"Vlieg met me mee naar de regenboog": CD&V en Open VLD vallen in de armen van Paul Magnette (PS)

Politiek journalist Wouter Verschelden denkt dat een paars-groene federale regering, zonder N-VA, binnen handbereik is. De stemmen binnen de partijbureaus van Open VLD én CD&V om in een coalitie met de PS van Paul Magnette te stappen, nemen volgens hem de overhand.

opinie
Wouter Verschelden
Wouter Verschelden is politiek journalist en uitgever van de nieuwssite Newsmonkey.be

De stemmen binnen de partijbureaus van Open VLD én CD&V om in een coalitie met de PS van Paul Magnette te stappen, nemen de overhand.

De twee partijen die cruciaal zijn om een regenboogcoalitie in gang te zetten, Open VLD en CD&V, zijn aan het opschuiven. Verschillende bronnen binnen de christendemocraten melden dat op het partijbureau maandag de wind is gekeerd.

En kijk: exact hetzelfde geldt voor Open VLD, waar Vincent Van Quickenborne heftig op z'n plaats gezet werd door Maggie De Block (Open VLD), omdat die zondag in de krant pleitte voor paars-geel. Beide partijen lijken intern klaar om het onvermijdelijke te doen: eindelijk een regering maken, zonder N-VA en in een grote zogenaamde "regenboogcoalitie". 

Monsterverbond

Het was Paul De Leeuw die de karnavalskraker Vlieg met me mee (naar de regenboog) ooit neerpende, waarbij hij naast Nederlands een mengelmoes van allerlei talen in het nummer verwerkte. Net zo goed moet informateur Magnette allerlei kleuren in zijn toekomstige coalitie gaan verwerken.

Het is een publiek geheim dat de PS-voorzitter veel meer aan het doen is dan "informeren": hij is wel degelijk een heel serieuze poging aan het doen om na bijna een jaar lopende zaken een nieuwe regering op de been te brengen. En dat moet er eentje zijn met véél politieke families: socialisten, liberalen, groenen en christendemocraten. 

Open VLD en CD&V lijken intern klaar om het onvermijdelijke te doen: eindelijk een regering maken zonder N-VA

De sleutel tot zo'n monsterverbond ligt bij Open VLD en CD&V, de twee partijen die op Vlaams niveau in een coalitie met N-VA zitten. Maandag riepen beide partijen hun brede top samen op een bureau.

(lees verder onder de afbeelding)

In de Wetstraat 89, bij CD&V, overschaduwde uiteraard de voorzittersrace een beetje het partijbureau. Maar wat daar gezegd is, is niet zonder betekenis. Hoewel in de Vlaamse fractie de weerstand tegen een regenboogcoalitie stevig blijft, is de Kamerfractie meer overtuigd. En uiteindelijk is het niet aan de fracties, maar aan de top om te beslissen.

Maandag bleek op het bureau vooral dat die top (Hilde Crevits, Wouter Beke en Koen Geens) in alle ernst de deur openzet voor Magnette. Bij CD&V, dat al maanden kampt met een machtsvacuüm, is het uiteraard nooit 100 procent zeker wat nu gemeend is en wat geveinsd wordt. Maar meerdere bronnen wijzen erop, al dan niet met enige verbittering, "dat de bocht is ingezet". "We gaan naar die regenboog, zoveel is duidelijk", zo weet een insider.

Het is een publiek geheim dat de PS-voorzitter Paul Magnette veel meer aan het doen is dan "informeren"

In de Melsensstraat, bij Open VLD, zit de communicatie strakker. De afspraak is dat iedereen z'n mond houdt, wat opvallend goed opgevolgd wordt voor één keer. Alleen Mathias De Clercq (pro paars-groen) en dit weekend Vincent Van Quickenborne (pro paars-geel) hielden zich daar de afgelopen weken niet aan. Die laatste kwam op het partijbureau maandag de man of liever de vrouw met de hamer tegen, in de vorm van Maggie De Block. Zij haalde zeer fel uit naar de Kortrijkse burgemeester, die zichzelf niet het zwijgen kan opleggen.

De waarheid is dat Van Quickenborne met z'n uitspraak de voorstanders van paars-groen (zoals de liberalen het liever noemen dan de "regenboog") een cadeau heeft gedaan. Want iedereen moest zo wel plots meer kleur bekennen, en ook daar is wel duidelijk dat de top ondertussen de knop heeft omgedraaid, en "zeer ernstig werkt met Magnette".

Het is duidelijk dat het project van Magnette en de liberalen toch ook een ethisch-progressieve saus als binding zal moeten krijgen

De contacten tussen de verschillende actoren van wat straks een regenboog of paars-groen moet zijn, worden in elk geval opgevoerd. Socialisten en liberalen praten met elkaar, en tasten af wat sociaal-economisch, maar ook ethisch mogelijk is.

De komst van een Joachim Coens bij CD&V zou daar wel eens roet in het eten kunnen gooien: het is wel duidelijk dat het project van Magnette en de liberalen toch ook een ethisch-progressieve saus als binding zal moeten krijgen. De meer stedelijke, progressieve vleugel van CD&V kan daar zonder moeite mee mee, maar kan de plattelandstak van Coens dat ook?

Kandidaat-voorzitter Joachim Coens

De PS kan de N-VA niet hardhandig naar de deur duwen

Wat hoe dan ook straf is in heel deze context, is dat de N-VA er nog steeds aanhangt bij de regeringsonderhandelingen. Bij de Vlaams-nationalisten beseft men wat er gaande is, en moet men het spel ondergaan als toeschouwer. De sfeer tussen de PS en de N-VA blijft nochtans hoffelijk: beide kampen deden er alles aan om de indiscreties uit gesprekken tussen Magnette en De Wever van de afgelopen weken te minimaliseren. Zowel de PS als de N-VA zat duidelijk verveeld met het lek, wat erop wijst dat ze er allebei belang bij hebben dat de N-VA aan boord blijft.

Als Magnette de N-VA wil lozen, maakt hij zich ook afhankelijk van de groenen, waar zeker niet iedere socialist op zit te wachten

De N-VA zelf wil absoluut vermijden dat ze gezien wordt als diegenen die "niet willen", als diegenen die "vertrokken zijn". Dat is een beetje naar analogie met de val van de regering-Michel I, waarbij toen ook een hele discussie ontstond over of de N-VA nu "buiten gezet was" of "zelf was opgestapt". In elk geval ziet Bart De Wever zijn N-VA als een verantwoordelijke beleidspartij, en wil hij anderen, lees CD&V en Open VLD, niet het plezier gunnen van het hen zo makkelijk te maken.

Informateur Paul Magnette (PS)

De PS kan geen regenboogcoalitie krijgen door de N-VA hardhandig naar de deur te duwen: dan knapt de koord met Open VLD en CD&V. Maar ook: paars-geel was niet veraf, zeker onder Elio Di Rupo werd er hard op gewerkt. Als Magnette de N-VA wil lozen, maakt hij zich ook afhankelijk van de groenen, waar zeker niet iedere socialist op zit te wachten. Hoe langer N-VA aan boord is, hoe meer druk op al de rest kan worden gezet om zich gematigd op te stellen.

De stilte voor de storm

De stilte voor de storm, zo omschreef een liberaal kopstuk de politieke situatie van het moment. Wanneer komt de klik? Wanneer schuift het scenario van de "regenboog" van gewenste fictie naar realiteit? Waar men het bij zowel Open VLD als CD&V over eens is: als ze zo'n coalitie gaan proberen, dan moet het zijn om ook te lukken. Het kan niet dat beide partijen (of één van beide, dat kan ook) instemmen met een dergelijk scenario, om dan vervolgens vast te stellen dat het mislukt, en dan met hangende pootjes terug te moeten naar de N-VA. 

De angel zit hem ook in persoonlijke carrièreplanning

De angel zit hem, zoals vaak in politiek, ook in persoonlijke carrièreplanning. Wie premier kan worden, dat is echt koffiedik kijken. Magnette vermijdt angstvallig elk mogelijk scenario of lek over het formateurschap, of later het premierschap. En dat de Vlaamse partijen zouden kunnen verleid worden met de Wetstraat 16, is een scenario dat al is grijsgedraaid.

Maar het veroorzaakt ook talloze moeilijkheden: CD&V en Open VLD gaan het elkaar echt niet gunnen. En hoe dan ook komt dan een tandloze tijger met 12 zetels in de Wetstraat 16, wat politiek gezien niet logisch is. Het is de grootste partij die daar moet intrekken, wil de regering stabiel zijn. Plus, binnen de twee partijen, Open VLD en CD&V, doet dezelfde situatie zich voor: er is niet één consensuskandidaat, maar eerder na-ijver over andere kanshebbers. 

Essentieel is nu de timing. Die is immers altijd cruciaal in politiek. Deze week komen de begrotingscijfers op tafel bij de onderhandelaars. Daar zal Magnette kleur moeten bekennen, in een gruwelijke context van begrotingstekorten. Dat hij met de EU is gaan praten, is logisch: de druk om richting evenwicht te gaan is groot vanuit Europa.

Dat lijkt zelfs in één regeerperiode niet haalbaar, maar het zal toch inspanningen vergen in de sociale zekerheid én nieuwe taksen om het tekort terug te dringen. Maar door die discussie moet je heen, met socialisten én liberalen. Lukt dat, dan is het juiste moment om naar buiten te komen met de regenboog, en "mee te vliegen met Magnette" niet ver meer. Geef het nog enkele weken.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.