuristisch maar het is zo gek nog niet

Verkeersexpert Hajo Beeckman

Toch is Beeckman dus ook positief. "Het klinkt allemaal wat futuristisch maar het is zo gek nog niet, want  de technologie staat niet stil en over een jaar of vijftien worden de eerste zelfrijdende deelwagens en bussen verwacht die grote groepen mensen op een efficiënte manier kunnen vervoeren", zegt hij. "Als je dat wil, dan moet je nu beginnen plannen."

Bovendien vindt hij ook het beter benutten van de ruimte best interessant. "Vlaamse pendelaars wonen vaak ver van hun werk. In die overstappunten of hubs kunnen op termijn ook supermarkten, apotheken en crèches en afhaalpunten voor pakjes een plek krijgen, interessant als tussenstop voor pendelaars tussen het werk en thuis", zegt hij. "En natuurlijk kan je rond die hubs dan op termijn ook woonprojecten realiseren. Zo verkort je voor veel Vlamingen het woon-werktraject." De vraag is natuurlijk wat de gemeenten in de rand daar allemaal van vinden.

D'Hooghe stelt het rapport donderdag officieel voor op de vastgoedtop Realty in Knokke-Heist.