Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Oliegigant Saudi Aramco naar de beurs: maak kennis met het grootste en meest winstgevende bedrijf ter wereld

De Saudische oliemaatschappij Aramco gaat binnenkort naar de beurs. Dat heeft het bedrijf in een tweet aangekondigd. De beursgang van 's werelds grootste oliemaatschappij was al eerder aangekondigd als onderdeel van een plan om de economie te diversifiëren, weg van enkel olie en gas. Saudi Aramco is meer dan een bedrijf: het is de ruggengraat van de Saudische monarchie en de kern van de aloude alliantie met de Verenigde Staten.

"Saudi Aramco kondigt aan dat het van plan is om zijn aandelen te laten noteren op de beurs Tadawul", zo luidt de tweet in het Arabisch waarmee de maatschappij haar notering op de beurs van de hoofdstad Riyadh aankondigt. Wanneer en hoeveel procent van het bedrijf te koop zal worden aangeboden, is nog niet duidelijk. Experten hadden eerder op een erg beperkt pakket van 1 tot 2 tot maximaal 5 procent gemikt.

Dat Saudi-Arabië plannen had voor een beursgang, was in 2016 al aangekondigd. Dat moest passen in de grote strategie van kroonprins (en wellicht de volgende koning) Mohammed Bin Salman om de economie van zijn land te diversifiëren, weg van enkel olie en gas. Ook toerisme en groene energie spelen daarin een rol. De beursgang van Saudi Aramco is echter altijd uitgesteld, deels door de schommelende olieprijzen, maar ook omdat de machthebbers in Riyadh blijkbaar een naar marktnormen te hoge introductieprijs wilden binnenrijven. Dat is de prijs die beleggers van het eerste uur moeten betalen voor een aandeel.

Wel kan u in Riyadh enkel aandelen kopen als u de nationaliteit bezit of die van bevriende Golfstaten (Koeweit, Bahrein, de Emiraten...) of u een permanente verblijfsvergunning heeft. Voor buitenlanders is investeren beperkt tot grote institutionele beleggers met minimum 5 miljard dollar in kas en die minstens 5 jaar actief zijn. Via fondsen kan u uiteraard indirect wel participeren. 

Moeder van alle olie- en gasbedrijven

Saudi Aramco is niet enkel de grootste olieleverancier, maar ook het grootste bedrijf ter wereld. De waarde wordt op 1.200 miljard dollar geschat, dat is veel meer dan Apple, Microsoft of Google/Alphabet of Chinese mastodonten. (Lees verder onder de foto).

De installaties van Saudi Aramco in de olieterminal van Ras Tannura aan de Perzische Golf. AP1990

Het is ook een erg winstgevend bedrijf: in de eerste zes maanden van dit jaar tekende Saudi Aramco een winst van 46,9 miljard dollar op. Die werden zo goed als volledig doorgesluisd naar de enige aandeelhouder: de Saudische staat (lees koninklijke familie). Saudi-Arabië is ook de tweede uitvoerder van olie ter wereld (na de Verenigde Staten) en bezit een kwart van alle bewezen oliereserves (tweede na Venezuela). Saudi Aramco is niet enkel eigenaar van de eigen olievelden, maar is ook actief in het Verre Oosten, in Europa en de VS. Zo is de grootste Amerikaanse raffinaderij eigendom van Saudi Aramco.

Bovendien is de Saudische olie van erg goede kwaliteit en ligt die relatief laag onder de grond. Er zijn dus geen diepe boringen nodig, er is land zat voor pijpleidingen en installaties. Saudi-Arabië heeft dan ook erg lage exploitatiekosten, slechts een zesde van de kost bij oliewinning via boorplatformen in de Noordzee of de Golf van Mexico. Een vergelijking van die kosten in 2016 vindt u hier bij "The Wall Street Journal". 

De waarde van Saudi Aramco wordt op minstens 1.200 miljard dollar geschat

Toch zijn er natuurlijk ook risico's: zo schommelen olieprijzen nogal naargelang de geopolitieke spanningen in de Golf (met Iran), was er onlangs de zware aanval op olie-installaties van Abqaiq en Khurais waardoor de olieproductie van Saudi-Arabië met de helft terugviel en is er uiteraard de beweging weg van olie naar meer duurzame energievormen.

De schendingen van de mensen- en vrouwenrechten en de moord op journalist Jamal Khashoggi hangen ook als een schaduw boven het Saudische koninkrijk. 

Strategische as met de Verenigde Staten

Saudi Aramco ging ook het strategische bondgenootschap met de Verenigde Staten vooraf. Dat pact ontstond  begin 1945 op het VS-marineschip USS Quincy in de Rode Zee toen president Franklin Roosevelt daar de hand schudde van Abdel Azzib ibn Sa'ud, de stichter van het huidige Saudische koninkrijk. Sindsdien is Saudi-Arabië rijk geworden door de uitvoer van olie en stabiliseert het de wereldmarkt, terwijl de VS de veiligheid van het koninkrijk garandeert, desnoods militair.

(Lees verder onder de foto).

Koning Ibn Sa'ud en VS-president Franklin Roosevelt sluiten een verbond op een schip in de Rode Zee, februari 1945.

Aramco (Arabian American Oil Company) is echter ouder en dateert uit 1933 toen de Amerikaanse maatschappij Socal (later Chevron) een contract voor olie-exploitatie tekende met de Saudi's. Die hadden toen net een groot deel van het Arabische schiereiland (inclusief de heilige steden Mekka en Medina) veroverd en zagen in de VS een alternatief voor de Britten die toen de olie in het Midden-Oosten controleerden.

(Lees verder onder de foto).

Een foto uit de beginjaren: Amerikaanse experten van Aramco in de Saudische woestijn in 1951. AP1951

Het verstandshuwelijk tussen beide totaal verschillende culturen werkte en in de jaren 50 deelden Amerikaanse oliegroepen de helft van de aandelen in Aramco met de Saudi's. Die moesten absoluut te vriend worden gehouden in de Koude Oorlog, de wereldwijde machtsstrijd tussen het Westen met de VS op kop en de communistische Sovjet-Unie (1945-1991). 

Na de oliecrisis van 1973 wilden de Saudi's de volledige controle over Aramco, dat sinds 1988 als Saudi Aramco door het leven gaat. Sinds de jaren 80 is dat bedrijf volledig in Saudische handen. Voor de regerende familie is de controle over Saudi Aramco cruciaal om de eigen bevolking met subsidies en welvaart aan zich te binden en om invloed te projecteren in grote delen van de moslimwereld. Verwacht dus niet dat de beperkte aandelenverkoop de controle van de Saudi's over de maatschappij zal verwateren. Daarvoor is Saudi Aramco te belangrijk.

Een bondgenootschap in beeld: Amerikaanse tanks trekken in 1991 vanuit Saudi-Arabië Koeweit binnen in de oorlog tegen Irak. AP2002