Video player inladen...

Wantoestanden op palmolieplantages in Congo: wat is de rol van de Belgische investeerder BIO?

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) klaagt de werksituatie aan van arbeiders in een groot Congolees palmoliebedrijf. Ze zouden gezondheidsrisico's lopen en te weinig worden betaald. Een van de sponsors is de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden BIO. De overheidsinstelling neemt de aantijgingen ernstig maar zegt dat er de voorbije jaren al heel veel is gebeurd. 

Een arbeider van een van de drie enorme plantages van Feronia/PHC in het noorden van Congo toont zijn handen (foto boven) . Ze zijn verweerd en er zitten kloven in. "Ik pluk al tien jaar palmnoten zonder handschoenen", zegt hij aan de onderzoekers van Human Rights Watch.

Het speciale team dat onkruidverdelgers moet spuiten, is er nog slechter aan toe. "De 43 getuigen die we interviewden, zeiden dat ze een heel aantal gezondheidsproblemen hadden omdat hun veiligheidsmateriaal ontbrak of niet aan de norm beantwoordde", schrijft Human Rights Watch in zijn rapport "A Dirty Investment".  De meeste van die arbeiders zeiden dat ze impotent waren geworden sinds ze aan hun job begonnen. Sommigen hadden last van huidirritatie, blaren, pijnlijke ogen of kortademigheid. 

Gevolgen voor de gezinnen

De mensenrechtenorganisatie heeft ook getuigenissen over de lozing van smerig afvalwater in rivieren, waardoor het drinkwater van de families in het gebied wordt besmet. Bovendien wonen op de plantages nog eens 100.000 andere mensen die indirect de gevolgen dragen, zegt Human Rights Watch. Een derde pijnpunt zijn de lonen, die met 1,9 dollar per dag nog altijd onder de extreme-armoededrempel liggen van de Wereldbankarmoedegrens liggen. 

Human Rights Watch noemt de controle door de Congolese overheid ontoereikend. "Ze heeft te weinig personeel en middelen." Voor de organisatie zijn het nu vooral de Europese investeerders die de situatie moeten rechtzetten. 

De Europese investeerders moeten hun hefboomfunctie gebruiken om het bedrijf aan te spreken om deze situatie te verbeteren 

Luciana Téllez, Human Rights Watch

Lange voorgeschiedenis én ommezwaai

De drie palmolieplantages van het Canadese bedrijf Feronia en zijn Congolese dochteronderneming Plantations et Huileries du Congo liggen in een zeer uitgestrekt en afgelegen gebied van zowat 100.000 hectares in het noorden van Congo. Toen PHC moeilijke tijden doormaakte, kwamen vier Europese investeringsmaatschappijen met geld over de brug.

Het gaat om de Belgische investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO), de Britse CDC-groep, de Nederlandse FMO en de Duitse DEG. De voorbije 6 jaar hebben ze samen 100 miljoen dollar besteed aan het project, met de bedoeling om de werkgelegenheid in dit zeer arme gebied een nieuwe kans te geven. BIO heeft zelf 11 miljoen dollar in het bedrijf geïnvesteerd. Intussen hebben bijna 10.000 mensen werk en onderhouden ze zo'n 50.000 familieleden.  (lees voort onder quote en foto)

Wij hebben de palmolie-industrie in die zeer arme regio gerehabiliteerd en opnieuw werk verschaft aan 10.000 mensen en hun gezinnen.

Luuk Zonneveld, CEO Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden

Human Rights Watch waardeert wel de inspanningen die er zijn geleverd op het vlak van werkgelegenheid, maar vindt toch dat er er dringend een aantal basisrechten moeten worden hersteld. Beschermende kledij en handschoenen kopen is zeker geen grote investering voor het bedrijf, vindt het. Ook wil het dat er meer wordt geluisterd naar de klachten van de arbeiders, zowel binnen het bedrijf als door de Congolese overheid en de investeerders. 

 "We nemen de aantijgingen van Human Rights Watch zeker ernstig", zegt Luuk Zonneveld van BIO. "Wij sturen nu al geregeld inspecteurs ter plaatse en deze situatie moet worden rechtgezet. Maar je mag niet vergeten dat er al een hele weg is afgelegd. Vandaag zijn de lonen van de werknemers verdrievoudigd, is er beschermende kleding verstrekt, is er een groot renovatieproject voor arbeiderswoningen aan de gang, zijn er 72 waterputten geboord of gerenoveerd om schoon water te kunnen leveren en worden er jaarlijks duizenden patiënten geholpen in de gerenoveerde medische voorzieningen."

Als de werkomstandigheden niet zouden verbeteren, dan kan BIO eisen dat het bedrijf de arbeidswetgeving beter naleeft en zelfs sancties opleggen. Maar het bedrijf helemaal  voor het blok zetten vindt Luuk Zonneveld geen goed idee: "als het bedrijf, dat nu nog altijd geen winst maakt, failliet zou gaan, dan zou dat nog veel slechter zijn voor de arbeiders, die het werk absoluut nodig hebben. "

Waarschuwingen hebben effect

De waarschuwingen van Human Rights hebben effect.  BIO verbindt zich ertoe om de belangrijke aandachtspunten aan te pakken. Ze wil de rol en de onafhankelijkheid van de vakbonden versterken . Ook moet  het bedrijf de lonen duidelijker communiceren aan de werknemers. 

Wat de gezondheid betreft, eist BIO dat het bedrijf de lozingsproblemen onderzoekt en de afvoer van afvalwater beter controleert. Er komen ook meer opleidingen over de landbouwchemicaliën en veiligheid,  beschermingsmiddelen voor vrouwelijke werknemers  en het bedrijf moet om de 6 maanden medische controles uitvoeren. 

Vandaag houdt Feronia ook een aandeelhoudersvergadering met de vier banken over de stappen die het al heeft gezet sinds het bezoek van Human Rights Watch. 

Bekijk het verslag uit "Het Journaal" hier: 

Video player inladen...