Waarom het nu nog net iets onwaarschijnlijker geworden is dat Marc Dutroux ooit vrijkomt 

Marc Dutroux is de enige van zijn bende die nog achter de tralies zit. En daar zal voorlopig weinig verandering in komen nu een nieuw psychiatrisch rapport stelt dat hij nog altijd even psychopathisch is als jaren geleden.  

Het nieuwe rapport van de psychiatrische experten is ronduit vernietigend. De conclusie: Dutroux is en blijft een psychopaat. 90 pagina’s telt het nieuwe rapport en Dutroux wordt omschreven als “asociaal, pervers, seksueel sadistisch”. 

Dat psychiatrisch rapport was de hefboom waarmee de advocaten een vervroegde vrijlating wilden proberen forceren. Een hefboom die nu in twee geknakt lijkt. Zijn advocaat, Bruno Dayez, zegt letterlijk: “Ik dacht oprecht dat de psychiaters iets anders zouden voorstellen dan hem simpelweg in de gevangenis te houden, ad vitam aeternam (tot in de eeuwigheid, red.). Er is geen uitweg, geen alternatief. De tijd is niet rijp, we zullen het plan voor zijn vrijlating tot later moeten houden.” Hij noemt het rapport geen expertiseverslag, maar een "autopsierapport". 

Voor alle duidelijkheid: er waren al weinig illusies over een mogelijke vrijlating van Dutroux

Voor alle duidelijkheid: er waren al weinig illusies over een mogelijke vrijlating van Dutroux: zijn gruwelijke misdaden, de symboolwaarde van zijn zaak, het feit dat hij het heel moeilijk zal hebben om een huis en een bezigheid te vinden, en zijn houding tegenover de slachtoffers zijn andere argumenten om hem nooit meer vrij te laten. Maar dat zijn eigen advocaat nu ook de handdoek in de ring gooit, is wel opvallend te noemen. Het is met andere woorden nu nog net iets onwaarschijnlijker geworden dat Dutroux ooit vrijkomt. 

Dutroux voor altijd achter de tralies? En de rest niet?

In de loop der jaren zijn mededaders Michelle Martin, Michel Lelièvre en (de intussen overleden) Michel Nihoul allemaal al vrijgekomen. 

Dat Michel Lelièvre en Michelle Martin op een dag vrij zouden komen, was al duidelijk in 2004, na afloop van het proces-Dutroux. Alleen Marc Dutroux werd toen schuldig bevonden aan moord en veroordeeld tot levenslang. Procureur Michel Bourlet vervolgde de andere drie beklaagden niet voor moord, maar voor andere misdrijven, waarvoor ze sowieso geen levenslange straf konden krijgen.

En dus kreeg Michelle Martin 30 jaar als mededader aan alle opsluitingen en ontvoeringen, met de dood van Julie en Melissa als verzwarende omstandigheid. Lelièvre werd schuldig bevonden aan de ontvoering en opsluiting van An, Eefje, Sabine en Laetitia, met de dood van An en Eefje als verzwarende omstandigheid. Hij liep 25 jaar celstraf op. De vierde beklaagde, Michel Nihoul, werd alleen veroordeeld voor mensenhandel en drugsmisdrijven, en kwam er met vijf jaar van af.

Op dat ogenblik kenden Martin, Lelièvre en Nihoul dus de definitieve einddatum van hun gevangenisstraf. Lelièvre liep nadien nog twee jaar extra op voor een drugsmisdrijf, zodat hij uiteindelijk op 4 oktober 2023 een vrij man zou zijn. Martin keek tegen 2026 aan als einddatum. Tegelijk wisten ze vanaf wanneer ze konden vragen om vervroegd vrij te komen. 

Maar een derde van de straf uitzitten?

In het oude systeem, waaronder Martin en Lelièvre vallen, kan een veroordeelde vragen om vroeger vrijgelaten te worden als hij of zij een derde van de straf heeft uitgezeten (in het nieuwe systeem, sinds 2015, kan dat pas na de helft van de straf). Voor Martin was dat dus na 10 jaar in de cel, voor Lelièvre na 8 jaar. Uiteindelijk bleven ze allebei nog langer zitten. Dat heeft te maken met de voorwaarden die worden gesteld: de gevangene moet een woning en een bezigheid hebben (werk of een opleiding).

Daarnaast speelt ook de houding mee tegenover de slachtoffers: is de gevangene bereid om een schadevergoeding te betalen, om de slachtoffers niet lastig te vallen, bestaat de kans dat hij of zij nieuwe misdrijven zal plegen? Al die voorwaarden waren niet evident voor Martin en Lelièvre, daarom heeft het bij hen nog enkele jaren geduurd voor ze effectief een gunstige beslissing kregen. Overigens is dat zo bij de meeste gevangenen die voorwaardelijk vrijkomen: zelden wordt de aanvraag onmiddellijk goedgekeurd. Zeker bij zware criminelen wordt de strafuitvoeringsrechtbank, die over zulke aanvragen oordeelt, steeds strenger.

Het idee is dat het beter is om gevangenen voor te bereiden op hun terugkeer in de maatschappij én dat justitie hen op die manier nog een tijdlang kan opvolgen. 

Michelle Martin, de ex-vrouw van Dutroux, mocht uiteindelijk op 28 augustus 2012 vervroegd en onder voorwaarden de gevangenis verlaten, maar ze moet zich tot 2026 wél aan haar voorwaarden houden. Hetzelfde voor Michel Lelièvre. Hij is sinds 2 december vorig jaar onder voorwaarden op vrije voeten. En net als Martin zal hij zich nog enkele jaren aan die voorwaarden moeten houden.     

Waarom Dutroux dan niet?

Marc Dutroux zit, zoals gezegd, in een andere situatie. Hij is als enige tot levenslang veroordeeld (en daarbovenop tot tien jaar terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank, een eerder symbolische maatregel om te benadrukken dat hij nooit nog een vrij man mag zijn). Dat betekent niet dat hij nooit meer kan vrijkomen. Ook mensen die een levenslange straf hebben gekregen, kunnen een vervroegde vrijlating vragen. Dat heeft Dutroux ook een hele tijd geprobeerd. 

Allicht zal Marc Dutroux nooit meer naar de maatschappij terugkeren

Het grote verschil met zijn kompanen is dat Dutroux wel degelijk voor de rest van zijn leven achter de tralies kan worden gehouden. En ja, de meeste mensen die tot levenslang worden veroordeeld, komen ooit wel weer vrij. Maar een handvol mensen zal effectief in de gevangenis sterven. Staf Van Eyken, “de vampier van Muizen”, zit bijvoorbeeld al 47 jaar achter de tralies. Massamoordenaar Freddy Horion heeft al 40 jaar de buitenwereld niet meer gezien. En gisteren is de kans dat Marc Dutroux ooit nog naar de maatschappij zal terugkeren, weer een stukje kleiner geworden. Voor zover dat nog mogelijk was.

Meest gelezen