Waarom moest de nieuwe voorzitter van het Britse parlement naar zijn zetel worden "gesleurd"?

Het Britse Lagerhuis heeft maandagavond een nieuwe voorzitter gekozen. Wie de beelden goed bekeek, zag dat de pasverkozen Sir Lindsay Hoyle door twee parlementsleden naar zijn voorzitterszetel "gesleurd" moest worden. Was het dan tegen zijn zin? Het antwoord is: nee, dat is traditie. Ook zijn voorganger John Bercow nam een merkwaardige traditie in acht om de Kamer voortijdig te verlaten: een Lagerhuislid kan namelijk niet zelf ontslag nemen.

Na de vierde stemronde was het duidelijk. Sir Lindsay Hoyle, Labour-parlementslid voor Chorley, een kiesdistrict in het noordwestelijk gelegen graafschap Lancashire, was verkozen tot de nieuwe voorzitter van het Britse Lagerhuis. Hij kent het klappen van de zweep: hij was al negen jaar ondervoorzitter onder de vorige Speaker John Bercow. 

Kenneth Clarke, de “Father of the House” - dat is het parlementslid met de meeste dienstjaren op de teller - was degene die de verkiezing in goede banen moest leiden. Tot een bomvol Lagerhuis sprak hij plechtig: "Sir Lindsay Hoyle neemt bezit van voorzitterszetel van dit Huis als Speaker. Al wie deze mening is toegedaan, zegt "Aye". ("As many as are of that opinion say Aye!") Daarop bulderde het hele Lagerhuis: "Aye!". 

Lees verder onder het filmpje waarin de nieuwe Lagerhuisvoorzitter naar zijn zetel "gesleurd" wordt:

Video player inladen...

Waarna Clarke vervolgde: "Wie het tegendeel toegedaan is, zegt No." ("To the contrary No!"). Waarna het plots doodstil was, want helemaal niemand riep "No". Waarop Clarke besloot: "Ik denk dat de "Ayes" gewonnen hebben ("I think the "Ayes" have it"). Ik nodig Sir Lindsay Hoyle uit om de zetel van dit Huis in bezit te nemen."

Toneel

Daarop trokken twee parlementsleden Hoyle van zijn zitplaats recht en duwden en trokken hem aan zijn armen vooruit, in de richting van de voorzitterszetel. Voor oningewijden leek het alsof Sir Lindsay dik tegen zijn zin naar zijn nieuwe plekje gesleurd werd. Maar als dat zo overkwam, deed Sir Lindsay precies wat hij moest doen: een stukje toneelspelen. En daarmee hield hij een van de vele tradities in ere waar de Britten, en zeker de Britse parlementsleden, zo gek op zijn.

De woede van de koning

Dat zit zo: oorspronkelijk was het de rol van de Speaker om als woordvoerder van het Lagerhuis op te treden bij de koning. Hij moest de meningen van de volksvertegenwoordigers overbrengen. En die meningen waren meer dan eens totaal niet naar de zin van de vorst. Dus kreeg die arme Speaker vaak de volle laag. De woede van de koning kwam het eerst en het heftigst op zijn arme hoofd neer. Het vergde dus veel overtuigingskracht om iemand te overreden die baan te accepteren. 

Hoewel voormalige Speakers daarbij vaak vreesden voor hun leven is er  - anders dan wel eens beweerd wordt - geen enkele ter dood gebracht door een woedende koning. Tenminste toch niet tijdens de uitoefening van zijn ambt. Er zijn wel zes Speakers geëxecuteerd, maar dat was vaak jaren later, toen ze de functie niet meer uitoefenden. Vijf van de zes zijn ter dood gebracht omdat ze trouw bleven aan een vorige koning, nadat een nieuwe vorst op de troon gekomen was.

Maar hoe dan ook was de functie van Speaker destijds een weinig benijdenswaardige baan. En om die historische reden speelt elke pasverkozen Speaker met zichtbaar plezier de rol van de onwillige ongelukkige, en spelen de volksvertegenwoordigers met evenveel plezier het toneeltje mee en duwen en sleuren hem de voorzitterszetel op, zogenaamd tegen zijn zin.

De nieuwe Lagerhuisvoorzitter Sir Lindsay Hoyle neemt plaats op de voorzitterszetel. AFP or licensors

Ondernemer

Vanaf nu zal "Order! Order!" weerklinken met een onmiskenbaar zwaar accent: als je Sir Lindsay Hoyle hoort praten, is meteen duidelijk dat hij van Lancashire in het noordwesten van Engeland afkomstig is (beluister hieronder fragmenten van zijn toespraak).

Video player inladen...

Voor een Labour-lid heeft hij een ongewone levensloop. Voor hij in de politiek ging, was hij namelijk ondernemer. Hij had een textielbedrijfje waar je zeefdrukken kon laten maken. Maar zijn vader was wel parlementslid voor Labour, en zit nu voor die partij in het Hogerhuis.

Bij zijn eerste poging om zelf parlementslid te worden in 1997 slaagde Sir Lindsay meteen: hij surfte mee op de golf die Tony Blair aan de macht bracht. 

Best betaalde politieke baan

Negen jaar geleden schopte hij het tot ondervoorzitter van het Lagerhuis. In die rol moest hij al eens een begrotingsdebat leiden, waarbij hij bewondering afdwong voor de manier waarop hij joelende parlementsleden tot de orde wist te roepen. 

Hij krijgt nu de best betaalde baan in de Britse politiek: hij gaat jaarlijks iets meer dan 150.000 pond (ca. 173.700 euro) verdienen. Bovendien mag hij met zijn gezin zijn intrek nemen in de weelderige vertrekken van Speaker's House, een onderdeel van The Palace of Westminster, het Britse parlementsgebouw. Het gaat om een appartement met vier slaapkamers. 

Een vertrek in Speaker's House, de appartementen van de Lagerhuisvoorzitter.

Vanaf nu moet Sir Lindsay wel alle banden met zijn partij Labour verbreken: een parlementsvoorzitter wordt geacht volstrekt onpartijdig te zijn. (Hij is trouwens een van de weinige parlementsleden die nooit heeft willen zeggen hoe hij gestemd heeft in het brexit-referendum: voor "Leave" of voor "Remain".)

Processie

Een werkdag zal er vanaf nu voor Sir Lindsay anders uitzien: een zitting van het Lagerhuis kan niet plaatsvinden zonder de aanwezigheid van de Speaker. En die arriveert in stijl, in een kleine processie.

De Speaker's Procession, die voorafgaat aan elke zitting van het Lagerhuis. Let op de agent in de achtergrond.

Voor hem loopt de Serjeant-at-Arms, die de Mace (een ceremoniële scepter) draagt, en verder lopen de kapelaan, een secretaris en twee sleepdragers mee.

Overal waar ze passeren, roepen aanwezige agenten luid "Speaker!", zodat iedereen uit de weg gaat. De politie-inspecteur van dienst roept dan weer "Hats off, Strangers!", waarop iedereen zijn hoofddeksel moet afzetten, ook alle agenten.

Van korte duur?

Je zou denken dat Sir Lindsay's rijk van korte duur zal zijn: op woensdag 6 november is het parlement ontbonden, omdat er op 12 december nieuwe verkiezingen gehouden worden in het Verenigd Koninkrijk.

Maar het is traditie dat in het kiesdistrict van de Speaker geen enkele tegenkandidaat opkomt, zodat de Speaker automatisch herverkozen is. (Hoewel: dat staat niet gebeiteld in een wettekst. De Brexit Party van Nigel Farage zou roet in het eten kunnen gooien, maar laat voorlopig niet in haar kaarten kijken.)

De voormalige Speaker John Bercow. AFP or licensors

Ontslag nemen kan niet

Sir Lindsay's illustere voorganger John Bercow heeft zijn functie op 31 oktober neergelegd, zoals hij beloofd had. Maar hij heeft geen ontslag genomen. Althans toch niet formeel. Want dat staat de traditie namelijk niet toe. In principe kan je, eens je verkozen bent, geen ontslag nemen uit het House of Commons voor het einde van de lopende legislatuur. Dat staat in een resolutie van 1623. Die is nooit ingetrokken, en is derhalve nog altijd van kracht.

Maar daar is iets op gevonden. Het is namelijk zo dat sommige koninklijke ambtenaren of "Crown officers" uitgesloten zijn van het lidmaatschap van de Kamer. Wil je toch voortijdig ontslag nemen uit de Kamer, dan vraag je om benoemd te worden tot "Crown Steward and Bailiff of the Chiltern Hundreds", of tot "Crown Steward and Bailiff of the Manor of Northstead".

Deze ambten zijn sinecures, dat wil zeggen dat er geen enkele verplichting tegenover staat, het zijn dus lege dozen. Je moet de benoeming aanvragen bij de Chancellor of the Exchequer (de minister van Financiën). Die weigert zo'n aanvraag traditioneel nooit. And Bob’s your uncle, zoals de Engelsen zo mooi zeggen: klaar is Kees. 

Baron?

John Bercow is sinds afgelopen maandag dus officieel "Crown Steward and Bailiff of the Manor of Northstead". Er bestaat nu een kans dat hij de (niet-erfelijke) titel van baron krijgt, en vervolgens in het House of Lords - de Senaat zeg maar - zitting mag gaan nemen bij de Crossbenchers, de leden die zich tot geen enkele traditionele politieke partij bekennen.

Maar zo'n benoeming gebeurt op voordracht van de regering. Het is nog maar de vraag of premier Boris Johnson die lastpost van een Bercow deze eer zal gunnen. 

Volg VRT NWS ook via Instagram: