Video player inladen...

Cultuursector bezorgd over zware besparingen: "Dramatisch" en "Dit zal artiesten én publiek treffen"

"Dramatisch", "betreurenswaardig", "een gemiste kans", "pesterij": de eerste reacties uit de culturele sector op de geplande besparingen van van minister-president en minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA) liegen er niet om. "Dit zal jammer genoeg consequenties hebben voor samenwerkingen, voor efficiëntie, voor tewerkstelling en uiteindelijk ook voor het publiek."

De beleidsnota van Vlaams minister-president en minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA) over cultuur (die u hier volledig kunt lezen) valt op een koude steen in de sector. Want het zal - alweer - met minder geld moeten: Jambon plant een besparing tot 6 procent op de werkingsmiddelen van culturele instellingen en van 60 procent (ruim 5 miljoen euro) op de projectsubsidies.

"Of het nu de Vooruit of de Singel is, Rosas of de Beursschouwburg: iedereen vindt het spijtig dat er zo fel bespaard wordt op projectsubsidies", reageert Leen Laconte van het Overleg Kunstenorganisaties. "Want die doen heel veel, maar het belangrijkste is dat ze kunstenaars de kans geven om in te stromen. De sector kan erdoor innoveren." 

Directeur Franky Devos van Kunstencentrum Vooruit bevestigt dat. "Door de grote besparing op de projectsubsidies wordt de instroom van jonge makers ondergraven." Michael De Cock, de directeur van de KVS, spreekt van een "een zware klap voor de podiumkunsten". "Dit gaat bovendien in tegen de geest van het regeerakkoord, dat spreekt van excellentie. Van een nationalistische partij die inzet op identiteit begrijp ik dit echt niet."

(Lees verder onder de foto)

Michael De Cock, directeur van de KVS. BELGA

Ook pianist Jef Neve is verontwaardigd over de 5 miljoen euro die wordt bespaard in de projectsubsidies. "Heel veel projecten van jonge, ontluikende kunstenaars kunnen niet meer blijven bestaan. We zitten daardoor met een generatie waarin er voor jonge mensen geen kansen meer worden gecreëerd. Als de Vlaamse regering vindt dat cultuur heel belangrijk is, moeten ze daar niet hypocriet over zijn. Met deze besparingsronde ontnemen ze jonge mensen de kansen om zich te ontwikkelen tot grote schilders of grote muzikanten."

Ook gevolgen voor publiek

Laconte, Devos en De Cock wijzen erop dat de cultuursector al 10 jaar in besparingsmodus zit. "We hebben de laatste jaren al 25 miljoen euro moeten besparen", zegt Laconte. "Daardoor hebben we bijvoorbeeld op tewerkstelling moeten ingrijpen, terwijl de organisaties zelf die kwaliteitslat zo hoog mogelijk proberen te leggen."

De nieuwe besparingen komen bovendien op een heel moeilijk moment, klinkt het bij Devos. "De snelheid van die besparingen heeft zware gevolgen voor het lopende seizoen, maar uiteraard ook op de seizoenen die erop volgen. Voor Vooruit betekent dat dat we nu al een paar voorstellingen moeten schrappen, omdat die gemaakt worden met projectsubsidies die wij niet helemaal kunnen ondervangen."

Dat dit de artiesten en het publiek zal treffen, is zeker

Michael De Cock, directeur van de KVS

"Dit betekent een grote financiële terugslag volgend jaar", bevestigt De Cock. "Wij zijn nu aan het bekijken wat we kunnen doen. Er zijn tal van mogelijkheden. Dat dit de artiesten en het publiek zal treffen, is zeker. We moeten wel vermijden dat dit alleen bij het artistieke personeel terechtkomt."

"De besparingen zullen de sector verzwakken", denkt Laconte. "Dit zal jammer genoeg consequenties hebben voor samenwerkingen, voor efficiëntie, voor tewerkstelling en uiteindelijk ook voor het publiek."

"Een bom"

"Ik denk dat bepaalde huizen, projecten, festivals en zelfs artiesten niet deftig gaan kunnen verderwerken omdat er zo zwaar bespaard wordt", reageert Dries Vanderheyden van Muziekodroom in Hasselt. "En het is niet dat we de laatste jaren al zo fel gespekt zijn geweest." 

Eenzelfde geluid bij NT Gent: zakelijk directeur Nathalie De Boelpaep spreekt van "een bom". "Wij merken dat de oefening bijna niet te maken is voor een huis als het onze. Dat betekent zware keuzes maken. Wij schrappen overal en romen hier en daar af, wat natuurlijk betekent dat op sommige vlakken de kwaliteit naar beneden zal gaan."

Ook Muziekodroom zelf zal het niet makkelijk krijgen, denkt Vanderheyden. Bovendien zal hij veel meer moeten bezig zijn "met wat de overheid wil", vreest hij. "Terwijl je je eigenlijk zou moeten afvragen hoe je anno 2020 relevant kunt zijn voor je publiek."

"Ons belastinggeld"

Michael De Cock neemt het woord "dramatisch" in de mond. "Zoals ik onlangs schreef: onze podiumkunsten zijn wereldvermaard. Men komt van over de hele wereld naar hier om te kijken. Er is geen discipline die vandaag meer excelleert dan de podiumkunsten, de dans en alles wat zich daarrond afspeelt. Het is alsof men dat niet begrijpt en men zich daarin moet verdiepen."

(Lees verder onder de foto)

Jef Neve. Ymke Dirikx

Jef Neve gaat nog verder en heeft het over "pesterij": "Je spreekt over 5 miljoen euro, wat op de totale Vlaamse begroting peanuts is. Maar voor de hele culturele sector is dit nefast. Dit is geen besparing, dit is een pesterij. Ze proberen ons monddood te maken en naar hun pijpen te laten dansen, net zoals ze met de VRT proberen te doen. Eigenlijk willen ze een strenge juf zijn in de klas en wij moeten maar luisteren. Ik ben het daar niet mee eens. Dat is ons geld, ons belastingsgeld, waar zij zich fors mee betalen voor hun eigen postjes en lonen."

Dat is ons geld, ons belastingsgeld, waar zij zich fors mee betalen voor hun eigen postjes en lonen

Pianist Jef Neve

De muzikant zegt een eenvoudig alternatief te hebben bedacht voor de zware besparing in de cultuursector. "Als je kijkt naar de uittredingsvergoedingen van politici die niet herverkozen zijn, dan spreek je over 22 miljoen euro over alle parlementen heen. Misschien moeten alle politici een kwart van die uittredingsvergoeding afstaan en dan hebben we meteen 5 miljoen euro gevonden. Dan is het probleem opgelost."

Overleggen met Jambon

Franky Devos had graag overlegd met de minister over manieren om te besparen. "De gemiste kans is dat we niet gewoon het gesprek zijn aangegaan om te zien in welke mate we de sector op een andere manier zouden kunnen structureren, zodat we ook solidair kunnen zijn met de besparingen die in Vlaanderen moeten gebeuren. Maar niet in een lineaire besparing zoals die nu wordt doorgevoerd."

De gemiste kans is dat we niet gewoon het gesprek zijn aangegaan om te zien in welke mate we de sector op een andere manier zouden kunnen structureren

Franky Devos, directeur van de Vooruit

Hij roept op om dat gesprek alsnog te kunnen voeren. "Des te meer omdat er in het regeerakkoord een aantal heel positieve dingen over cultuur staan. En ook een aantal dingen waarvan wij ook als sector zeggen: daar hebben ze een punt, op dat vlak kunnen wij als sector veranderen. En wij zijn bereid om dat ook te doen. Dus wij zijn als sector vragende partij voor zo'n gesprek."

De Cock vraagt van Jambon vooral "perspectief" voor de culturele sector.  "Wat is het plan? Waar gaan we naartoe? Weet men eigenlijk wel voldoende waar wij mee bezig zijn?"

Jambon: "Genoeg impulsen"

De beleidsnota Cultuur belandde eerst via een lek in de pers. Sinds vanmiddag staat het volledige document online op de website van het Vlaams Parlement. Jan Jambon wil nog niet uitgebreid reageren op de inhoud ervan, vooraleer de nota besproken is in de bevoegde parlementaire commissie.

Zijn enige reactie komt bij monde van zijn woordvoerder: "Beleid is kwestie van keuzes maken en de bomen groeien jammer genoeg niet tot in de hemel. Het was al langer bekend dat zes procent zou moeten worden bespaard. We zijn er in geslaagd om de besparing bij enkele instellingen te beperken tot 3 procent. We geven ook nieuwe beleidsimpulsen (inhaalbeweging cultureel erfgoed, versterking VAF en VFL, Kunsthuis Z33, Bokrijk/crafts en Alden Biesen). Voldoende ruimte dus voor innovatief cultuurbeleid."

Bekijk het verslag uit "Het Journaal" hier: 

Video player inladen...
Video player inladen...