James Arthur Photography

Móéten we straks niet meer gaan stemmen bij lokale verkiezingen?

Er geldt in ons land opkomstplicht bij de verkiezingen. Dat betekent dat we in principe naar het stemhokje moeten gaan. Maar bij de volgende gemeenteraad- en provincieraadsverkiezingen zou die verplichting wel eens kunnen wegvallen. Althans, dat ligt op tafel bij de onderhandelingen over een nieuwe Vlaamse regering.

België is een van de weinige landen in de wereld waar er opkomstplicht geldt. "En het is niet zo dat alle andere landen waar er geen verplichting is om te gaan stemmen bananenrepublieken of slechte democratieën zouden zijn", stelt professor politieke wetenschappen Herwig Reynaert (UGent).

Over die opkomstplicht kan heel wat discussie gevoerd worden. "Men heeft jarenlang gestreden opdat iedereen zijn of haar stem zou kunnen uitbrengen. In die zin is iedereen betrokken bij het verhaal dankzij de opkomstplicht", haalt professor Reynaert een argument pro opkomstplicht aan. Maar er valt ook wat te zeggen voor de afschaffing van de opkomstplicht, iets waar vooral Open VLD en N-VA voor pleiten. 

"Politieke partijen zullen meer moeite moeten doen om mensen naar de stembus te laten gaan. Er wordt ook gezegd dat alleen gemotiveerde kiezers hun stem gaan uitbrengen, waardoor we voor een stuk zouden verlost zijn van de antipolitieke stem", weet professor Reynaert. Bovendien zien we de laatste jaren een toename van het absenteïsme, waarbij mensen niet gaan stemmen ondanks de opkomstplicht.

"De campagne zal er anders uitzien"

"Het is misschien wel merkwaardig dat de opkomstplicht net op het lokale niveau zou worden afgeschaft", vindt professor Reynaert. "Mensen voelen zich nog altijd het meest betrokken bij het lokale niveau en gaan ongetwijfeld veel sneller naar de stembus daar."

Hij verwacht dat een afschaffing van de opkomstplicht voor een andere campagne zal zorgen. "Politieke partijen die van oordeel zijn dat ze een tandje moeten bijsteken om mensen te overtuigen, zullen dat doen."

"Traditioneel is het zo dat een socialistische partij er baat bij had dat er opkomstplicht was. Maar eigenlijk zullen er waarschijnlijk geen grote verschuivingen plaatsvinden."

Beluister het interview met professor Herwig Reynaert in "De Ochtend" op Radio 1: