Video player inladen...

Kroongetuige beschuldigt president Trump: "Ik voerde bevelen uit om Oekraïense president onder druk te zetten"

In het impeachmentonderzoek naar de Amerikaanse president Donald Trump heeft kroongetuige Gordon Sondland president Trump ervan beschuldigd dat hij de Oekraïense president Volodymyr Zelenski onder druk heeft gezet. Sondland verklaarde dat hij onder het bevel van de Amerikaanse president heeft gehandeld. Daarmee verandert hij zijn eerdere getuigenis en bevestigt hij dat er wel degelijk sprake was van een quid pro quo of "voor wat hoort wat". President Trump heeft intussen ook op de getuigenis gereageerd: "Deze man ken ik niet goed".

Gordon Sondland , VS-ambassadeur bij de Europese Unie, heeft woensdag een beschadigende verklaring afgelegd in het onderzoek naar een mogelijke impeachment van president Donald Trump. Sondland zei dat hij onder het bevel van president Trump druk heeft uitgeoefend op de Oekraïense president Volodymyr Zelenski. Sondland zou nooit direct met Trump hebben gesproken, maar zijn orders hebben gekregen via diens persoonlijke advocaat Rudy Giuliani.

Sondland gaf in zijn verklaring aan dat president Zelenski pas welkom was op het Witte Huis wanneer Oekraïne onderzoeken zou opstarten. Een van die onderzoeken zou gaan over Joe Biden en diens zoon Hunter Biden. De Democratische presidentskandidaat Joe Biden zou zijn zoon op omstreden wijze hebben geholpen aan een toppositie bij het Oekraïense gasbedrijf Burisma. Volgens de verklaring van Sondland zou hij er pas later achterkomen dat er pas militaire hulp werd beloofd als Oekraïne de zaak zou onderzoeken.

Daarmee bevestigt Sondland dat er sprake was van een quid pro quo, een voor wat hoort wat. "Was er een quid pro quo? Met betrekking tot de gevraagde oproep van het Witte Huis is het antwoord ja", aldus Sondland.

Was er een quid pro quo? Met betrekking tot de gevraagde oproep van het Witte Huis is het antwoord ja

Gordon Sondland, VS-ambassadeur aan de Europese Unie
Gordon Sondland voor de aanvang van de hoorzitting. AFP or licensors

Wie is Gordon Sondland en wat was zijn rol?

Gordon Sondland is een ambassadeur van de Verenigde Staten bij de Europese Unie. Hij is als kroongetuige ondervraagd in het impeachment-onderzoek dat loopt naar president Trump. "Sondland kreeg de ambassadeurspost in Brussel omdat hij een grote geldschieter was in de verkiezingscampagne van president Trump. Hij is nu een kroongetuige omdat hij de boodschapper van Trumps wensen was tegenover het Oekraïense regime," aldus Björn Soenens, VRT NWS-correspondent in de VS.

Sondland is een kroongetuige in het onderzoek omdat hij de boodschapper was van Trumps wensen aan het Oekraïense regime

Björn Soenens, VRT-correspondent in de VS

Sondland zou als ambassadeur aan de Europese Unie in contact hebben gestaan met Oekraïne ten tijde van het beruchte telefoongesprek tussen president Trump en president Zelenski. President Trump wordt ervan beschuldigd dat hij in dat gesprek de Oekraïense president onder druk heeft gezet.

Vorige maand kwam uit dat de Verenigde Staten militaire steun aan Oekraïne achterhielden ten tijde van het telefoongesprek. De verklaring van Trump was dat hij de steun achterhield om te bekijken of ze wel correct werd gebruikt in het Oost-Europese land. Daarmee ontkende Trump de beschuldigingen van machtsmisbruik voor persoonlijk gewin. Verschillende getuigenissen, waaronder die van Sondland, geven echter aan dat dit wel het geval was.

"Ook andere Amerikaanse regeringsleden op de hoogte"

Sondland geeft niet alleen aan dat hij onder het bevel van president Trump handelde, maar ook dat andere vooraanstaande leden van de Amerikaanse regering van de hele zaak op de hoogte waren. Zo wisten minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, vicepresident Mike Pence en Rudy Giuliani, de persoonlijke advocaat van Trump, volgens Sondland ook af van het plan. "Ze wisten wat ze deden en waarom. Iedereen was op de hoogte. Het was geen geheim", aldus Sondland.

Los van de beschuldiging aan het adres van president Trump wijst de getuigenis dus ook enkele prominente leden van de Amerikaanse regering aan. Het is de eerste keer dat regeringsleden zoals Pompeo en Pence er zo nadrukkelijk van beschuldigd worden dat ze op de hoogte waren van de zaak.

De stafchef van vicepresident Pence heeft intussen laten weten dat de vicepresident de beschuldiging van Sondland ontkent. Volgens Pence zou hij nooit een dergelijk contact hebben gehad met ambassadeur Sondland over de zaak.

Bekijk hier het verslag van "Het Journaal" (tekst gaat verder onder de video):

Video player inladen...

"Werkte samen met Giuliani omdat president mij dat opdroeg"

Sondland getuigde ook over de moeilijke samenwerking met Rudy Giuliani, de persoonlijke advocaat van Donald Trump. "Ik wilde niet samenwerken met Giuliani, maar ik verstond dat als ik niet met hem zou samenwerken dat we een belangrijke kans zouden mislopen om goede relaties met Oekraïne te onderhouden. Ik werkte met Giuliani samen omdat de president mij dat opdroeg", aldus Sondland.

Sondland geeft in zijn verklaring aan dat hij samen met ontslagnemend minister van Energie Rick Perry en met de toenmalige speciale gezant voor Oekraïne Kurt Volker door president Trump werd aangemaand om met Giuliani samen te werken in de hele zaak. Giuliani was toen bezig om Oekraïne te overtuigen om de gevraagde onderzoeken op te starten. Ook Rick Perry ontkent wat Sondland over hem vertelt.

Ze wisten wat ze deden en waarom. Iedereen was op de hoogte. Het was geen geheim

Gordon Sondland over president Trump, vicepresident Pence en minister van Buitenlandse Zaken Pompeo

Reactie president Trump: "Ik ken deze man niet goed"

"Sondland was vernietigend in de hoorzitting. Hij gaf aan dat president Trump effectief druk heeft gezet op de Oekraïense president Zelenski", aldus Björn Soenens.

President Trump heeft intussen gereageerd op de getuigenis van Sondland voor hij naar Texas vertrok. Hij beweert dat hij de getuige nauwelijks kende, hoewel hij hem prees bij zijn aanstelling: "Deze man ken ik niet goed". Trump liet ook in zijn notities kijken, die hij gemaakt had. "Ik wil niets, ik wil niets. Ik wil geen quid pro qui. Zeg tegen president Zelenski dat hij het juiste moet doen. Dit is het laatste woord van de Amerikaanse president."

Voor hem betekent de verklaring dat het “allemaal voorbij” is. Niet voor Trump, maar voor het impeachment-onderzoek. Volgens Trump heeft Sondland hem helemaal vrijgepleit en is er geen quid pro quo.

Bekijk hier hoe Trump reageert na de getuigenis van Sondland (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Een kroongetuige met twee getuigenissen

Sondland verklaarde vorige maand in een besloten hoorzitting dat er geen link was tussen de vraag naar het onderzoek van de Bidens en het weerhouden van militaire steun aan Oekraïne. Enkele weken later herinnerde hij zich wel dat dit met een medewerker van Zelenski ter sprake was gekomen. 

In de open hoorzitting van vandaag past hij dus zijn eerdere verklaring aan om te getuigen dat president Trump wel degelijk de Oekraïense president onder druk wilde zetten. Sondland beweert dat hij onder het bevel van de Amerikaanse president bewust heeft laten weten dat president Zelenski pas welkom was op het Witte Huis wanneer Oekraïne een onderzoek zou starten naar de Bidens. De getuigenis van Sondland geeft dus aan dat er wel degelijk sprake was van een quid pro quo, een voor wat hoort wat.

De nieuwe verklaring van Sondland in het impeachment-verhaal legt echter wel enkele tegenstrijdigheden bloot. Zo heeft Sondland nu twee verklaringen afgelegd in het onderzoek die erg van elkaar verschillen. Waar hij vorige maand geen verband zag met het achterhouden van militaire steun, ziet hij dat nu plots wel. Ook zou zijn verhaal niet volledig overeenkomen met de andere getuigenissen in het onderzoek.

Mijn geheugen is niet perfect. Ik twijfel er niet aan dat het een eerlijker en meer ordelijk proces zou zijn als ik toegang had tot de gegevens van het ministerie van Buitenlandse Zaken
Gordon Sondland, VS-ambassadeur aan de Europese Unie

Ambassadeur Sondland geeft toe dat zijn geheugen niet perfect is geweest. Hij zegt dat het ministerie van Buitenlandse Zaken en het Witte Huis geweigerd hebben zijn documenten vrij te geven ook al waren ze niet geheim. Hierdoor was het voor hem moeilijk om de feiten juist te herinneren.

"Mijn geheugen is niet perfect. Ik twijfel er niet aan dat het een eerlijker en meer ordelijk proces zou zijn als ik toegang had tot de gegevens van het ministerie van Buitenlandse Zaken", aldus Sondland. Daarmee legt Sondland de schuld effectief bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en het Witte Huis.

Na Gordon Sondland kwam nog Laura Cooper aan het woord. Als medewerkster van het ministerie van Defensie en belast met de contacten met Oekraïne, moest ook zij een getuigenis afleggen. Ze verklaarde dat ze al op 25 juli -de dag van het beruchte telefoongesprek tussen Trump en Zelensk- vragen kreeg vanuit de Oekraïense ambassade. "Ze vroegen mij, 'hoe zit dat met veiligheidssteun voor Oekraïne?'" Cooper voegde eraan toe dat de ambassademedewerkers dezelfde bezorgdheid uitsprak bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Onze correspondent Björn Soenens geeft meer uitleg in "Het Journaal":

Video player inladen...
Video player inladen...