Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

Na Calais ontruimt nu ook Parijs migrantenkampen, is dat meer dan schone schijn?

Woensdag heeft de Franse regering een strengere migratie­politiek aangekondigd. Donderdagochtend vroeg zijn grote migrantenkampen aan de poorten van Parijs al meteen weggehaald. Wat willen president Macron en zijn regering daarmee bereiken? 

analyse
Rony Van Gastel
Rony Van Gastel is journalist bij VRT NWS en volgt Frankrijk op de voet.

“We willen de migratiepolitiek weer in handen nemen”, zei de Franse premier Edouard Philippe woensdag. En minister van Binnenlandse Zaken Castaner voegde eraan toe dat “migrantenkampen in de grote steden niet normaal zijn”. Nog voor het einde van dit jaar zouden ze worden ontruimd. En kijk, geen dag later was de daad al bij het woord gevoegd. 

Twee migrantenkampen in het noorden van Parijs zijn ontruimd en vervolgens met tractor, kraan en vuilniswagen schoongemaakt. Het gaat om het bekende kamp onder de ring van Parijs (de Périphérique) aan de Porte de la Chapelle, en een tweede in de omgeving van het nationale voetbalstadion Stade de France. Andere kampen ten noorden van Parijs volgen de komende dagen. Naar schatting 3.000 migranten leven er in festivaltentjes, of onder plastic zeil. 

De heuvel van de crack

Veel van de migranten zijn mannen, vaak afkomstig uit Afrika (Eritrea, Tsjaad) of Afghanistan. Maar er zitten ook vrouwen bij en gezinnen met kinderen. En dan zijn er nog de verslaafden, die vlakbij zitten, bij het snijpunt van de ring met de autoweg naar het noorden, de A1. De heuvel daar heeft de bijnaam "La Colline du Crack" gekregen, veel dakloze verslaafden aan de harddrug crack zitten daar bijeen. En de dealers zien in de migranten nieuwe klanten. "Helaas zijn ook een aantal migranten verslaafd geworden", getuigt een commissaris. Over één ding is iedereen het eens: dit is onmenselijk en onleefbaar. Voor de kampbewoners in de eerste plaats, maar ook voor de omwonenden, die zich niet meer veilig voelen.  

We zullen verhinderen dat die kampen weer worden opgebouwd 

Prefect van Parijs Didier Lallemant

Anne Hidalgo, de burgemeester van Parijs, noemde de situatie begin dit jaar al "alarmerend". Ze vroeg een “noodplan tegen de chaos aan de poorten van Parijs”. De voorbije twee jaar zijn veel van die gelegenheidskampen trouwens slag om slinger leeggehaald. Om vervolgens prompt weer vol te lopen, op dezelfde plaats. Dat wordt deze keer anders: “Ik zal niet toelaten dat de kampen weer opduiken”, zegt de prefect van Parijs, Didier Lallement. De politie gaat patrouilleren en iedereen wegjagen die toch weer zijn tentje aan de rand van Parijs wil neerzetten.

Verkiezingskoorts?

Vandaag alleen al zijn 1.606 mensen met bussen weggevoerd, veel van hen naar sporthallen in de omgeving. Niet dat die zomaar leegstonden, die 16 sporthallen zijn opgevorderd. Er worden noodbedjes geïnstalleerd, op die manier hebben de migranten dan tenminste een dak boven hun hoofd. Ook dat is overigens niet altijd naar de zin van de omwonenden. In het chique 16e arrondissement van Parijs is al actiegevoerd, ook het disctrictshoofd ziet het niet zitten dat schoolkinderen en sportievelingen het slachtoffer worden van “de verkiezingspropaganda van de burgemeester van Parijs”. Hoezo, verkiezingspropaganda? (lees verder onder de foto)

Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

In maart volgend jaar staan er gemeenteraadsverkiezingen op de agenda in Frankrijk, zeker in Parijs is de campagne al begonnen. Opgeruimde straten zouden burgemeester Anne Hidalgo (socialistisch, PS)  goed uitkomen in de strijd voor haar herverkiezing. Euh… Werken de regering en president Macron dan braafjes mee aan de kiescampagne van een socialiste? Weinig waarschijnlijk. Maar critici zeggen wel dat ook Macron zelf electoraal wat heeft te winnen bij de nieuwe aanpak van migratie. 

Migratie volgens Macron

Want woensdag heeft de regering een 20 puntenplan voorgesteld. Dat gaat lang niet alleen over het schoonvegen van de migrantenkampen. Er staat ook in dat misbruik in de gezondheidszorg wordt aangepakt. Iemand van pakweg Georgië zal zich niet zomaar als asielzoeker en op de kosten van de sociale zekerheid kunnen laten opereren in een Frans ziekenhuis.

Medische noodhulp blijft bestaan, ook voor mensen zonder papieren, “maar wordt beter gecontroleerd”. En de diensten die mensen moeten uitzetten, krijgen meer middelen. Maatregelen dus die Frankrijk minder aantrekkelijk moeten maken voor asielzoekers en migranten. Daarnaast heeft de regering overigens ook een “economisch migratieplan”. Frankrijk wil namelijk quota voor knelpuntberoepen. Daar lijkt het idee: laat ons proberen méér mensen met een goed profiel naar Frankrijk halen, zoals informatici en ingenieurs.

Een ruk naar rechts?

De oppositie noemt het migratieplan van de Franse regering vooral een communicatieplan. “Er verandert niets, het is allemaal communicatie”, liet Philippe Murer, de econoom van Marine Le Pen, weten. Geen toeval dat radicaal-rechts reageert: Macron houdt een oog op de kiezers van Marine Le Pen. Of tenminste: hij wil bewijzen dat hij een stevig onderbouwde migratiepolitiek voert.

Macron zit namelijk gewrongen, migratie is niet zijn geliefkoosde onderwerp. “Frankrijk moet de immigratiepolitiek weer in handen nemen", zo zei de premier woensdag. Is dat niet toegeven dat de migratiepolitiek hen nu ontglipt? Tegelijk wil de regering een menselijke aanpak. Een moeilijke spreidstand, maar de president kan het onderwerp ‘migratie’ uiteraard niet aan de oppositie alleen laten.

Macron denkt daarbij een beetje aan de gemeenteraadsverkiezingen. Zijn partij LREM (La République en Marche) moet op veel plekken nog op zoek naar een lokale basis, daar moet snel werk van worden gemaakt. Maar de president zit allicht nog meer in zijn hoofd met 2022 en zijn mogelijke herverkiezing.

Aan de linkerzijde dreigt er weinig gevaar voor Macron, links is verdeeld en mist een geloofwaardige presidentskandidaat. Rechts dreigt er wél gevaar. Dus is het politiek niet onverstandig om wat stoerdere taal te spreken en daarmee zijn rechterflank beter af te schermen. Geen toeval ook, dat Macron recent nog een interview gaf aan Valeurs Actuelles, een radicaal-rechts blad. 

Ik verzeker u: deze mensen komen terug 

vrijwillig hulpverlener Yann Manzi

Et maintenant? Wat gaat er nu gebeuren met de migranten en vluchtelingen die zijn weggehaald uit de kampen? De oplossing “sporthal” is maar tijdelijk. Yann Manzi van hulporganisatie Utopia 56 zei vanmorgen dat dit helemaal niets oplost. “Een deel van de migranten loopt weg, want er zijn nogal wat mensen bij die illegaal in Frankrijk verblijven. Bijvoorbeeld omdat ze in een ander EU-land al asiel hebben aangevraagd.” (lees verder onder de foto)

AFP or licensors

Hij denkt dat het zal gaan zoals eerder in Calais: fors politieoptreden, waardoor die mensen uiteindelijk “onzichtbaar worden”. Ze zullen zich verstoppen, verder weg van Parijs. “Maar ik verzeker u: ze zullen er nog altijd zijn, alleen worden hun leefomstandigheden nog wat moeilijker”, zegt de hulpverlener nog.

Het is dus maar de vraag of Frankrijk een duidelijk plan heeft voor de duizenden dwalende migranten. Toen een journalist vroeg “waar gaan deze mensen uiteindelijk terechtkomen?”, antwoordde de politie met “zijn er nog andere vragen?”. Allicht omdat het eerlijke antwoord zou luiden: “Dat weten we ook niet.” Frankrijk weet wat het níét wil: geen onmenselijke kampen aan de rand van zijn hoofdstad. Hoe het dan wel moet, weet niemand.