COPERNICUS DATA/SENTINEL-1/@STEFLHERMITTE

IJsberg van 1.582 km² breekt af van de Zuidpool (maar dat is normaal)

De Zuidpool is vorige week een beetje kleiner geworden. Een ijsberg ter grootte van 1.582 km² en met een massa van 315 miljard ton is afgebroken van het ijsplateau Amery, in het oosten van het continent. Maar wetenschappers waarschuwen dat het afbreken van de ijsberg geen gevolg is van de opwarming van het klimaat. "Dit maakt deel uit van de natuurlijke cyclus van de ijskappen."

De ijsberg, die de naam D28 gekregen heeft, is afgebroken tussen 24 en 25 september, zo blijkt uit satellietbeelden van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA en het Europese aardobservatieproject Copernicus. Het afgebroken stuk ijs heeft volgens berekeningen een oppervlakte van 1.582 km² en een massa van zo'n 315 miljard ton ijs. De ijsberg zou ongeveer 210 meter dik zijn.

Om je iets voor te stellen bij de afmetingen: D28 is ongeveer 5 keer de grootte van Malta, of 15 keer de grootte van Parijs. Indrukwekkend. De ijsberg is zo groot dat zijn omvang en koers gemonitord moet worden omdat hij in de toekomst mogelijk een bedreiging vormt voor de scheepvaart.

Het is van de jaren 60 geleden dat de Zuidpool nog zo'n grote ijsberg gebaard heeft. Die was ongeveer 9.000 vierkante kilometer groot.

(tekst gaat verder onder de tweet)

"Geen reden tot alarm"

Amery is het op twee na grootste ijsplateau van de Zuidpool en is belangrijk voor de afvloeiing van overtollig ijs van het oosten van het continent. Eigenlijk is Amery een drijvend aanhangsel van een aantal gletsjers die vanaf het land de zee in lopen. Blokken ijs loslaten in de zee is de manier waarop het evenwicht bewaard wordt. Dat compenseert het gewicht en de neerwaartse druk van de sneeuw die meer bovenaan valt. 

De ijsplateaus moeten massa kwijt omdat ze constant massa bij winnen. Ze willen hun evenwicht behouden.

Helen Fricker

Bij het afbreken van stukken ijs van de Zuidpool wordt al snel de link gelegd met de klimaatopwarming, maar dat is bij D28 niet het geval, zeggen wetenschappers. "Dit maakt deel uit van de natuurlijke cyclus van ijskappen", zegt professor Helen Amanda Fricker van Scripps, het instituut voor oceanografie aan de universiteit van San Diego, in Californië.

"De ijsplateaus moeten massa kwijt omdat ze constant massa bij winnen. Ze willen hun evenwicht behouden. De productie van ijsbergen is dus een natuurlijk gegeven", legt professor Fricker uit. "Terwijl er heel wat is om bezorgd over te zijn op de Zuidpool, is er voor het Amery-ijsplateau nog geen reden tot alarm."

(tekst gaat verder onder de tweet)

"Losse tand" zit voorlopig nog vast

Wetenschappers volgen het Amery-ijsplateau al jaren nauwgezet op. Ze wisten dat er opnieuw een afbrokkeling zat aan te komen. Interessant is dat hun focus vooral lag op een gebied net ten oosten van het stuk dat nu afgebroken is. Een gebied dat bekend staat als Loose tooth, "losse tand", omdat het op satellietbeelden wat weg heeft van een los tandje in een kindergebit.

Maar "Losse tand" zit dus voorlopig nog vast, ook na het afbreken van ijsberg D28. Mogelijk verandert het verlies van zo'n grote brok ijs wel de geometrische druk vooraan aan het Amery-ijsplateau. Dat zou het gedrag van scheuren, en misschien ook de stabiliteit van "Losse tand", kunnen beïnvloeden.

"Ik ben in de wolken dat ik dit afbrokkelen eindelijk heb kunnen meemaken, na al die jaren", zegt professor Fricker. "We wisten dat het ooit wel zou plaatsvinden, maar om ons allemaal goed alert te houden, is het niet op de plaats gebeurd waar we dachten."

Terwijl er heel wat is om bezorgd over te zijn op de Zuidpool, is er voor het Amery-ijsplateau nog geen reden tot alarm.

Helen Fricker

Stabiel

Fricker benadrukt dat er een groot verschil is tussen het oosten van de Zuidpool enerzijds -waar het Amery-plateau ligt- en het westen van de Zuidpool en Groenland (op de Noordpool, red) anderzijds. Die warmen wel sneller op als gevolg van de klimaatopwarming.

"Het is delicaat omdat we niet willen dat mensen niet geloven dat klimaatverandering niet bestaat. Maar in dit geval heeft het daar dus niets mee te maken", zegt ze. Satellietbeelden die sinds de jaren 90 gemaakt zijn, tonen dat het Amery-ijsplateau vrij stabiel blijft, in balans met zijn omgeving, ook al smelt er in de zomermaanden wel veel oppervlakte-ijs.

En wat met D28? Stromingen en wind zullen de ijsberg westwaarts drijven. Waarschijnlijk zal het heel wat jaren duren voor de ijsberg in stukken opbreekt en volledig smelt.