"Sire, geef me nóg een week", meer kan informateur Paul Magnette (PS) vandaag niet vragen aan de koning

Wie moet er als eerste kleur bekennen: de N-VA, of de partijen die mogelijk zonder de N-VA zouden besturen in een nieuwe federale regering? Dat is de hamvraag, 183 dagen na de verkiezingen. "Ik heb de indruk dat PS-voorzitter Paul Magnette wel nog even door moet gaan als informateur voor dat duidelijk wordt", zegt Wetstraatjournalist Ivan De Vadder. 

Het was Bart Somers, Vlaams minister voor Open VLD, die dit weekend de politieke agenda bepaalde. "Zelfs een blinde ziet dat N-VA absoluut naar de oppositie wil, en federaal geen verantwoordelijkheid wil nemen", zei hij bij VTM Nieuws.

Somers verwees daarbij naar uitspraken van kopstukken Peter De Roover, Geert Bourgeois  en Zuhal Demir. Sommige waarnemers zagen daarin een pleidooi  van Open VLD voor een federale regering zónder de N-VA, de zogenoemde paars-groene formule (zie hieronder).

Vanmorgen een licht andere toon bij vicepremier en partijgenoot Alexander De Croo (Open VLD). "De volgende regering moet ervoor zorgen dat er geen beleid van de vorige regering wordt teruggedraaid", zei hij in "De ochtend" op Radio 1. En in die vorige regering zat, tot de crisis rond het migratiepact vorige december, ook de N-VA.  

N-VA-voorzitter Bart De Wever spreekt vanmorgen van een "georkestreerde aanval van Open VLD", die hij "buitengewoon dom" en noemt en "betreurt". N-VA blijft er intussen bij monde van ondervoorzitter Lorin Parys op hameren dat net Open VLD en CD&V moeten aangeven of ze in een federale regering kunnen stappen zonder hen. Zo'n regering zal niet de meerderheid van de Vlaamse kiezers vertegenwoordigen, en een veel linkser beleid voeren, waarschuwt de N-VA. 

Wetstraatjournalist Ivan De Vadder ziet dan ook dat alle partijen binnen hun eigen logica blijven denken: "Bart Somers wil dat N-VA kleur bekent. De Croo wil dan weer geen ommekeer in het beleid. Maar de voorzitter van SP.A, Conner Rousseau, pleitte net wel voor een ommekeer op sociaal-economisch vlak", ziet hij.

"CD&V waarschuwde dit weekend Open VLD opnieuw dat ze moeten opletten met ethische thema's, en de N-VA blijft pleiten voor confederalisme (een staatshervorming waarbij Vlaanderen en Wallonië beslissen wat de federale regering nog mag doen, red.)."

Koffiedrab

Die beperkte bril van politici is moordend voor de onderhandelingen, zegt De Vadder: "Als waarnemers roei je met de riemen die je hebt: met de informatie die we vergaren proberen we inzicht te krijgen in de politieke situatie. Maar als politici zich ook gaan opstellen als waarnemers, wordt het link. Want zij hebben wél meer informatie, maar doen alsof ze ook maar een deel van de werkelijkheid zien."

"Plots zijn we dan allemaal waarzeggers geworden die mee in het kopje koffiedrab kijken naar de toekomst. Op basis van die kleine stukjes informatie weten we het nog altijd niet."

Breekpunt

Wat weten we dan wel al? "Dat de meeste partijen geen confederalisme willen", zegt De Vadder. "SP.A wil dat niet, en Open VLD eigenlijk ook niet", ziet hij. Enkel de N-VA heeft al meermaals gezegd dat het enkel in een federale regering stapt als de staatsstructuur wordt herbekeken, óf er een rechts sociaal-economisch beleid kan komen.

Het veto om niet te besturen zonder een Vlaamse meerderheid, lijkt ook weggevallen. "Hebben we met de Vlaamse regeringspartijen samen een meerderheid van de Vlaamse parlementsleden, is daar de vraag. Dat was een 'majeur probleem' een tijdje geleden, maar dat veto hoor je niet meer", zegt De Vadder. Er worden zelfs voorbeelden gezocht van regeringen in de jaren 80 die ook geen Vlaamse meerderheid hadden, en toch goed werkten. 

Een derde "breekpunt" of reden waarom een partij wel of niet wil meebesturen, zijn de debatten over ethische thema's die nu in het federaal parlement worden gevoerd. Open VLD doet daar voorstellen voor euthanasie bij dementerenden, of steunt de uitbreiding van de abortustermijn, maar daar zijn de ethisch conservatievere CD&V'ers niet voor te vinden. 

SP.A-voorzitter Conner Rousseau sprak vanmorgen dan weer zijn voorkeur uit voor een oppositiekuur de komende vijf jaar. "Er zijn meerderheden te vinden zonder de SP.A, maar op dat moment zijn de andere Vlaamse partijen - CD&V en Open VLD - allebei nodig", zegt De Vadder. 

Verlengingen

Daardoor zal PS-voorzitter Paul Magnette zich niet kunnen uitspreken over de ene of de andere federale regering, wanneer hij om 14u naar het paleis trekt. Daar moet hij verslag brengen als informateur, die moet onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om een nieuwe federale regering te vormen.

"Op zijn laatste persconferentie gaf hij aan dat hij almaar meer vooruitgang boekt. De werkzaamheidsgraad verhogen, de laagste pensioenen verhogen, de aanpak van geweld op vrouwen, daar komen de partijen al dichter bij elkaar", zegt De Vadder. 

Toch is het nog te vroeg om over te gaan op de formatie, de echte onderhandelingen over een nieuwe regering. En dat 183 dagen na de verkiezingen. Daarom zal hij de gevleugelde woorden van Jean-Luc Dehaene nog eens moeten bovenhalen, voorspelt De Vadder: "Sire, geef me nog een week", dat is het enige wat Magnette zal kunnen vragen."