Angelo Esslinger/Pixabay

50-plussers met knieartrose gaan beter naar kinesist dan naar chirurg

Vorig jaar ondergingen ruim 20.000 vijftigplussers in ons land een kijkoperatie aan de knie. Dat schrijft De Standaard. In de meeste gevallen hadden die patiënten last van artrose in de knieën. Professor huisartsengeneeskunde Patrik Vankrunkelsven publiceerde in het Tijdschrift voor Geneeskunde een artikel waarin hij duidelijk maakt dat die operaties vaak geen meerwaarde hebben. Ook ziekteverzekering Riziv roept chirurgen in een brief op om die ingrepen zoveel mogelijk te vermijden.

Het aantal knieoperaties bij vijftigplussers in ons land ligt veel hoger dan in een aantal andere Europese landen. In België werden er in 2016 337 ingrepen per 100.000 inwoners uitgevoerd, in Noorwegen was dat bijvoorbeeld maar 153 op 100.000 en in Zweden zelfs maar 120 per 100.000.

"Zo'n groot aantal ingrepen bij oudere patiënten is problematisch", zegt professor huisartsengeneeskunde Patrik Vankrunkelsven. "Zo'n kijkoperatie is een correcte ingreep voor mensen die bijvoorbeeld bij het voetballen een scheur in de meniscus oplopen."

We weten uit onderzoek dat zo'n operatie eigenijk niet altijd zinvol is

Patrik Vankrunkelsven, professor huisartsengeneeskunde

"Maar we zien dat in ons land dat soort operaties vaak worden uitgevoerd bij vijftigplussers die meestal lijden aan knieartrose", gaat Vankrunkelsven verder. "Daar is ook wel een zekere slijtage van de meniscus, maar we weten uit onderzoek dat zo’n operatie daar eigenlijk niet zinvol is. We kunnen die patiënten veel beter oefeningen bij de kinesist laten doen om hun spieren rondom de knie te versterken, die zo de schokken kunnen opvangen. De resultaten daarvan zijn vaak even goed. Het punt dat wij willen maken is dat die operaties minder frequent zouden moeten worden uitgevoerd, bijvoorbeeld alleen bij die mensen die een blokkade hebben van het gewricht. Internationale richtlijnen adviseren dat trouwens ook."

Ook ziekteverzekering Riziv vraagt chirurgen in een brief om meer aandacht te schenken aan die internationale richtlijnen. "Uit internationale medische richtlijnen blijkt dat dergelijke ingrepen bij degeneratief lijden geen meerwaarde hebben tegenover medicatie, infiltraties, of behandelingen met kinesitherapie", zegt Erik Rossignol van de Dienst voor Geneeskundige Evaluatie en Controle van het Riziv.

"Bovendien, wanneer er een heelkundige ingreep wordt uitgevoerd, zijn er ook nog risico's op complicaties die uiteindelijk nog nadeliger kunnen zijn voor de patiënt. Omdat het geen meerwaarde betekent voor vijftigplussers met degeneratief knielijden, is het een beetje te gek dat die operaties worden uitgevoerd. Ze kostten trouwens in 2018 9,4 miljoen euro aan de ziekteverzekering. Per ingreep kostte dat dus een kleine 800 euro en dat is toch een aanzienlijk bedrag."

"De bedoeling is om ervoor te zorgen dat het budget van de ziekte­verzekering zo goed mogelijk wordt besteed", zegt Rossignol. "Het kan niet zijn dat we 9,4 miljoen euro uitgeven aan operaties waarvan 60 procent geen toegevoegde waarde heeft."

Uit het onderzoek dat Rossignol voerde, bleek niet alleen dat er grote verschillen zijn in het aantal knieoperaties tussen verschillende Europese landen, maar dat er ook in ons land grote verschillen zijn per regio.

"In sommige regio's, bijvoorbeeld in West-Vlaanderen, zijn er meer operaties dan in andere regio's in ons land", besluit Rossignol. "Daar kunnen geen rationele argumenten voor zijn."

Placebo-effect

"Al in 2002 bleek uit een onderzoek van J. Bruce Moseley dat een knieoperatie bij knieartrose zelden of nooit nuttig is", legt Vankrunkelsven uit. "De studie onderzocht 100 patiënten met kniepijn. 50 ervan kregen een echte ingreep, de anderen kregen enkel een kleine insnede. Die laatsten dachten dus dat ze geopereerd waren en dat veroorzaakte een heel sterk placebo-effect. Men ging de twee groepen dan na een jaar en na twee jaar vergelijken. Uiteindelijk bleek dat de echte operaties geen meerwaarde hadden."