Republikeinse congresleden houden een persconferentie na de inval op het verhoor van Defensiefunctionaris Laura Cooper. Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Bestorming op verhoor en schandaal rond relatie: politiek theater rond impeachment-onderzoek in de VS

De politieke heisa rond het impeachment-onderzoek naar de Amerikaanse president Donald Trump lijkt de laatste tijd meer om spektakel dan om inhoud te draaien. Zo stormden enkele ontevreden Republikeinse parlementsleden met het nodige tumult een verhoor achter gesloten deuren binnen. De ondervraging van een getuige die daar aan de gang was, werd verstoord en moest worden stopgezet. Volgens Björn Soenens, VRT-correspondent in de VS, is het een deel van het groot politieke theater dat al langer aan de gang is en waarvan het einde nog niet meteen in zicht is.

Ongeziene bestorming op besloten verhoor

Het werd vooraf al aangekondigd en op woensdag gingen enkele Republikeinse congresleden en medewerkers over tot actie. Aangemoedigd door Trumps oproep om samen te komen en weerstand te bieden tegen het impeachment-onderzoek dat tegen hem loopt, hebben talloze Republikeinen het verhoor van een Defensiefunctionaris met succes verstoord. 

Laura Cooper, die toezicht houdt op Russische en Oekraïense zaken voor het ministerie van Defensie, moest normaal gezien worden verhoord in het kader van het impeachment-onderzoek dat loopt tegen president Trump. De Amerikaanse president wordt ervan verdacht de Oekraïense president onder druk te hebben gezet om belastende informatie vrij te krijgen over zijn politieke concurrent Joe Biden en diens zoon Hunter Biden.

De Republikeinse inval was naar eigen zeggen bedoeld om de geheimhouding aan te klagen van de besloten verhoren in het onderzoek. Een motief dat toch wat bizar te noemen is aangezien Republikeinse parlementsleden in principe ook bij deze verhoren mogen zijn.

Zo'n inval van de Republikeinen heeft ook als doel om veel publiciteit op te wekken

Björn Soenens, VRT-correspondent in de VS

Maar er speelt natuurlijk veel meer mee in het hele impeachment-verhaal. Volgens VRT-correspondent in de VS Björn Soenens is het een deel van het grote politieke theater dat in de VS aan de gang is. Het is zeker geen geheim dat er een grote ontevredenheid heerst bij de Republikeinen en Trump over het verloop en de zogenaamde partijdigheid van het onderzoek.

"De Democraten zijn met een onderzoek bezig dat vooral achter gesloten deuren plaatsvindt. Toch merk je dat er elke dag zaken uit deze verhoren vakkundig uitlekken. Dat is natuurlijk doelbewust. De publieke opinie wordt vakkundig bewerkt met explosieve verklaringen die niemand gezien heeft. Over enkele weken zullen dan publieke hoorzittingen georganiseerd worden, met veel pers, om dezelfde zaken nog eens op te lepelen. Hier hebben deskundige communicatiespecialisten goed over nagedacht. Dit is allemaal strategisch uitgedacht. " 

Zowel Republikeinen als Democraten lijken veel in te zetten op dit soort publiciteitsstunts, dat alles om de Amerikanen voor zich te winnen.  "Zo'n inval van de Republikeinen heeft ook als doel om veel publiciteit en camera-aandacht op te wekken," aldus Björn Soenens. Zo willen ze de aandacht op de zogenaamde partijdigheid van het onderzoek onderstrepen. Langs de andere kant heb je de Democraten die elke dag met een lawine van nieuwe getuigen komen om zo de indruk te wekken dat het elk moment gedaan kan zijn met het presidentschap van Donald Trump.

De Amerikaanse media gaan aan beide kanten zeer moedwillig mee in de logica van het impeachment-verhaal. Bij sommige media merk je ook een soort vooroordeel: Trump is altijd de bad guy, en de Bidens hebben helemaal niets fout gedaan. Terwijl je toch wel pertinente vragen kunt stellen over de ethiek van een vicepresident die zijn zoon lucratieve baantjes liet uitvoeren in een land waar hij net kwam preken tegen corruptie en vriendjespolitiek. Als media daar te weinig over zeggen, of het met de mantel der liefde bedekken, dan moeten ze niet verwonderd zijn dat ze als partijdig worden ervaren. Trump speelt daar handig op in."

Schandaal rond Democrate

Zo is er ook het schandaal rond het jonge Democratische congreslid, Katie Hill, dat de laatste dagen breed wordt uitgesmeerd door voornamelijk conservatieve media in de VS.

Een week geleden werden er foto's vrijgegeven van Katie Hill die zouden aantonen dat zij een relatie had met een stafmedewerker. Zo'n relatie werd recent nog verboden door de nieuwe ethische regels van het Huis van Afgevaardigden. De affaire dateert al van voor Hill in het congres zetelde, maar toch wordt de zaak onderzocht door de Ethische Commissie van het Huis. Hill mag de relatie dan wel al hebben toegegeven, maar meer dan een berisping hoeft zij eigenlijk niet te verwachten. "Dit is niet echt strafbaar te noemen. Ze kan er misschien wel een blaam voor krijgen, maar het is vooral een politieke afrekening", aldus Soenens.

Eigenlijk is dit nieuwsonwaardig. Het is een manier om de media af te leiden door ze met deze sappige verhalen te voeden
Björn Soenens, VRT-correspondent in de VS

Het is geen toeval dat de hele affaire net nu in de media wordt gebracht, omdat Katie Hill naast een Democratisch congreslid ook de vicevoorzitster is van de Commissie van Toezicht en Hervorming. Dat is één van de commissies die betrokken is in het impeachment-onderzoek naar president Trump van het Huis van Afgevaardigden. Na de dood van voorzitter Elijah Cummings op 17 oktober van dit jaar, is Hill namelijk ook kandidaat-opvolger van Cummings. Dat dit verhaal nu zo nadrukkelijk wordt gebracht, voedt natuurlijk ook de geruchten dat hier een politiek motief achter schuilt. Hill moet kennelijk monddood worden gemaakt.

De belangstelling voor de zaak is tekenend voor hoe de aandacht van het inhoudelijke impeachment-verhaal snel afgeleid kan worden. Maar het is toch ook een teken van hoe veel Amerikaanse media smullen van dit soort verhalen en sensatie. Björn Soenens zegt: "Eigenlijk is dit nieuwsonwaardig. Het is een manier om de media af te leiden door ze met deze sappige verhalen te voeden. Het zou beter gaan over waar Katie Hill voor staat en niet over haar bedpartners."

(Lees verder onder de foto)

Amerikaans Democratisch congreslid Katie Hill Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Meer dan gewoon een politieke strijd

Soenens geeft ook aan dat het hele impeachment-onderzoek meer is dan alleen een politieke rivaliteit tussen de Republikeinen en de Democraten. "Je ziet dat er ook een achterliggende strijd plaatsvindt tussen de president en de Amerikaanse instellingen.

"Het gaat hier over Trump die als een zakenman alles op zijn eigen manier wil doen om zo zijn zin te krijgen", zegt Björn Soenens. "Hij spreekt al lang over een strijd die hij voert tegen de diepe staat die hem wil dwarsbomen. Daarom organiseert hij parallelle circuits die de gevestigde instellingen omzeilen. Het feit dat de persoonlijke advocaat van Trump,  Rudy Guiliani, zoveel inspraak krijgt, is het bewijs dat de bestaande diplomatieke kanalen buitenspel worden gezet."

"De verwoestende getuigenis van de ambassadeur in Oekraïne, William Taylor, enkele dagen geleden, heeft hier dus ook mee te maken. De instellingen roeren zich tegen het doorbreken van conventies. Veel landen hebben nog altijd geen VS-ambassadeur en ook Buitenlandse Zaken is nog steeds onderbemand. Dat speelt allemaal mee", aldus Soenens. "Vergeet ook niet hoe Trump geregeld ook de CIA onder vuur neemt. Wellicht is het geen toeval dat net een CIA-medewerker de klokkenluider is geweest in het hele Oekraïneverhaal."

Tegelijkertijd spelen er ook veel andere belangen mee. De grote heisa is ook een buitenkans voor veel politici om zich te profileren. "Het is bijvoorbeeld niet toevallig dat de voorzitter van de Commissie voor de Inlichtingendiensten, Adam Schiff, zich zo hard profileert in het hele onderzoek. Politieke carrières worden in zulke situaties gemaakt of gekraakt. Als Adam Schiff het slim aanpakt en hier goed uitkomt, dan staat er hem misschien in een nieuwe Democratische regering een topfunctie te wachten", zegt Soenens. "Onderschat de schroeiende ambities niet van mensen in deze crisistijd."

Dat is het échte quid pro quo in de Amerikaanse politiek: voor wat hoort wat. Politici worden vaak gekocht. Als ze niet doen wat een gulle donor hen vraagt, gaat de geldkraan voor hun volgende campagne op slot.
Björn Soenens, VRT-correspondent in de VS

Het leidt allemaal tot een gepolariseerde situatie waar de inhoud van de zaak maar al te vaak ondergeschikt wordt aan publiciteitsstunts zoals de Republikeinse verstoring van een verhoor achter gesloten deuren. Björn Soenens zegt: "Het gaat de hele tijd over het "voor wat hoort wat", de quid pro quo. Op die manier primeren deze showelementen op de inhoud."

"Als lobby- en belangengroepen voortdurend de Amerikaanse politiek vergiftigen met campagnegeld, willen ze daar ook iets voor in de plaats. Dat is het échte quid pro quo in de Amerikaanse politiek: voor wat hoort wat. Politici worden vaak gekocht. Als ze niet doen wat een gulle donor hen vraagt, gaat de geldkraan voor hun volgende campagne op slot. Dàt is het echte schandaal in de Amerikaanse politiek. Maar niemand die het erover heeft op CNN of Fox. Als waarnemer zie ik enorm veel schijnheiligheid. Trump is voor de Democraten het summum van onethische praktijken. Terwijl de hele politiek in de VS aaneenhangt van gekochte belangen."

(Lees verder onder de foto)

Republikeinse congresleden houden een persconferentie na de inval op het verhoor van Defensiefunctionaris Laura Cooper. Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Publieke opinie

De vraag is dan natuurlijk of de Amerikaan hier allemaal wel wakker van ligt. Het impeachment-verhaal en de vele bijhorende gebeurtenissen mogen dan wel het nieuws domineren, maar de gewone burger blijft voorrang geven aan andere onderwerpen. Soenens zegt: "Als je met kiezers spreekt dan zijn die hier niet echt zo hard mee bezig. Ze kijken vooral naar zaken zoals de economie en tewerkstelling."

Soenens waarschuwt ook voor het averechtse effect dat dit kan veroorzaken: "Gewone kiezers zijn steeds minder geïnteresseerd in het nieuws en de politiek. Dat is zeker nadelig, want op die manier gaan ze denken dat hun stem er niet meer toe doet. Veel mensen krijgen een grondige afkeer van de politiek en dat is de dood voor een democratie."

Ieder preekt voor eigen haag. Ieder zit in zijn eigen echokamer. De conversatie is gestopt.
Björn Soenens, VRT-correspondent in de VS

Volgens Soenens heeft de politieke heisa dan ook totaal niet het effect die ze zou moeten hebben. "De partijen zijn constant bezig met elkaars geloofwaardigheid te ondermijnen. Ieder preekt voor eigen haag. De mensen die overtuigd moeten worden, zijn al lang overtuigd. Er zitten muren tussen politieke opposanten en er is geen normale communicatie meer. Ieder heeft zijn eigen grote gelijk.  Het is een triest schouwspel."

Waar gaat dit naartoe?

Björn Soenens benadrukt dat dit allemaal niet nieuw is, maar dat het tegenwoordig wel heel snel gaat mede dankzij het tempo van het internet. "We zien dit soort zaken wel vaker. Politiek elkaar de nek omwringen en schandalen zijn niet nieuw, maar nieuws moet tegenwoordig snel gaan. We hebben nood aan een trager tempo om echt na te denken over zaken en om te kunnen bepalen wat er nu echt belangrijk is", aldus Soenens.

Voor Soenens staan we op een belangrijke breuklijn in Amerika. De inkomenskloof tussen arm en rijk gaapt steeds wijder. Zo wijd dat je moet nadenken wanneer de mogelijke opstand uitbreekt, zoals in Chili nu. Maar voorlopig piept niemand er openlijk over in de media, er bestaat geen parlementaire commissie over. Het gaat er amper over in de media. Je ziet het wel opduiken in de presidentscampagnes van een pak Democraten. 

"Op de kabelzenders blijft het intussen maar over de politieke show gaan. Elke dag sturen ze nieuwsbrieven uit over de laatste stand van zaken in de impeachment. Over een vijf weken durende staking van 50.000 werknemers bij GM: geen woord. Washington DC lijkt écht wel totaal de voeling verloren met wat er in het land leeft en aan de hand is. Mag ik er aan herinneren dat net dat de reden was waarom Trump tot ieders verrassing tot president verkozen werd in 2016... "

Politiek elkaar de nek omwringen en schandalen zijn niet nieuw, maar nieuws moet tegenwoordig snel gaan. We hebben nood aan een trager tempo om na te denken over zaken en om te kunnen bepalen wat er nu echt belangrijk is

Björn Soenens, VRT-correspondent in de VS

Tegelijkertijd is het geheugen van mensen kort. De schandalen van vandaag spelen morgen wellicht al niet meer zo'n grote rol. Volgens Björn Soenens moeten we dan ook niet verwachten dat de vele ontwikkelingen en gebeurtenissen in het impeachment-onderzoek voor grote veranderingen zullen zorgen in de publieke opinie, tenzij het schandaal een hele nieuwe wending neemt. "De kiezersbasis van Trump blijft hem hondstrouw. Zolang dat het geval is, gaat de meerderheid van Republikeinen hem ook niet de rug toekeren. Die zijn bang om Trumps MAGA-leger voor het hoofd te stoten, de mannen en vrouwen in het hartland met het rode petje (Make America Great Again). "

Volgens Soenens is er ook steeds minder verschil tussen de Republikeinen en de Democraten. "Langs beide kanten zie je groeiende onverdraagzaamheid. Ook de Democraten beginnen hun taal te verruwen, in navolging van de president. Zo zei ex-VN-ambassadeur onder Obama, Susan Rice, op de radio met veel overtuiging dat Trump een piece of shit is.  If they go low, we go high? Er is een grote vrees dat dit niet snel voorbij zal zijn."

Soenens ziet het somber in voor het politieke klimaat in de VS, maar relativeert ook: "Het einde van de donkere tunnel is nog zeker niet in zicht. Tegelijkertijd vindt politieke polarisering altijd in golven plaats. Er zijn vroeger ook al wel periodes geweest waar het politieke klimaat totaal verzuurd was, maar waar het daarna weer opkrabbelt. Het bestaande systeem lijkt moe en dringend aan een make-over toe."