Eleni Antoniadou: is deze jonge Griekse topwetenschapster wel wie ze beweert te zijn?

Ze is nog maar 31 jaar en is internationaal gelauwerd voor haar wetenschappelijke werk. De voorbije jaren reeg ze de lof, prijzen en titels aan elkaar, en dit voorjaar schopte ze het voor Barbie tot "shero", een nieuwe vrouwelijke held, een voorbeeld. Maar nu lijkt ze van haar voetstuk te vallen. Eleni Antoniadou, een Grieks jong wetenschappelijk toptalent, ligt onder vuur nu enkele van haar uitspraken en claims over zichzelf niet lijken te kloppen.

De opmars en mogelijke val van Eleni Antoniadou (31) is het onderwerp van verhitte gesprekken in Griekenland. Jarenlang heeft ze zichzelf voorgesteld als een specialist in regeneratieve geneeskunde (waar methodes ontwikkeld worden om beschadigde cellen, weefsels en organen te herstellen, vervangen of opnieuw te laten groeien, red) en een expert in ruimtegeneeskunde en in biomedische technologie. Ze heeft jaren bij de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA gewerkt en is CEO van Transplants without Donors, een organisatie die kunstmatige organen voor transplantatie ontwikkelt.

Een indrukwekkend palmares, en dat heeft Eleni Antoniadou zowel in Griekenland als daarbuiten al heel wat lof, prijzen en titels opgeleverd. Zo won ze in 2012 bijvoorbeeld de Outstanding Researcher Award van NASA/ESA. In 2015 verscheen ze in de "30 Under 30"-lijst van het gerenommeerde Forbes-magazine als jong en veelbelovend talent. En in april van dit jaar werd ze een van de 20 nieuwe rolmodellen van Barbie en kreeg ze een pop naar haar beeltenis, als deel van de "Sheroes"- campagne.

Maar het lijkt erop dat geen van de talrijke binnen- en buitenlandse mediakanalen die haar in al die jaren hebben geïnterviewd, hebben gecheckt of alles wat ze zei of wat aan haar toegeschreven werd, wel helemaal klopte.

Mattel

"Niet geschikt om wetenschapper genoemd te worden"

Het keerpunt kwam er eerder deze maand. In een besloten ceremonie reikte de Griekse minister van Onderwijs Niki Kerameus een nieuwe prijs voor wetenschappelijke excellentie uit aan Eleni Antoniadou, een beloning voor haar bijdrage aan de wetenschap. "Haar passie voor wetenschap inspireert ons en vervult ons met optimisme", aldus de minister. Zij postte later een foto op Facebook, aangevuld met een quote van Antoniadou: "Je kan alles worden waar je van droomt".

Dat viel slecht bij enkele Griekse wetenschappers, die het grootste deel van hun dagen spenderen aan laboratoriumonderzoek en/of weinig tijd en/of zin hebben om de publiciteit op te zoeken. Costas Bouyioukos, een Griekse assistent-professor bio-informatica aan de Université Paris Diderot in Frankrijk, wilde weten hoe het mogelijk was dat zo'n jong iemand al zoveel prestigieus gerealiseerd had.

Hij besloot een check te doen op het internet en postte zijn bevindingen op zijn Facebookpagina. In het Grieks, maar de boodschap was wel duidelijk: "Ze is niet geschikt om door de meeste mensen een wetenschapper genoemd te worden." Grote consternatie binnen de academische wereld.

Geen werknemer van de NASA

Wat heeft Bouyioukos dan naar eigen zeggen kunnen ontdekken? Dat Eleni Antoniadou niet bij de NASA gewerkt heeft, maar er enkel het Frontier Development Lab gevolgd heeft, een opleidingsprogramma van een tiental weken in de zomermaanden.

Greek Hoaxes, een groep die zich bezighoudt met het onderzoeken en blootleggen van fake news, beet zich vast in het verhaal en kon dat bevestigen. Tijdens haar opleiding nam ze wel veel foto's van zichzelf in de faciliteiten van de NASA, gekleed in outfits met het NASA-logo.

De NASA zelf heeft intussen ook ontkend dat ze rechtstreeks voor hen werkt, maar kan de mogelijkheid niet uitsluiten dat ze in dienst is bij een onderaannemer van de organisatie.

Wat lijkt nog meer niet te kloppen?

En ook aan enkele andere claims lijkt volgens Greek Hoaxes het een en ander te rammelen. Zo heeft Antoniadou gezegd dat ze een PhD-titel heeft, de hoogste academische graad die je kan behalen (te vergelijken met doctor bij ons, red). Volgens Greek Hoaxes bezit ze enkel twee postgraduates, postuniversitaire titels.

Antoniadou pakte er ook mee uit dat ze in het team zat dat de eerste implantatie van een kunstmatige luchtpijp bij een patiënt in University College Londen uitvoerde. Een succesvolle operatie, aldus Antoniadou. Wat niet helemaal klopt: de patiënt overleed. Volgens Greek Hoaxes was Antoniadou ten tijde van de operatie student aan University College Londen en slechts van ver betrokken bij het project.

De NASA-ESA Outstanding Researcher Award lijkt niet te bestaan en haar naam komt niet voor op de lijsten van award-winnaars bij de NASA. En Transplants without Donors, het bedrijf waar ze CEO van zegt te zijn? Dat blijkt nergens te vinden.

En wat zegt Eleni Antoniadou zelf?

Er is dus veel ophef in de Griekse academische wereld, maar Eleni Antoniadou zelf reageert voorlopig niet rechtstreeks op de aantijgingen. Dinsdag postte ze nog op Facebook dat ze aan een project over artificiële intelligentie aan het werken was voor de NASA. "Ik leer elke dag bij door deel te nemen aan eenvoudige of ingewikkelde projecten, zoals dat voor de NASA waar ik de laatste tijd mee bezig ben. Mijn doel is nooit geweest om te concurreren met academici of mijn eerste stappen in de wetenschap te vergelijken met mensen die al jaren bezig zijn", schrijft ze.