Waarom hogere brandstofprijzen nu ook in olierijk Iran tot protesten leiden

Opnieuw zijn duizenden mensen in Iran vannacht op straat gekomen. Intussen is ook een dode gevallen. Een politieman kwam om in het oosten van Iran. De demonstranten protesteren tegen hogere brandstofprijzen. De economische sancties wurgen de Iraanse economie zodat het regime de buikriem moet aanhalen. Tegelijk kosten de buitenlandse interventies van Iran in Irak en Syrië handenvol geld. 

analyse
Jens Franssen
Volgt het Midden-Oosten op de voet voor VRT NWS

De hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, steunt de beslissing van de regering om de benzineprijzen in het Aziatische land te verhogen."Ik ben geen expert en er zijn verschillende meningen over de beslissing. Als de leiders van ons land die beslissing nemen, steun ik die", aldus opperleider Khamenei.

Ali Khamenei

Brandstof duurder = protest?

Wegens de aanhoudende economische crisis ging de Iraanse regering vrijdag over tot het verhogen van de benzineprijzen en het rantsoeneren van benzine. Op die manier wil Iran naar eigen zeggen middelen opzij zetten om de sociale uitkeringen te financieren.

De brandstofprijzen in Iran blijven erg laag (0.12 euro/liter), maar toch bleek de verhoging genoeg voor heel wat verarmde Iraniërs om de straat op te trekken. 

AFP or licensors

In verschillende Iraanse steden kwamen vrijdagavond mensen op straat om te betogen tegen de verhoging van de benzineprijzen. Vooral in de stad Sirhan was het protest hevig.

Demonstranten vielen een benzinedepot in de stad aan en probeerden het in brand te steken. De politie kon uiteindelijk verhinderen dat er brand ontstond. Er is zeker ook één dode gevallen. 

AFP or licensors

Opmerkelijk, het regime in Iran lijkt niet geleerd te hebben van het protest van de Gele Hesjes in Frankrijk. Ook in Frankrijk hebben hogere brandstofprijzen geleid tot maanden van gewelddadig protest. 

Sancties doen economie bloeden

De economie in Iran was voorbije jaar in vrije val. Volgens cijfers van het WTO kromp de economie met negen procent. Oorzaak zijn de wurgende Amerikaanse sancties, die bovendien inhouden dat ook derde landen niet langer handel durven drijven met Iran.

Tot voor kort kreeg bv. India vrijstelling en kon het Iraanse olie inkopen, maar ook dat is nu voorbij. Door de sancties slaagt Iran er bovendien niet in om voldoende te investeren in de olieproductie en raffinage van de ruwe olie. 

AFP or licensors

Door de krimpende economie slinken ook de inkomsten van de Iraanse regering. Dat leidt verder tot een inflatie die intussen weer oploopt tot zo’n 20 procent. Kortom: de bevolking verarmt. 

Ongenoegen in Iran sluimert al maanden

Het protest in Iran is niet helemaal nieuw. Voorbije zomer waren er bv. grote stakingen van –niet toevallig- de transportsector. Met de regelmaat van de klok komen ontevreden burgers op straat.

Nu de buikriem in Iran moet worden aangehaald en het leven duurder wordt klinkt er heel wat kritiek op de dure buitenlandse operaties van Iran.

Zo worden Iraanse milities en eenheden van de Iraanse Revolutionaire garde ingezet in Syrië en buurland Irak. Verder is er de blijvende steun aan groeperingen als Hezbollah in Libanon en Hamas in Gaza, en krijgen ook de Houti-rebellen in Jemen logistieke steun van Iran. 

AFP or licensors

Al die buitenlandse operaties hebben de invloed van Iran in de regio versterkt, maar ze kosten ook handenvol geld. Geld dat de demonstranten liever besteed zien in subsidies voor goedkope brandstof.