Vannacht draaiden we de klok een uur terug. Maar ging Europa de uurverandering niet afschaffen? Een stand van zaken

Vannacht zijn we opnieuw overgeschakeld naar de wintertijd en hebben we de klok een uurtje teruggedraaid: 3 uur werd 2 uur. Europa wil die omschakeling afschaffen en normaal gezien hadden de lidstaten dit jaar al moeten beslist hebben of ze dan kiezen voor altijd zomer- of altijd wintertijd. Maar de landen raken er maar niet aan uit en vragen meer tijd. Waarom is die keuze zo moeilijk? Welke tijd kiest België? En wat is de stand van zaken in Europa? Een overzicht.

Twee keer per jaar verzetten alle Europeanen hun klok van winter- naar zomertijd en weer terug. Het is een ritueel waar veel mensen last van hebben en over klagen. Het zomeruur werd in 1977 ingevoerd, en ook al even tijdens Wereldoorlog I en II, om energie te besparen. Uit verschillende onderzoeken blijkt intussen dat die besparing eigenlijk verwaarloosbaar is. En dus lijkt er geen enkele reden meer om twee keer per jaar de wijzers van de klok te verzetten.

Daarom heeft de Europese Commissie in de zomer van 2018 een onlinebevraging gehouden over de uurregeling. "Er is nog nooit een bevraging geweest die zo snel en zo massaal werd ingevuld", zegt Europakenner Hendrik Vos (UGent).

Van de 4,6 miljoen Europeanen die hadden geantwoord, bleek 84 procent tegen de uurverandering te zijn. De meerderheid koos daarbij voor altijd zomertijd.

Hoewel die bevraging niet echt representatief is voor "dé Europeaan" (van de 4,6 miljoen antwoorden kwamen er meer dan 3 miljoen uit Duitsland, red.) besliste de Commissie om gehoor te geven aan de uitkomst en om de halfjaarlijkse switch met de klok af te schaffen. Ook het Europees Parlement ging begin dit jaar akkoord.

Het zou me niet verbazen dat de hele discussie uiteindelijk een stille dood sterft en alles bij het oude blijft

Hendrik Vos, Europakenner (UGent)

Waarom is er nog geen beslissing?

Welke tijd het dan wel zal worden, daar mogen de lidstaten zelf over beslissen. Al moeten ze wel met elkaar overleggen, zeker met de buurlanden, en moet ook het Europees Parlement daarna opnieuw zijn goedkeuring geven. Europa wil zo vermijden dat de Unie een lappendeken van verschillende tijdszones wordt.

Net daar knelt het schoentje. De lidstaten zijn hopeloos verdeeld en raken er voorlopig niet uit welke tijd ze gaan kiezen. Oorspronkelijk moest de beslissing al dit jaar worden genomen, maar die is nu uitgesteld tot 2021. En ook dan is uitstel nog mogelijk. En zeer waarschijnlijk.

"Er is geen echte deadline, dus die discussie kan eindeloos op de agenda blijven staan", zegt professor Vos. "Europa heeft niet goed ingeschat dat er zo veel meningsverschillen zouden zijn. Het zou me niet verbazen dat de discussie uiteindelijk een stille dood sterft en dat men ervoor kiest om het systeem te houden zoals het nu is. Vijf maanden wintertijd, zeven maanden zomertijd. Een goed compromis."

Waarom is de keuze zo moeilijk?

Hoewel de wintertijd dus onze standaardtijd is, hebben de meeste mensen (en dus ook politici) de neiging om puur op gevoel te kiezen voor de zomertijd. Dat blijkt ook uit tal van enquêtes en polls in verschillende landen. Bij zomertijd denken veel mensen aan de zomer, terwijl we bij wintertijd eerder denken aan sombere, donkere dagen. Maar eigenlijk hebben ze allebei voor- en nadelen.

Stel: we kiezen voor permanente wintertijd. Dan zou het in de zomer 's ochtends een uur vroeger licht zijn en 's avonds een uur vroeger donker. Op 20 juni, de langste dag van het jaar, zou de zon al opkomen om 4 uur 29 en ondergaan om 21 uur.

Dat uurtje vroeger licht in de zomer, daar hebben de meeste mensen niets aan. Veel mensen hebben veel liever een uur langer licht 's avonds. Zeker op zomerse terrasjesavonden. Dat is ook een van de redenen waarom de horecasector bijvoorbeeld voorstander is van de zomertijd. 

Stel dat we kiezen voor altijd zomertijd? Dan zou de zon in putje winter pas opkomen om 9.45 uur. En dat is eigenlijk veel te laat. Onze biologische klok raakt verstoord als we 's ochtends niet voldoende daglicht binnenkrijgen. Daarom vrezen slaapexperts dat er meer slaapproblemen zullen ontstaan als we altijd zomertijd hebben. Ook de bouwsector is voorstander van de wintertijd, omdat bouwvakkers anders te lang op zonlicht zouden moeten wachten in de winter. 

Maar is de uurverandering op zich wel ongezond? Slaapdeskundige Olivier Mairesse (VUB) geeft antwoord in "Wat zegt de wetenschap":

(lees verder onder de video)

Wat kiest België? En onze buurlanden?

Nog geen enkel land heeft een definitieve beslissing gemaakt, maar hier en daar worden wel al bevragingen georganiseerd bij de inwoners. 

In België zijn de resultaten van een bevraging bij 2.000 Belgen deze week bekendgemaakt. Daaruit bleek dat 8 op de 10 Belgen voorstander zijn om de uurverandering af te schaffen. Maar over welke tijd we dan moeten houden, daar zijn de meningen wel verdeeld.

In Vlaanderen en Brussel kiest een nipte meerderheid voor altijd wintertijd, in Wallonië wil men net iets liever altijd zomertijd. 

Ook in Nederland heeft de overheid een bevraging afgenomen. Daar kiest de meerderheid (41 procent) voor permanente wintertijd. 27 procent is voorstander van zomertijd en 24 procent wil de uurwisseling gewoon behouden.

Toch blijken de meeste andere landen meer in de richting van zomertijd te neigen. In Frankrijk reageerden 2,1 miljoen burgers op een bevraging van de overheid. Daaruit blijkt dat bijna 6 op de 10 Fransen liever zomertijd willen in plaats van wintertijd. En ook in Duitsland zijn er meer voorstanders te vinden van  de zomertijd.

De Finse regering heeft een voorkeur voor de wintertijd, terwijl Deense politici eerder naar de zomertijd neigen. Portugal en Griekenland daarentegen hebben al aan Europa laten weten dat zij liever zowel de winter- als zomertijd willen behouden.

Wat het uiteindelijk ook wordt, deze nacht kan u alvast genieten van een uurtje extra slaap. Tenzij uw kinderen daar misschien anders over denken.

Bekijk hieronder de reportage uit "Het journaal":

Video player inladen...