Video player inladen...

Griekenland verstrengt de asielprocedure en gaat mensen sneller terugsturen

Het Griekse parlement heeft gisteravond laat een nieuwe asielwet goedgekeurd die de behandeling van de aanvragen moet versnellen en het terugsturen van afgewezen vluchtelingen moet vergemakkelijken. Mensenrechten- en hulporganisaties zeggen dat de nieuwe wetgeving het recht op asiel zal uithollen. De voorbije twee maanden kwamen er opnieuw opmerkelijk veel migranten en vluchtelingen met bootjes vanuit Turkije naar de Griekse eilanden in de Egeïsche Zee. Daar verblijven nu 35.000 mensen in overbevolkte kampen.

Griekenland heeft sinds enkele maanden een nieuwe regering en die wil een strengere koers varen in verband met asiel en migratie. De nieuwe asielwet die gisteren is goedgekeurd verandert de behandeling van de asielaanvragen en stelt meer eisen aan asielzoekers.

Volgens eerste minister Kyriakos Mitsotakis moet de wet een duidelijke boodschap uitzenden: "Genoeg is genoeg. Het moet gedaan zijn met die mensen die weten dat ze geen recht hebben op asiel maar toch proberen in ons land te raken en hier te blijven. We zullen hen snel terugsturen."

Minder beroepsmogelijkheden

In maart 2016 sloot de EU een akkoord met Turkije om de druk op Griekenland te verlichten: asielzoekers van wie de asielaanvraag ongegrond zou blijken, bijvoorbeeld omdat ze net zo goed veilig in Turkije konden verblijven, zouden snel worden teruggestuurd. Voor elke Syriër die werd teruggestuurd zou Europa een andere Syriër uit Turkije laten overkomen.

De deal had wel degelijk effect: het aantal nieuwe aankomsten zakte spectaculair. Maar het terugsturen lukte niet zo goed. Tot dusver zijn er, in ruim drie jaar tijd, niet veel meer dan 2.000 mensen naar Turkije teruggevoerd op basis van de afspraken van het akkoord. 

Het schoentje knelde vooral in de beroepsprocedures. Tot nu toe kan een asielzoeker die in eerste instantie geweigerd wordt die beslissing op eenvoudig verzoek aanvechten bij speciale beroepscomités. Vooral die beroepsprocedure wordt nu strenger: er zal een advocaat bij nodig zijn en de aanvrager zal een aantal documenten moeten kunnen voorleggen. Volgens hulporganisaties ondermijnt de nieuwe wet daarmee het recht op asiel. 

Robin Hammond/Witness Change

Straffen

Tijdens de procedure zullen de asielzoekers ook strenger worden aangepakt wanneer ze zich niet voegen naar de regels van het opvangkamp, of wanneer ze zich verzetten tegen een gedwongen verplaatsing van het éne naar het andere kamp. Overtredingen kunnen leiden tot "sancties". Hulporganisaties vrezen dat zo'n sanctie ook kan neerkomen op het terugsturen van de overtreders, zonder dat hun procedure zijn beloop heeft gehad.

Dat het geregeld tot vechtpartijen en wangedrag komt in de Griekse opvangkampen staat vast. Volgens hulp- en mensenrechtenorganisaties zijn het juist de onmenselijke leefomstandigheden in de overvolle kampen die dat soort spanningen en uitbarstingen uitlokken. "Mensen moeten urenlang aanschuiven om naar het toilet te gaan, om te douchen, als het sanitair nog werkt en ze er nog toegang toe hebben", geeft correspondent Bruno Tersago als voorbeeld in "De ochtend". "En mensen zijn eigenlijk ook gedwongen om zelf een hut te bouwen omdat er gewoon geen plaats voor hen is."

Die opvangkampen zaten al overvol en de voorbije twee maanden is het aantal migranten en vluchtelingen in Griekenland weer opvallend gestegen. "In september zijn meer dan 10.000 mensen aangekomen in één maand tijd. Dat aantal is sinds het begin van de deal met Turkije nooit zo hoog geweest", zegt Tersago. "Sommige kampen op de Griekse eilanden zitten daardoor tot 10 keer zo vol als de capaciteit het toelaat."

Stress is niet kwetsbaar

In Griekenland is ook de kwalificatie van "kwetsbaarheid" een belangrijk gegeven in de behandeling van asielaanvragen, en dikwijls ook bepalend voor de huisvesting van de betrokkenen. Zwangere vrouwen, families met kleine kinderen of gewonde vluchtelingen worden sneller naar beter uitgeruste kampen overgebracht op het Griekse vasteland dan gezonde jonge mannen. Tot nu toe was ook post-traumatische stress een reden om als "kwetsbaar" te worden erkend. De nieuwe wet schrapt dat criterium.

Ten slotte krijgen de asielzoekers minder ruimte om al tijdens hun procedure aan het werk te gaan. Alles bij elkaar gaat het om een verstrenging van de asielopvang en -procedures, in de hoop om de hernieuwde instroom af te remmen en in een poging om op korte termijn een groot aantal afgewezen asielzoekers te kunnen terugsturen.

Beluister het gesprek met Bruno Tersago in "De ochtend":

Bekijk het verslag uit "Het Journaal" hier:

Video player inladen...