AFP or licensors

Er is wél een Catalaanse meerderheid voor de bouw van een gemeenschappelijke toekomst in Spanje 

Advocaat Ignasi Guardans, van Catalaanse afkomst, wil vanuit zijn kennis de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging binnen een breder perspectief plaatsen. Hij legt uit waarom het interne conflict in de eerste plaats een “familievete” is, eerder dan een machtsstrijd tussen Barcelona en Madrid.

opinie
Ignasi Guardans
Doctor Ignasi Guardans is advocaat en voormalig Catalaans vertegenwoordiger in het Spaans en Europees parlement

“Een groeiend verzet tegen de Belgische onderdrukking en een duidelijke meerderheid voor Vlaamse onafhankelijkheid”. Mocht dit de titel van een buitenlands artikel over de resultaten van de laatste regionale verkiezingen (waar N-VA en VB samen 43,3% van de stemmen haalden) zijn, dan zou dit meteen worden afgedaan als “fake news”. Niemand met een minimum aan politiek inzicht (en een basiskennis wiskunde) zou zoiets immers durven beweren. Maar kijk, blijkbaar gelden er andere regels in de perceptie rond de politieke realiteit in Catalonië. 

Om de haverklap moeten we lezen over “het Catalaanse streven naar onafhankelijkheid” of horen we zonder enig weerwoord een voormalig Catalaans politicus spreken over “de Spaanse onderdrukking van het Catalaanse volk”. Het Catalaanse volk waarvan hij zichzelf - blijkbaar opnieuw eenzijdig - vanuit zijn villa in Waterloo als spreekbuis heeft uitgeroepen. 

Politiek momentum van de onafhankelijkheidsbeweging

Maar, ook hier heeft de waarheid haar rechten. Om een en ander in perspectief te plaatsen, moeten we kijken naar de momenten waarop de Catalanen ook effectief hun democratische stem hebben laten horen. In het afgelopen decennium heeft de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging aan politiek momentum gewonnen, wat ertoe geleid heeft dat alle politieke partijen zich ook duidelijk hebben geprofileerd in dit debat. 

  • Wanneer we dan kijken naar de verkiezingsuitslagen van de laatste jaren, zien we dat in 2015, met een opkomst van 77,4% van de kiezers, een meerderheid van 51,28% van de Catalanen koos voor partijen die zich tegen onafhankelijkheid keerden. 
  • Twee jaar later, in 2017, en slechts enkele maanden na het tumultueuze referendum, vonden er opnieuw verkiezingen plaats. Met een record­opkomst van 79,1% van de stemgerechtigden koos opnieuw een meerderheid van 50,71% van de kiezers voor partijen die zich tegen onafhankelijkheid verzetten. 

(lees verder onder de afbeelding)

AFP or licensors

Men vergeet gemakkelijkheidshalve dat de Catalaanse onafhankelijkheidspartijen nooit een meerderheid van het Catalaanse volk hebben kunnen overtuigen

Het verschil tussen het pro- en contra-kamp bleef nagenoeg gelijk en deze verhouding zag zich recent opnieuw weerspiegeld in de uitslag van de Europese verkiezingen van 2019. 

Men focust graag op het zogezegde referendum van 2017. Een volks­raadpleging georganiseerd zonder respect voor de wet of de minimale electorale standaarden, waar bovendien amper 42% van de kiezers voor kwam opdagen. Dat tijdens de 29 democratische verkiezingen die de afgelopen 43 jaar werden georganiseerd, de Catalaanse onafhankelijkheids­partijen nooit een meerderheid van het Catalaanse volk hebben kunnen overtuigen, vergeet men gemakkelijkheidshalve.

Er is geen meerderheid van het Catalaanse volk voor onafhankelijkheid

De voorstanders van onafhankelijkheid hebben wel een meerderheid in het Catalaanse parlement. Maar dit is, zoals in vele andere landen, het gevolg van een systeem waar een meerderheid van de stemmen zich niet noodzakelijk vertaalt in een meerderheid van de zetels. Dit vloeit voort uit een kiesstelsel dat een disproportioneel gewicht toekent aan minder dichtbevolkte gebieden ten koste van de regio Barcelona, waar 74% van alle Catalanen woont. 

Zonder deze afwijking van de proportionele vertegenwoordiging zouden de separatisten nooit een meerderheid hebben gehaald. Daarmee wil ik allerminst de legitimiteit van het Catalaanse parlement in vraag stellen, het zijn de spelregels die we immers allemaal hebben aanvaard. Ik wil enkel dat verkozen politici ook hun democratische verantwoordelijkheid opnemen.

Zonder de afwijking van de proportionele vertegenwoordiging zouden de separatisten nooit een meerderheid in het Catalaans parlement hebben gehaald

Net als Trump in de Verenigde Staten of Boris Johnson in het Verenigd Koninkrijk laat hun machtspositie niet toe om zomaar voorbij te gaan aan de politieke diversiteit van de bevolking die ze vertegenwoordigen. Dit is des te problematischer wanneer men dergelijke fundamentele keuzes aan het volledige land wil opdringen.

De politieke beweging die droomt van een onafhankelijke Catalaanse republiek bestaat uit een bonte coalitie van christendemocraten, liberalen, oude socialisten en links-extremisten. Dit neemt echter niet weg dat ze, in tegenstelling tot ons die niet geloven in het opwerpen van nieuwe grenzen binnen Europa, een relatief eensgezinde politiek voeren. Langs onze kant zijn er meer verschillen, bijvoorbeeld wanneer het gaat over de toekomstige relatie met Madrid.

Geloof in dialoog en een politieke weg vooruit

En men moet ook niet pro onafhankelijkheid zijn om zich vragen te stellen bij het recente verdict van het Hooggerechtshof. Wat ons echter verenigt, is ons geloof in dialoog en een politieke weg vooruit. Dit alles conform de Catalaanse wetten en de Spaanse grondwet, zonder onze toekomst en verworvenheden op het spel te willen zetten met separatistische avonturen. 

Men moet ook niet pro onafhankelijkheid zijn om zich vragen te stellen bij het recente verdict van het Hooggerechtshof

“Ingewikkelder dan ik dacht!”, zal u misschien denken als u tot hier bent geraakt. Ja, het is ingewikkeld. En triest. En frustrerend. De Belgen, of het nu Vlamingen, Walen, Brusselaars of Duitstaligen zijn, zullen het wel begrijpen, misschien meer dan welk volk dan ook. Onze crisis in Catalonië is fundamenteel, sociaal en politiek. En aan onze vrienden in het buitenland zouden we daarom willen vragen om ons interne conflict ook met de nodige kritische zin te willen bekijken. 

Het is in de eerste plaats een “familievete”, eerder dan een machtsstrijd met Madrid. Iedereen is vrij om te kiezen en verkondigen wat hij of zij wil, maar laat ons de realiteit niet uit het oog verliezen. Er is geen Catalaanse meerderheid voor het onafhankelijkheidsproject, wél voor de bouw van een gemeenschappelijke toekomst samen met de andere volkeren in Spanje. 

Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.