Video player inladen...

Superman, Batman, the Thing, eigenlijk zijn ze Joods

Het Joods Museum brengt hommage aan de superhelden met de tentoonstelling "Superheroes never die". Iedereen kent wel een superheld, maar wist u dat die (in veel gevallen) bedacht waren door mensen met een Joodse achtergrond?

Tijdens de eerste wereldoorlog komt een migratiegolf op gang van Europese joden die het antisemitisme in Europa ontvluchten. Ze vluchten naar de VS en komen vaak terecht in de arme wijken in New York, de Bronx, de Lower East Side, Brooklyn. En al snel verschijnen de eerste strips, vaak in een mengtaal tussen Jiddisch en Engels, het Yinglish. 'Abie the Agent' is er zo eentje, een commerçant die probeert om zijn weg te vinden in de Amerikaanse maatschappij. (zie video hierboven)  De eerste Joodse strips gaan vooral over de moeilijke integratie en de queeste naar de American dream, maar het zijn gags doorspekt met Joodse humor. 

Superhelden, weg met het kwaad en het fascisme

lees verder onder de foto

De tweede generatie wil zich echt integreren en veramerikaniseert. Vanaf de jaren '30 gooien ze zich op de stripwereld. Jacob Kursberg verandert zijn naam in Jack Kirby, en wordt the 'King of the comics', hij verzint 'the Thing', een Amerikaanse geschubde superheld die duidelijk geïnspireerd is op de Joods- folkoristische Golem.  En da's nog maar het begin, volgen nog Superman (Joe Shuster en Jerry Siegel, 1938), Batman (Bob Kane en Bill Finger, 1939) en Captain America (Jack Kirby en Joe Simon, 1940). De superhelden laten recht zegevieren. 'Er is de opkomst van fascisme, de maatschappij is in crisis, en de Joodse tekenaars willen proberen geruststellende figuren van superhelden te stichten', zegt Karim Tall, curator van de tentoonstelling. 

De Joodse strip wordt volwassen, het gaat nu over zeer persoonlijke thema's

Will Eisner (1917-2005) publiceert wél onder zijn eigen Joodse naam. Meer nog, hij verwerkt de herinneringen uit zijn eigen armoedige kindertijd in New York in zijn verhaal 'Het vergeten getto'.  Hij introduceert thema's als verdriet, geweld, de dood en eenzaamheid, de Joodse strip emancipeert. Eisner creëert ook een superheld 'the Spirit', maar dat blijkt eerder een antiheld, een held die veel gelaagder is en geregeld het deksel op de neus krijgt.  Eisner betekent veel voor de Amerikaanse strip, hij introduceert de graphic novel, en runt als eerste een productiestudio voor strips.

Taboe doorbreken via strips

Joodse schrijvers gaan ook de politieke toer op en pakken thema's aan als racisme (Black Panther vs. de Ku Klux Klan), de Koude Oorlog en springen in de bres voor minderheden.

Art Spiegelman gaat nog een stap verder.  Hij gebruikt de kunstvorm om het trauma van de Shoah aan te pakken. 'Maus' wordt het levensverhaal van zijn vader, de muizen (Joden in de kampen) worden uitgeroeid door de katten (de Duitsers). Het boek uit 1986 wordt een mijlpaal in de stripgeschiedenis.  

"Superheroes never die" is een reizende tentoonstelling. De originele tekeningen, maar ook copieën op karton van de prenten waren eerder al te zien op diverse plaatsen in Europa en Amerika. Maar hier in het Joods Museum krijgt hij wel wat extra's.  Zo is er een mooie collectie originele platen te zien van Will Eisner, allemaal in het bezit van een Gentse verzamelaar.  De tentoonstelling  loopt tot eind april in het Joods Museum.