Hoe twee kleine Franstalige partijen informateur Magnette tot bij zijn gedroomde regering kunnen brengen

CDH en DéFI geven allebei aan dat ze beschikbaar zijn om deel te nemen aan een federale regering als het echt nodig is. Veel zetels hebben de twee kleinere Franstalige partijen niet, maar ze kunnen wel een cruciaal verschil maken in de onderhandelingen over een nieuwe federale regering, legt Wetstraatexpert Ivan De Vadder uit. 

Binnen een week gaan de poorten van het koninklijk paleis opnieuw open voor informateur en PS-voorzitter Paul Magnette. Veertien dagen kreeg hij om uit te pluizen waarover eensgezindheid mogelijk is tussen de verschillende partijen, om daarna eindelijk te kunnen beginnen aan de vorming van een nieuwe federale regering. 

Magnette pakte het meteen anders aan: hij praat met tien partijen in plaats van acht, en betrekt ook de christendemocraten van CDH (5 zetels) en DéFI (2 zetels) bij de onderhandelingen. En die kleine partijen kunnen een groot verschil maken, legt Wetstraatexpert Ivan De Vadder uit. 

In de details

"Het feit dat die twee partijen bereid zijn om in een regering te stappen, geeft Magnette de broodnodige ademruimte om te werken aan een grote coalitie, waarbij niet alle tien de partijen nodig zijn", zegt De Vadder. 

Door de weinige zetels die CDH (en/of DéFI) kunnen aanbrengen, kan er namelijk een Vlaamse partij afvallen. Tot nu toe werden in de meeste scenario's én Open VLD én CD&V betrokken, maar "met die twee kleine Franstalige partijen kan je alleen met CD&V aan Vlaamse zijde, of alleen met Open VLD aan Vlaamse zijde werken", legt De Vadder uit. 

Met die twee kleine Franstalige partijen kan je alleen met CD&V aan Vlaamse zijde, of alleen met Open VLD aan Vlaamse zijde werken

Ivan De Vadder, Wetstraatwatcher voor VRT NWS

"Dat vergemakkelijkt de positie van Magnette een heel stuk. Open VLD en CD&V zitten allebei in de Vlaamse regering (samen met N-VA, red.), en dan moet hij die niet allebei overtuigen om zonder N-VA te besturen op het federale niveau."

Kijk even mee naar bovenstaande grafiek. Daarop wordt de verdeling van de zitjes in het federaal parlement getoond. Om een regering te kunnen vormen, moeten verschillende partijen samenwerken die samen een meerderheid van de zitjes hebben. Hierboven zie je een zogenoemde "paars-groene regering", met zowel CD&V en Open VLD. Tellen we daar de vijf zitjes van CDH bij, dan kan één van die twee partijen afvallen, maar blijft er toch een (vrij) stabiele meerderheid van 81 zetels behouden. 

Marsrichting

Daar zijn verschillende redenen voor. Tot nu toe stonden Open VLD en CD&V allebei weigerachtig tegenover een federale regering waar N-VA niet inzit. Deze zondag herhaalde Vlaams minister Bart Somers (Open VLD) nog dat een paars-groene regering zonder N-VA (zoals hierboven) moeilijker is dan een federale regering waar de N-VA wel bijzit. 

Een federale regering zonder N-VA heeft namelijk "geen meerderheid aan Vlaamse zijde" in het federaal parlement, legt De Vadder uit. En het is voor die twee partijen niet gemakkelijk om op Vlaams niveau wél met N-VA te besturen, en op federaal niveau niet.

Als CDH en DéFI meewerken, kan mogelijk of CD&V of Open VLD toch worden verleid. "En dat is blijkbaar de marsrichting die Magnette voor ogen heeft", zegt De Vadder. 

9/10

Eén detail: Magnette legde gisteren uit in een persconferentie dat er één van de tien partijen sowieso voor de oppositie kiest. Welke partij dat is, is onduidelijk.

"Er is discussie over. De ene zegt dat het om CDH gaat, de christendemocratische partij onder Maxime Prévot. Anderen zeggen dat het om DéFI gaat. Maar allebei zeggen ze dat ze bereid zijn om in een regering te stappen als het nodig is", zegt De Vadder. 

Jobs, jobs, jobs

Ook de communicatie van Magnette is anders, zegt De Vadder: "De andere informateurs en preformateurs hebben in alle discretie gewerkt. Maar Magnette kiest ervoor om gisteren, zelfs op een feestdag, een persconferentie te geven. Een opvallend signaal."

Tijdens de persconferentie legde Magnette uit waar de partijen inhoudelijk overlappen. Zo wil iedereen dat de laagste pensioenen omhoog gaan, en vinden alle partijen dat er meer mensen aan het werk moeten. "De methode daartoe verschilde wel van partij tot partij, maar die vond Magnette dan weer eerder complementair (op elkaar aansluitend, red.), dan contradictorisch (in conflict met elkaar, red.)."

Schapen en bokken

Magnette zal ook verder inhoudelijk communiceren. Hij wil namelijk nota's opstellen per thema over de huidige stand van zaken, de doelstellingen en hoe die kunnen bereikt worden. "Mondeling kan je nog altijd zeggen dat je voor een maatregel bent, maar je achteraf terugtrekken. Eens het zwart op wit staat, ontsnap je er niet meer aan."

Je kan je zo voorstellen dat daar een tekst verschijnt waar de N-VA het niet zo makkelijk mee zal hebben, en mogelijk moet afhaken

Ivan De Vadder, Wetstraatwatcher voor VRT NWS

"Dat is een methode om de bokken van de geiten te scheiden. Je kan je zo voorstellen dat daar een tekst verschijnt waar de N-VA het niet zo makkelijk mee zal hebben, en mogelijk moet afhaken. Het dwingt iedereen alvast om kleur te bekennen", zegt De Vadder.  

Hengelen

Volgende week maandag trekt Magnette opnieuw naar koning Filip. "Hij hengelde gisteren al heel erg naar een verlenging van zijn opdracht", zegt De Vadder. "Het is duidelijk dat hij met dat doel voor ogen verderwerkt, en dan wordt de korte termijn die hij kreeg maar een opstap voor een langere opdracht."