Ayatollah Khamenei (links) lijkt geen vertrouwen meer te hebben in de Europese Unie. AP2004

Khamenei: "Iran moet hoop opgeven dat Europa zal helpen tegen Amerikaanse sancties"

Grootayatollah Ali Khamenei, de hoogste leider in Iran, heeft geen vertrouwen meer dat de Europese landen Iran zullen behoeden voor Amerikaanse sancties. Dat zou er op wijzen dat Iran geen belang meer hecht aan het nucleaire akkoord dat stilaan uiteenrafelt.

"Ondanks hun beloften hebben de Europese landen zich praktisch achter de Amerikaanse sancties tegen Iran geschaard en zij lijken niet van plan om in de toekomst iets te doen voor Iran. We zouden dus alle hoop op Europa moeten laten varen", aldus een mededeling van Khamenei.

In feite begraaft Khamenei zo het nucleaire akkoord dat zijn land in 2015 heeft gesloten met de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en China. Dat akkoord is bedreigd sinds VS-president Donald Trump zijn land daar anderhalf jaar geleden uit heeft teruggetrokken. Sindsdien hebben de VS nieuwe sancties tegen Iran ingesteld en bedreigt Washington ook Europese bedrijven en landen met sancties als die zich daar niet aan houden.

We mogen geen vertrouwen hebben in landen die vijandig staan tegenover ons islamitisch systeem, zoals de Verenigde Staten en sommige Europese landen

Ayatollah Ali Khamenei

Iran heeft herhaaldelijk aangedrongen dat ook dat ingaat tegen de geest van het akkoord. "Normale economische relaties zijn ook een verplichting van het nucleaire akkoord",  zei de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif onlangs nog en hij doelde dan vooral op Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk. Enkele maanden geleden is Iran dan begonnen met het overtreden van een aantal bepalingen uit het nucleaire akkoord en sindsdien is er de crisis in de Perzische Golf bijgekomen.

Khamenei lijkt het akkoord af te zweren

Grootayatollah Ali Khamenei is een belangrijk geestelijk leider, maar vooral ook politiek leider. Als "faqih" is hij grondwettelijk de hoogste autoriteit in de Islamitische Republiek Iran en hij staat zo hoger dan president Hassan Rouhani of de regering. Die functie van "faqih" werd indertijd ingevuld door ayatollah Ruhollah Khomeini, de macht achter de islamitische revolutie van 1979 en sinds 1989 is Khamenei de opvolger van Khomeini.

Het woord van Khamenei is dus wet, ook zonder dat die echt verkozen is. Nu heeft Khamenei als opperste leider indertijd wel zijn fiat gegeven aan het akkoord dat president Rouhani met de internationale gemeenschap onderhandeld heeft. Nu lijkt Khamenei dus niet langer te geloven in dat akkoord. 

Helemaal ongelijk heeft hij niet, want de vrees om van de Amerikaanse markt geweerd te worden heeft grote Europese bedrijven zoals Peugeot-Citroën, oliegroep Total, vliegtuigproducent Airbus en anderen ervan weerhouden om hun geplande investeringen in Iran door te voeren. De Amerikaanse markt is nu eenmaal belangrijker dan de Iraanse. De facto blijft de Iraanse economie dus in de tang van de sancties zitten en de teleurstelling daarover lijkt de "hardliners" in het regime in Teheran nu opnieuw de wind in de zeilen te geven.