Video player inladen...

Een ongeziene stortvloed aan voorzitterskandidaten bij CD&V: zijn Sneeuwwitje en de 7 dwergen terug?

De tijd van zekerheden is helemaal voorbij bij CD&V. De partij stevent op voorzittersverkiezingen af met een ongezien aantal kandidaten. En zonder sturing vanuit de partijtop, want daar heerst een vacuüm, schrijft Wetstraatjournalist Johny Vansevenant.

Er lijkt een wonderbaarlijke vermenigvuldiging van CD&V-kandidaat-voorzitters aan de gang. Eerst was er de burgemeester van De Pinte Vincent Van Peteghem en zijn collega van Tienen Katrien Partyka. Daarna volgde nog een burgemeester, Raf Terwingen van Maasmechelen. Ook CD&V-jongerenvoorzitter Sammy Mahdi is kandidaat. Als voorlopig laatste kwam daar vandaag ook nog Walter De Donder bij. En volgens het geruchtencircuit is het nog niet afgelopen met de kandidatenstroom, want er is nog tijd tot maandagmorgen 8 uur.

Een loterij

De stortvloed aan kandidaten om de CD&V te leiden is ongezien. Daardoor heeft de voorzittersverkiezing ook iets van een loterij. De verkiezing zal wellicht in twee ronden moeten verlopen. Door de vele kandidaten is de kans klein dat iemand op 18 november de vereiste 50 procent van de stemmen haalt. De twee best scorende kandidaten mogen dan voor een tweede ronde gaan op 6 december. Het resultaat kan daardoor erg verrassend zijn. 

De keuze van CD&V-kopstuk Hilde Crevits om geen voorzitter te worden heeft dus verstrekkende gevolgen. Met haar 130.000 voorkeurstemmen en met de Vlaamse CD&V-lijst als winnaar in West-Vlaanderen had ze voldoende gezag om die post op te eisen. Crevits was duidelijk liever minister en besefte ook dat best iemand nieuw CD&V naar succesvoller paden zou leiden.

Ook was het voor CD&V zaak dat in de Vlaamse regering een ervaren minister in het kabinet blijft om niet zomaar overrompeld te worden door N-VA die duidelijk veel meer haar stempel wil drukken dan in de regering-Bourgeois. Wouter Beke als nummer 1 van CD&V in die Vlaamse regering zou geen goed idee geweest zijn, omdat hij daar nog geen enkele bestuurservaring heeft. 

Aan de top van CD&V is er een vacuüm. Van de G4 die jarenlang de lakens uitdeelde, blijft niet zoveel meer over.

Een vacuüm aan de top

Uit de vele kandidaten blijkt in elk geval dat er geen sturing meer is van een partijtop die heel het apparaat achter één kandidaat schaart. Aan de top van CD&V is er een vacuüm. Van de G4 die jarenlang de lakens uitdeelde, blijft niet zoveel meer over. Voormalig voorzitter Wouter Beke heeft veel van zijn pluimen verloren nadat hij zichzelf achtereenvolgens tot federaal en Vlaams minister had benoemd.

Voormalig Vlaams minister-president en vicepremier Kris Peeters is verkast naar Europa. Voormalig voorzitter en Europees Commissaris Marianne Thyssen is gestopt met politiek. Alleen Vlaams viceminister-president Hilde Crevits blijft nog over van de vier toppers. Vraag is of zij nog de voorzittersverkiezing kan of wil sturen. De Roeselaarse burgemeester Kris Declercq kwam duidelijk uit haar stal, maar uiteindelijk is hij geen kandidaat. Hij zegt dat het voorzitterschap moeilijk te combineren valt met het burgemeesterschap. Wellicht springt hij ook niet omdat er geen top klaar staat om hem te steunen.

Sneeuwwitje en de 7 Dwergen

Het was ooit anders bij CD&V/CVP. In 1988 werd partijleider Frank Swaelen Senaatsvoorzitter. Premier Wilfried Martens ging zijn laatste termijn in en hij had de liberalen ingeruild voor de socialisten. Iedere CVP’er kon kandideren en er kwam ook een stortvloed aan kandidaten. Er waren er maar liefst acht.

Wivina Demeester was de enige vrouwelijke kandidaat. Bij de mannen ging het onder meer om Eric Van Rompuy en Luc Martens. De topjournalist van De Standaard, Hugo De Ridder, had het over “Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen”. The powers that be van de CVP vreesden een debacle. Wilfried Martens en zijn sterke man vicepremier Jean-Luc Dehaene vroegen Herman Van Rompuy om kandidaat te zijn. Die was op dat moment Staatssecretaris van Financiën. Herman Van Rompuy eiste dat de andere kandidaten zich terugtrokken. Na wat masseerwerk van het duo Martens/Dehaene gingen die daar op in.

De kandidatuur van Herman Van Rompuy in 1988, gestuurd door de partijtop, moest een debacle met 8 kandidaten voorkomen. BELGA/VERGULT

Tijd van zekerheden voorbij

Ook daarna bleef de top de partijvoorzitter aanduiden. Johan Vanhecke werd zo voorzitter en toen hij na huwelijksproblemen vond dat hij niet kon aanblijven ging de post naar de ondervoorzitter Marc Van Peel. 

In 2004 had Vlaams minister-president Yves Leterme het niet helemaal in de hand. Zijn kandidaat Jo Vandeurzen haalde het met steun van het partij-apparaat, het ACW én Jean-Luc Dehaene. Diens rechtse uitdager Pieter De Crem moest uiteindelijk nipt het onderspit delven met een score van 45 procent. Na Vandeurzen nam ondervoorzitter Wouter Beke het roer over. Die tijd van zekerheden is helemaal voorbij. 

Lokale voelhorens

Het lijkt wel alsof “de 12 apostelen” de toon zetten bij de voorzittersverkiezingen. Niet alleen is hun woordvoerder Vincent Van Peteghem kandidaat. Ook een ander lid van de groep van 12 doet mee: Raf Terwingen. De 12 apostelen hadden gepleit voor nieuwe gezichten, voor klare taal en ook om volop gebruik te maken van de vele gemeentelijke mandatarissen van CD&V. Die lokale voelhorens hebben wel een verkiezingsoverwinning geboekt vorig jaar in oktober. Daarom zie je nu ook volop burgemeesters opduiken die duidelijk te kennen geven dat zij weten wat aan de basis leeft. 

De meeste kandidaten hebben een Beweging.net-profiel (ACW), al weegt dat nu minder door omdat de maatschappij niet zo makkelijk meer in hokjes is op te delen

Geen rechtse kandidaat

Doordat “De Groep van 12” nieuwe gezichten bepleit, is het moeilijk voor de “rechtse” CD&V-politici Pieter De Crem en Hendrik Bogaert om kandidaat te zijn. Ze hebben al veel jaren regeringsdeelname op de teller. Al betekent hun afwezigheid wel dat van de al bekende kandidaten niemand echt rechts is. De meesten hebben een Beweging.net (ACW)-profiel, al weegt dat nu minder door omdat de maatschappij niet zo makkelijk meer in hokjes is op te delen. 

Ook jongerenvoorzitter Sammy Mahdi heeft een progressief profiel. Hij is een kei in communicatie, maar er is te horen dat hij ervaring mist. Een bron zei me ook dat hij vooral met zijn eigen profiel bezig is en minder met de structuur van zijn jongerenorganisatie. Nu de nieuwe voorzitter vooral de partij moet herstructureren, lijkt hij niet de geschikte kandidaat. Al zal zijn kandidatuur zijn bekendheid doen toenemen. Ook een relatief nieuw politicus als Vincent Van Peteghem doet een goede zaak qua naambekendheid, zelfs als hij geen voorzitter wordt. 

Rancune bij Partyka en Terwingen?

Dankzij de kandidatuur van de burgemeester van Tienen, Katrien Partyka, is de voorzittersverkiezing geen exclusieve mannenzaak. De kwieke Partyka stond haar mannetje tijdens de interviews. Dat zij de partner is van CD&V-parlementslid Koen Van den Heuvel is totaal naast de kwestie, zei ze. Haar kandidatuur heeft volgens haar niets met rancune te maken. Van den Heuvel heeft naast een ministerpost en naast het Vlaams Parlementsvoorzitterschap gegrepen. 

Ook burgemeester Raf Terwingen heeft redenen om verongelijkt te zijn omdat hij in Limburg geen verkiesbare plaats meer had gekregen van zijn provinciegenoot Wouter Beke. Het is onduidelijk hoe groot zijn kansen zijn als kandidaat-voorzitter. 

Karel Van Eetvelt van Febelfin en vroeger van Unizo, is geen kandidaat. Er is te horen dat hij wel voorzitter wou worden als de andere kandidaten zich terugtrokken, maar die gingen daar niet op in. Karel Van Eetvelt komt uit een christendemocratische familie. Zijn vader Jo was jarenlang burgemeester in Bornem.

Joachim Coens op de valreep kandidaat?

Er is nog een gedoodverfde kandidaat die zich nog niet geout heeft: voormalig CD&V-parlementslid Joachim Coens. Het staat zo goed als vast dat de burgemeester van Damme veel zin heeft. De huidige baas van de haven van Zeebrugge is de zoon van de legendarische onderwijsminister Daniël Coens die indertijd “de lat wilde gelijkleggen” voor het gemeenschaps- en katholiek onderwijs. 

Joachim Coens zou wel eens the dark horse kunnen zijn in de wedloop naar het CD&V-voorzitterschap… 

Voor Joachim Coens is er een sentimentele reden om zich nu weer in de nationale politiek te gooien. Zijn vader Daniël overleed toen hij 53 jaar was en Joachim Coens heeft nu ook die leeftijd bereikt. Zo zou de CD&V-provincie bij uitstek, West-Vlaanderen, ook zijn kandidaat-voorzitter krijgen. Joachim Coens heeft bovendien een goede relatie met CD&V-kopstuk Hilde Crevits. Tegen Coens pleit dat West-Vlaanderen al goed bediend is met federaal minister Nathalie Muylle en Vlaams minister Crevits zelf. 

Heeft Joachim Coens veel kans om de CD&V-leden te overtuigen nu hij al jarenlang weg is uit het Vlaams Parlement? Hij is intussen wel nog altijd CD&V-burgemeester van Damme en is lid van de Algemene vergadering van de partij. De Coensen hebben een ACW-profiel, maar als havenbaas in Zeebrugge toont Joachim Coens dat hij ook met werkgevers om kan. Joachim Coens zou wel eens “the dark horse” kunnen zijn in de wedloop naar het CD&V-voorzitterschap… 

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen...

Reporter Pieterjan De Smedt vraagt in "Terzake" naar de plannen van Sammy Mahdi en Walter De Donder:

Video player inladen...