Leden van de KhoiSan in Zuid-Afrika. Foto: Andy Maano.

KhoiSan-bevolkingsgroep in Zuid-Afrika krijgt voortaan deel van de opbrengst van rooibosthee

In Zuid-Afrika zullen de KhoiSan (vroeger ook Bosjesmannen genoemd) voortaan een deel krijgen van de opbrengst van de verkoop van rooibos. Van die plant wordt een thee gemaakt, maar die wordt ook gebruikt in cosmetica. Het akkoord kan een precedent zijn voor andere inheemse bevolkingsgroepen in andere delen van de wereld.

Het akkoord is gesloten tussen de Zuid-Afrikaanse overheid en de vertegenwoordigers van de rooiboskwekers en van de KhoiSan-minderheid. 

Voortaan krijgen die KhoiSan 1,5 procent van de opbrengst van rooibos. Dat zou jaarlijks ongeveer 650.000 dollar opleveren, ook voor mensen die niet rechtstreeks bij de kweek van rooibos betrokken zijn. De KhoiSan krijgen die vergoeding omdat ze beschouwd worden als "de behoeders" van rooibos. Dat geneeskundig kruid wordt al eeuwen door hen gebruikt, maar pas een eeuw geleden begonnen Nederlandse en Britse kolonisatoren met de commerciële exploitatie ervan. (Lees verder onder de foto).

Een boer in Zuid-Afrika oogst de groene rooibosplant. AP2007

De KhoiSan horen bij de oorspronkelijke bevolking van Zuid-Afrika, maar zijn nadien in de verdrukking gekomen door de komst van zowel blanke Europeanen als van de zwarte Bantoe-meerderheid in het land.  

Volgens de Zuid-Afrikaanse regering kan het akkoord over rooibos een voorbeeld zijn voor andere landen waar inheemse volkeren in het verleden gemarginaliseerd werden. Dat zou dan kunnen slaan op de Aboriginals in Australië, minderheden in Zuidoost-Azië of de bewoners van het Amazonewoud in Zuid-Amerika.

Rooibos, kruidenthee uit Zuid-Afrika

In tegenstelling tot wat zijn Afrikaanse naam doet vermoeden, is rooibos een groen kruid. Het wordt pas bruin-rood nadat het geoogst en in de zon gedroogd wordt. 

Rooibos groeit enkel in de regio Suid Bokkeveld in Zuid-Afrika, een gebied van 20.000 vierkante kilometer. Het wordt vooral gebruikt om er kruidenthee van te maken en is populair omdat het geen cafeïne bevat en dus 's avonds laat ook gedronken kan worden. Bovendien zou rooibos rijk zijn aan mineralen zoals zink, koper, magnesium en kalium. 

Rooibosthee kent een stijgend succes en wordt vooral uitgevoerd naar Groot-Brittannië, Duitsland, Nederland en de Verenigde Staten en Japan. Naast in kruidenthee wordt rooibos wegens zijn eigenschappen ook steeds meer gebruikt in cosmetica.

AP2007