Video player inladen...

VS zet eerste officiële stap om uit het klimaatakkoord van Parijs (2015) te stappen, eerder kon ook niet

De Verenigde Staten hebben nu officieel de procedure opgestart om uit het klimaatakkoord van Parijs te stappen. De VS heeft hiervoor de eerste documenten naar de Verenigde Naties (VN) gestuurd. Het gaat om een brief naar VN-baas Antonio Guterres. Uit het klimaatakkoord stappen was een van de verkiezingsbeloftes van president Donald Trump die met zijn "America First"-principe volop wil inzetten op de Amerikaanse economie. Klimaatexpert Jos Delbeke ziet de VS wél inspanningen doen voor het klimaat, maar noemt de uitstap toch slecht nieuws (voor de handel).

Klimaatakkoord van Parijs? Het was voormalig Amerikaans president Barack Obama (foto) die in 2015 het klimaatakkoord ondertekende. Het akkoord streeft ernaar om de opwarming van de aarde te beperken, zo mag de temperatuur niet meer dan 2 graden stijgen. 

En er werd in Parijs overeengekomen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen door "zo snel mogelijk een wereldwijde piek te bereiken om die daarna snel te verlagen". Uiteindelijk ondertekenden bijna 200 landen het verdrag. 

In 2017 kondigde huidig president Donald Trump dan aan dat de VS eruit wilde stappen, het was ook een van zijn verkiezingsbeloftes. Nu is het proces dus opgestart, tegen de Amerikaanse presidentsverkiezingen van november 2020 moet alles geregeld zijn. 

Bekijk hier de aankondiging van Donald Trump om uit het verdrag van Parijs te stappen:

Video player inladen...

Waarom wil(de) Donald Trump uit het akkoord?

Twee maanden na zijn inauguratie als president (maart 2017) kwam Trump al met een presidentieel besluit over de aanpak van klimaatregels. "Een soort "America First"-energieplan", omschreef Amerika-correspondent Björn Soensens het toen in deze analyse. 

"Trump verkocht het plan aan de wereld als het einde van de oorlog tegen steenkool. De mijnwerkers zouden weer aan het werk kunnen. (...) Trump vindt banen voor Amerikanen veel belangrijker. Hij vindt de belangen van Amerikaanse bedrijven vitaler dan "een bloem en wat gras dat nog groen is". Olie, gas en steenkool krijgen vrije baan", aldus Soenens. 

Amerika behoort nochtans tot een van de grootste vervuilers ter wereld met zo'n 15 procent van alle CO2-uitstoot. Maar Trump blijft voet bij stuk houden ondanks internationale boze blikken. "Ik ben verkozen om de burgers van Pittsburgh (stad in de Amerikaanse staat Pennsylvania, red.) te vertegenwoordigen, niét de inwoners van Parijs", herhaalde hij. 

Ontginning in de VS. Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

Eerste stap gezet, procedure duurt jaar

De Amerikaanse regering liet gisteren weten dat de VS de nodige documenten heeft ingediend om zich terug te trekken uit het klimaatakkoord van Parijs. Gisteren, precies drie jaar nadat het akkoord in werking trad, was de eerste dag dat het ook echt kón. De VS heeft het verdrag in 2015 effectief ondertekend en was daardoor gebonden aan een zogenoemde "afkoelperiode".

Door documenten naar de VN te sturen, is de eerste formele stap in een proces gezet dat in totaal een jaar in beslag neemt. De regering-Trump noemt - als verantwoording - het akkoord van Parijs "een oneerlijke economische last". Een slechte deal, zeg maar.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo bevestigde de uitstap in een tweet (zie hieronder) en wees erop dat de VS zijn uitstoot de voorbije jaren heeft teruggeschroefd. "We zijn wereldleider in het verminderen van alle uitstootemissies, het laten groeien van onze economie en het verzekeren van energie voor onze burgers. We hebben een realistisch en pragmatisch model", klinkt het. 

Na deze aankondiging duurt het nog een jaar voordat het vertrek uit het akkoord van Parijs een feit is. Dat zou op 4 november 2020 zijn,  toeval of niet: dat is één dag na de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Democratische presidentskandidaten lieten alvast weten dat ze het klimaatakkoord van Parijs opnieuw zullen steunen als ze de verkiezingen volgend jaar winnen.

Net vandaag zullen de Franse president Emmanuel Macron en zijn Chinese collega Xi Jinping een overeenkomst ondertekenen die zegt dat het verdrag van Parijs onomkeerbaar is. 

Er rijzen nu twee vragen

Klimaatexpert en gewezen directeur-generaal voor klimaat bij de Europese Commissie Jos Delbeke (foto onder) vindt de uitstap van de VS "slecht nieuws". Maar Delbeke merkt op dat de VS heus wél inspanningen doet. "De VS doet wat er beloofd is in het klimaatakkoord: de staten en de steden zijn heel geëngageerd om de broeikasgassen terug te dringen", legt hij uit aan onze redactie.

Delbeke stelt zich voorlopig twee vragen: "Wie wordt de volgende president, en kan die in het verdrag eventueel opnieuw instappen? Of stel dat Trump zijn ambtstermijn verlengt: Hoe gaan de andere landen reageren? Is de internationale handel wel eerlijk tussen landen die het akkoord naleven, en landen die het niet naleven of eruit stappen?" 

Wie wordt de volgende president? Hoe gaan andere landen reageren?

klimaatexpert Jos Delbeke

Delbeke ziet dat andere landen, en dan vooral binnen Europa, de uitstap van Trump (voorlopig) niet volgen. "De Verenigde Staten hebben zich een beetje geïsoleerd, de Europese Unie is heel vastberaden verder te gaan, zelfs met nog sterkere doelstellingen. Het gevolg zal - vrees ik - een internationaal debat over handel zijn. Moeten er geen sancties komen tussen de landen die inspanningen doen en landen die geen inspanningen doen? Dat is geen goed debat voor de wereldhandel die gebouwd is op vrije handel. "

Volgens Delbeke zou het niet slecht zijn, mocht de VS opnieuw in het klimaatakkoord stappen: "Amerikanen hebben nuttige technologieën, heel wat wetenschappers (bij bijvoorbeeld ruimtevaartorganisatie NASA) doen nuttig onderzoek. De hoop is dat we voor zo'n omvattend wereldprobleem als het klimaat, we terug iedereen aan boord kunnen krijgen." 

Herbekijk hieronder de reportage van "Terzake":

Video player inladen...

Bekijk hier het interview met klimaatwetenschapper Valerie Trouet in "Terzake":

Video player inladen...