Video player inladen...

Archeologen vinden eeuwenoud skelet van fooraap in Sint-Lievens-Houtem

In Sint-Lievens-Houtem in Oost-Vlaanderen hebben archeologen het skelet van een fooraapje opgegraven. Het gaat om een unieke vondst die vanaf 10 november te zien is op de nieuwe tentoonstelling "Landschap door.grond" in het Archeocentrum in Velzeke. "Er waren enkele eeuwen geleden vaste circuits met van die exotische dieren, met opvoeringen op jaarmarkten." 

Het skelet is gevonden bij de heraanleg van het marktplein in Sint-Lievens-Houtem. Voor de werken begonnen, voerden archeologen van de intercommunale SOLVA (Streekoverleg Land van Aalst) er een bodemonderzoek uit. Tussen de vondsten die ze er deden, zaten beenderen die van een aap bleken te zijn.  

Macaca mulatta

Röntgenopnames en onderzoek in de referentiecollectie van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) toonden aan dat het beenderen zijn van een vrouwelijke resusaap (macaca mulatta). Dat is een soort die voorkomt in het Verre Oosten, in landen als India en China.

Tekst gaat voort onder foto.

Resusaap in het Kinnerasani Wildlife Sanctuary in India. J.M. Garg/Wikimedia Commons

Radiokoolstofonderzoek door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) bevestigde dat het aapje leefde tussen 1660 en 1810. Een ander onderzoek, aan de KU Leuven, bracht dan weer aan het licht dat het dier zowel vlees als groenten te eten kreeg. 

Ongelukkig bestaan

Het aapje moet een ongelukkig bestaan gekend hebben, want het had een gebroken poot en de staart was gedeeltelijk geamputeerd. De archeologen vermoeden dat de aap toebehoorde aan rondtrekkende foorkramers en zo op de jaarmarkt van Sint-Lievens-Houtem was beland. 

Johan Verberckmoes, hoogleraar geschiedenis aan de KU Leuven, vertelt in "De wereld vandaag" dat jaarmarkten toen plaatsen waren waar heel wat mensen naartoe kwamen vanuit de wijde omgeving "en dus profiteerden ook heel wat entertainers daarvan om daar een centje uit te slaan. Je krijgt een commercieel circuit van mensen die rondtrekken en we weten dat aapjes daarbij een vaste waarde vormden." En het ging niet altijd om honden of aapjes: "In de 17e eeuw was de olifant een grote hit. We weten van een optreden in Antwerpen, dat was een heel uitzonderlijk nummer." 

Luister hier naar de reportage in "De wereld vandaag" (tekst gaat verder onder de quote):

Jaarmarkten waren toen plaatsen waar heel wat mensen naartoe kwamen, en entertainers kwamen daar een centje verdienen

Lange tijd waren exotische dieren als aapjes voorbehouden voor edellieden of vorsten, maar daarna drongen de dieren tot in bredere kringen door. Ideaal voor foorkramers die mensen entertainden, zij konden soms heel Europa doortrekken, zegt Verberckmoes. "Soms zitten zij wat in de marge van de samenleving. Zij worden daar niet per se rijk van natuurlijk." 

De dieren werden soms goed behandeld - ze moesten toonbaar blijven voor een optreden - maar zeker niet altijd. "We weten dat er vormen van entertainment waren waarin men geweld niet schuwde." Dat bij dit exemplaar in Sint-Lievens-Houtem de staart was ingekort, was wellicht om de verschijning nog specialer te doen lijken. 

Het skelet van het fooraapje is vanaf 10 november te zien op de tentoonstelling "Landschap door.grond" in het Archeocentrum in Velzeke.

Bekijk hier het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen...