UK SUPREME COURT

Wie is Lady Hale, de rechter die Boris Johnson in zijn hemd zette?

Ze is de voorzitter van het Supreme Court, de hoogste Britse rechtbank. Ze zette premier Boris Johnson en zijn regering in alle rust in hun hemd: hun beslissing om het parlement vijf weken op te schorten is onwettig, kort en goed. Maar wie is barones Brenda Hale, de opperste opperrechter van het Verenigd Koninkrijk? 

Kalm en zonder enige stemverheffing las Lady Hale het voor: een striemend arrest dat premier Boris Johnson en zijn adviseurs hun leven lang zal achtervolgen. Hun beslissing om het Britse parlement vijf weken op te schorten is onwettig, zo luidde het glashelder onderbouwde oordeel.

Want het parlement wordt zonder enige redelijke verantwoording verhinderd om zijn grondwettelijke taak uit te oefenen: wetten maken en de regering controleren. 

Maar wie is die Brenda Hale, de 74-jarige voorzitter van het Britse Supreme Court, de opperrechter dus van het Britse Hooggerechtshof? Om helemaal juist te zijn: Baroness Hale of Richmond, aan te spreken als Lady Hale? 

AP

In het cv van Brenda Hale lees je opvallend vaak: “een van de eerste vrouwen in deze functie”, of “de eerste vrouw in deze functie”. De weg naar de top is voor deze Britse opperrechter bepaald ongewoon verlopen. Die begon niet op peperdure privéscholen en er was geen sprake van het ons-kent-ons “old boys’ network”, zoals vaak het geval is bij de (overwegend) mannelijke magistratuur. 

Brenda Hale ging gewoon naar staatsscholen, en was zo goed dat ze op eigen kracht een plaatsje aan de universiteit van Cambridge wist te veroveren. Ook daar blonk ze uit. Daarop volgde een loopbaan als advocaat, hoogleraar aan een rechtsfaculteit en uiteindelijk als rechter. En vandaar ging het steil omhoog in de magistratuur, tot ze in 2004 een Law Lord werd, met de bijbehorende adellijke titel van barones. 

Het Britse Hooggerechtshof is pas in 2009 opgericht. Tot dan zaten de hoogste rechters, de Law Lords, in het Hogerhuis, de Senaat zeg maar. Er werd dus recht gesproken in een wetgevende kamer. Maar premier Tony Blair vond dat er een einde moest komen aan die vermenging van de wetgevende en gerechtelijke macht (een scheiding die op het Europese vasteland al dateert van de Franse Revolutie in 1789.) De elf Law Lords stapten dus over naar een nieuwe instelling, het Supreme Court.

Rust en doorzichtigheid

Het is geen wonder dat Lady Hale een van die elf was. De nieuwe hoogste gerechtelijke instantie wilde een toonbeeld van rust, helderheid en beschaving zijn in de woelige wereld van de rechtsgeschillen. Een plek van reflectie en distantie. Maar ook van openheid en doorzichtigheid.

Zo waren de zittingen over de omstreden opschorting van het parlement van begin tot eind op de tv of het internet te volgen. Het Hof heeft een eigen Youtubekanaal. En daar was te zien hoezeer de sfeer van dit Supreme Court aansluit bij de persoonlijkheid van Lady Hale. Rustig, aandachtig, luisterbereid en volstrekt onafhankelijk. 

Ze voelt er zich als een vis in het water. Drie jaar geleden moest het Hof ook al een uitspraak in een heikele brexit-zaak doen. Premier Theresa May wilde het parlement omzeilen en vond dat de regering in haar eentje kon beslissen om het fameuze artikel 50 in werking te stellen, waarmee het proces om het Verenigd Koninkrijk uit de EU te halen formeel op gang werd geschoten.

Het deed denken aan de strijd in de zeventiende eeuw tussen het parlement en de koning. 

Lady Hale, voorzitter van het Supreme Court

Het Supreme Court oordeelde toen dat de Britse regering dat niet eigenhandig mocht doen, maar eerst de toestemming aan het parlement moest vragen, en de zaak dus ter stemming moest voorleggen. Lady Hale noemde die zaak toen in de krant The Guardian een van haar mooiste momenten: “Het was een klassieke zaak over onze staatsinrichting. Het deed denken aan de strijd in de zeventiende eeuw tussen het parlement en de koning. Wij verstevigen de principes die toen voet aan de grond kregen.”

Het land in

Het Supreme Court sluit zich niet op in een ivoren toren. Het trekt met enige regelmaat het land in om zaken te beslechten in de hoofdplaatsen van de drie andere deelgebieden naast Engeland: in Edinburgh in Schotland, in Cardiff in Wales en in Belfast in Noord-Ierland. In die laatste plaats kwamen de rechters trouwens met een opvallende uitspraak.  Ze oordeelden dat twee gelovige Noord-Ierse bakkers mochten weigeren om een taart te versieren met een juichende tekst over het homohuwelijk. 

Ook Lady Hale zelf verstopt zich niet. Vorig jaar was ze een van de juryleden in de kookwedstrijd “Masterchef” op de BBC televisie, waar ze heel bedachtzaam oordeelde over een visgerecht. 

Spider Woman

Het viel op: tijdens de recente uitspraak droeg Lady Hale een forse sierspeld die een spin voorstelt. Het regende op sociale media speculaties over wat ze daarmee kon bedoelen. Misschien dat ze zich door niets of niemand laat afschrikken? Ze heeft in elk geval een grote collectie dierenbroches, ze is al gezien met spelden die een kikker, een vlinder, een libel of een rups voorstellen.

De spinnenspeld heeft haar op Twitter alvast de bijnaam Spider Woman opgeleverd. Meer nog: mensen die zich verzetten tegen de handelwijze van de regering-Johnson voegen achter hun Twitternaam een klein spinnenicoontje toe, als symbool van hun verzet. 

Ze wordt nu vergeleken met de voormalige Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright. Toen de Iraanse media haar omschreven als een “ongeëvenaard serpent”, droeg ze op de eerstvolgende ontmoeting met een Iraanse delegatie een broche in de vorm van een slang. En de Queen droeg bij een bezoek van president Trump een broche die ze van zijn voorganger Barack Obama gekregen had.

Zure commentaren

Tot nog toe werden de uitspraken van het Supreme Court door brexiteers en remainers aanvaard. Dat komt onder meer omdat de elf opperrechters niet politiek benoemd zijn, maar door een comité van onafhankelijke juristen aangeduid worden.

Maar na de recente uitspraak waren er op de sociale media veel zure commentaren van brexiteers te lezen. Die vinden dat de gerechtelijke macht zich hierdoor boven de politieke macht plaatst. De argumentatie van het uiterst zorgvuldige arrest spreekt dat nochtans duidelijk tegen. 

Pensioen

Lady Hale gaat volgend jaar in januari met pensioen, dan is ze 75. Ze heeft geluk dat ze zo lang is mogen aanblijven. Ze is nog benoemd voor de regels in 1995 veranderden en de leeftijdsgrens werd verlaagd naar 70 jaar. Lady Hale heeft zich trouwens altijd tegen die verlaging verzet.

Ze vindt het ook een schande dat de hogere magistratuur nog altijd in hoofdzaak blank en mannelijk is. Daar moet zo snel mogelijk verandering in komen, vindt ze. Maar niet door positieve discriminatie: de capaciteiten van de kandidaat moeten altijd de doorslag geven.