BELGA/DOPPAGNE

Lobbywerk in de politiek: hoe het sluwe schaap de grote wolf in maatpak te slim af kan zijn 

Kan een multinational gemakkelijker druk zetten op de politiek, enkel en alleen omdat hij groot en rijk is? Karel Joos, expert in lobbywerk, meent van niet. Als het op lobbywerk aankomt, kan het sluwe schaap de grote wolf te slim af zijn. Eerder berichtte VRT NWS over de nauwe banden tussen de politiek en de private sector. 

opinie
Karel Joos
Karel Joos is partner bij de internationale lobby- en communicatiegroep Interel en gaf beleidsadvies aan bedrijven, overheden en politici

Zo worden ze genoemd: Big Oil, Big Pharma, Big Sugar, Big Tobacco, Big Alcohol, de bankenlobby, de autolobby, de kernenergielobby, de landbouwlobby, de klimaatlobby zelfs. Hun belangen worden verdedigd door zogenaamde lobbymachines en wanneer zij aankloppen, krimpt elke beleidsmaker trillend en peentjes zwetend in elkaar. Want hun wil is wet. 

Maar klopt het echt dat in België de impact van lobby campagnes recht evenredig is met de financiële slagkracht die erachter zit? En omgekeerd, spelen inhoudelijke argumenten geen rol, zolang er maar voldoende geld in het spel is? Komt een multinational met gelijk wat weg, enkel en alleen omdat hij groot en rijk is? En dus, maken de belangen van kleine bedrijven en ngo’s, vzw’s, stichtingen en enkelingen geen kans wanneer ze tegen al dat geweld moeten optornen? Want zij zijn rijk en wij zijn arm?

De heillige drievuldigheid: werkgelegenheid, budget en politieke relevantie

Het is in dit verband nuttig om eerst na te gaan wat beleidsmakers uitdrukkelijk in beweging brengt. In essentie gaat het om drie dingen, in willekeurige volgorde: werkgelegenheid, budget en politieke relevantie. Het spreekt vanzelf dat belangen verdedigd door bedrijven die in ons land vele honderden of duizenden jobs vertegenwoordigen aandachtig beluisterd worden. 

Al wie overtuigend kan aantonen dat zijn dossier deze drie onderling samenhangende factoren gunstig beinvloedt, zal zijn belang zien stijgen op de politieke agenda

Eveneens is het duidelijk dat projecten of beleidsvoorstellen die positieve netto-effecten aan de begroting opleveren meer enthousiasme onder politici teweegbrengen dan per saldo kostenverhogende maatregelen. Tenslotte is elke minister en parlementair door een politieke partij naar voren geschoven en vervolgens verkozen door een achterban, die voor alle volksvertegenwoordigers samen de afspiegeling vormt van het algemeen belang. De derde reflex in het rijtje is dus een maatschappelijke.

Al wie overtuigend kan aantonen dat zijn dossier deze drie onderling samenhangende factoren gunstig beïnvloedt, zal zijn belang zien stijgen op de politieke agenda. Natuurlijk, voor elk dossier zullen meerdere voor- en tegenstanders zich aandienen, al dan niet in allianties, die allicht ook onder elkaar nog van mening zullen verschillen. 

Politieke legitimiteit

Daarom moeten de betrokken beleidsmakers, alvorens een beslissing te nemen, een afweging maken van de verschillende belangen die op het spel staan, zoekend naar politieke legitimiteit. Want het is geen eenvoudige optelsom, die finaal tot een score leidt. Was het zo eenvoudig, dan konden we het parlement robotiseren en vervolgens een artificieel intelligente regering in de cloud onderbrengen.

De mate waarin een lobby campagne succesvol inspeelt op jobs, kostprijs en samenleving, heeft ten gronde weinig te maken met het aantal mensen en middelen die daarvoor ingezet worden

De mate waarin een lobby campagne succesvol inspeelt op jobs, kostprijs en samenleving, heeft ten gronde weinig te maken met het aantal mensen en middelen die daarvoor ingezet worden. De impact van een campagne wordt immers fundamenteel bepaald door de elementen van het dossier en de kundigheid waarmee ze zijn vormgegeven, de politiek-maatschappelijke aard van de belanghebbenden en ten slotte zowel de bekwaamheid, de correctheid als de politieke wil van de betrokken beleidsmakers om een haalbare synthese te maken van alle belangen in het spel. 

Daarom is de lobbyopdracht van pakweg de Vlaamse Jeugdraad veel zwaarder dan die van een chemisch bedrijf in de haven van Antwerpen. Geld en middelen kunnen die constellatie niet wezenlijk van aard veranderen. Maar niet getreurd. Vaak genoeg brengt harder, langer en slimmer roeien met kortere riemen je schip verder dan die galei met drie rijen slaven boven elkaar en een afschrikwekkende ramsteven.

Overheidsbeleid krijgt vandaag transparanter dan ooit vorm en de bereikbaarheid van beslissingnemers is zeer groot

Hoe dan ook, overheidsbeleid krijgt vandaag transparanter dan ooit vorm en de bereikbaarheid van beslissingnemers is zeer groot. Het zorgt ervoor dat de hefboom die van nature minder goed gepositioneerde campagnes kunnen aanwenden, krachtig genoeg is om gehoord te worden door een grote groep van politici en al wie hen bijstaat. En daar zijn heus geen wolvenroedels van maatpakken voor nodig. De grote jongens hebben die trouwens ook niet. En wat faveurtjes betreft, wie laat zich daar heden ten dage nog door vangen?

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.