De slappe koord van de journalistiek

Louis Van Dievel kijkt elke week met een guitige blik naar de kleine en grote actualiteit. Vandaag: de bedenking van ombudsman Tim Pauwels bij beelden in Het Journaal over een grote zoekactie naar transmigranten in de buurt van de haven van Zeebrugge.

opinie
Louis Van Dievel
Louis Van Dievel, schrijver en journalist. Hij was journalist bij VRT NWS.

"Televisie is beeld". Het is een wijze uitspraak van nieuwsombudsman Tim Pauwels op vrtnws.be. Het ging over een paardenpatrouille van de politie in de duinen van Zeebrugge om “transmigranten” op te sporen. Of die patrouille al dan niet “in scène” was gezet door de verslaggever van vrtnws. Het was oké, luidde – na het wikken van voor en tegen - het besluit van de ombudsman. Meteen schoot mij een herinnering te binnen aan een reportage die ik – lang geleden - zelf heb gemaakt en die allicht niet het fiat van Tim Pauwels zou hebben gekregen. 

Eenpersoonsvuilniszakken

Ter (gedeeltelijke) verschoning: de feiten dateren uit de eerste jaren van het VTM-nieuws, waarvoor ik toen werkte. We waren – voorzichtig uitgedrukt - niet erg kieskeurig in de keuze van de onderwerpen, als het maar “anders” was dan wat het oubollige journaal van de BRTN bracht. Het ging om een bericht uit Het Laatste Nieuws, ons lichtend voorbeeld in die tijd.

De stad Oostende lanceerde “eenpersoonsvuilniszakken”. Er woonden veel alleenstaanden in Oostende en die produceerden niet genoeg afval om wekelijks een grote vuilniszak te vullen, waardoor die op het balkon van hun appartement stond te stinken en te gisten. De eenpersoonsvuilniszak – de helft kleiner – was dé oplossing, meldde de bevoegde schepen in de krant. 

Ik belde de schepen: of hij een interview aan VTM wilde geven én of we een toer van de vuilkar met die nieuwe vuilzak konden filmen. Geen probleem, zei de schepen, kom maar af. Iederéén wilde op VTM komen in de pionierstijd.

Gevuld met kranten

Wat bleek: in de tijd die wij nodig hadden om van Vilvoorde naar Oostende te rijden (in zo’n blitse VTM-reportagewagen, oh weemoed), had de bijdehante schepen een “namaaktoer” van de vuilniskar georganiseerd. U mag dat letterlijk nemen. Vrolijke vuilnismannen (want ze zouden op VTM komen) pikten met kranten gevulde eenpersoonsvuilniszakken op die ze een half uurtje eerder aan de straatkant hadden gedeponeerd, overigens zeer tot verbazing van de bewoners.

Het was namelijk een dag dat de vuilniskar normaal niet uitreed in het centrum van Oostende.

Mijn cameraman was in de wolken, dat was nog eens beeldmateriaal. Maar ik had er een zeer ongemakkelijk gevoel bij. Ik belde met de eindredactie in Vilvoorde (in een telefooncel!) maar eigenlijk kende ik het antwoord al. Een opdracht moést een reportage opleveren in die eerste jaren, zo eenvoudig was dat. En het ging toch om het idee, niet om details als de waarheidsgetrouwe weergave ervan. Televisie is beeld.

Testarossa

Hoe dan ook, ik maakte de reportage en ze viel zeer in de smaak. Niet het minst bij de hoofdpersoon, de schepen van Openbare Reiniging, die mij maandenlang bestookte met ieder nieuw ideetje uit zijn koker om het leven van zijn stadsgenoten aangenamer te maken. Maar eigenlijk kon ik de man niets kwalijk nemen.

Het was mijn keuze geweest om beeld te gebruiken dat in scène was gezet, weliswaar niet door mijzelf, maar toch. Dat de kijker (behalve dan de verbaasde Oostendenaren in de betrokken straat) daar niets van gemerkt hadden, dat het een “licht” onderwerp was, dat er tijds- en andere druk was, mocht eigenlijk geen rol spelen. Het was dansen op de slappe koord van de journalistiek. Nu, bijna dertig jaar later, vind ik het een journalistieke fout om dat beeld te gebruiken. Maar toen…

Voor mijn piepjonge klankman was het overigens een onvergetelijke dag, in oktober 1990, in Oostende: hij mocht een eindje meerijden in de Ferrari Testarossa van de schepen. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.