Maak kennis met Groot-Adrië: een verdwenen continent dat onder Europa is gedoken

In wat vandaag de Middellandse Zee is, strekte zich miljoenen jaren geleden een continent ter grootte van Groenland uit. Het scheurde zich van Noord-Afrika af en dook langzaam onder Europa. Dat blijkt uit een onderzoek onder leiding van de universiteit van Utrecht.

Bent u afgelopen zomer op reis geweest naar Italië, Griekenland of Turkije? Dan is de kans groot dat u op de resten van een verdwenen continent hebt gestaan. Dat stellen onderzoekers uit verschillende landen die onder leiding van de universiteit van Utrecht in Nederland 10 jaar lang de evolutie en de beweging van de aardplaten rond de Middellandse Zee hebben onderzocht, de zogenoemde platentektoniek.

Het continent scheurde zich zowat 240 miljoen jaar geleden af van Noord-Afrika en had de grootte van Groenland. Het lag grotendeels onder water waar zich in ondiepe zeeën sedimenten zoals koraalriffen afzetten. Een strook stak boven de zeespiegel uit en bestaat vandaag nog steeds als een landmassa die loopt van Turijn tot in de hak van Italië.

Die landmassa staat bekend als Adrië. De onderzoekers hebben het verdwenen continent daarom Groot-Adrië gedoopt. Door de beweging van de aardplaten schoof het steeds meer naar het noorden op waar het langzaam maar zeker onder de Euraziatische plaat dook.

Bij dit geologische proces schraapte de Euraziatische plaat de bovenste lagen van Groot-Adrië af terwijl de onderste delen van het continent de dieperik in doken. Die bovenste lagen geraakten verspreid en zijn vandaag behalve in Italië terug te vinden in onder meer de Balkan, Griekenland en Turkije.

Door jarenlang allerlei gegevens over de beweging van aardplaten te verzamelen, hebben de onderzoekers deze evolutie kunnen reconstrueren. Die levert nieuwe inzichten op over tektoniek, maar ook over vulkanen en aardbevingen. Ook economisch is de studie interessant, vooral dan omdat die een blik biedt op de versnippering en verspreiding van kostbare ertsen.

Video onder: een animatie die terugkeert in de tijd en zo Groot-Adrië weer tot leven wekt