fotografie peter Hilz (C)

"De kruin heeft dezelfde omvang als de wortels", zei Herman De Croo (Open VLD) mysterieus, maar wat bedoelde hij?

“De kruin heeft dezelfde omvang als de wortels”: die mysterieuze uitspraak deed Herman De Croo, oudgediende van Open VLD, gisteren na het partijbureau. Niemand, noch journalisten, noch kijkers, begreep de uitspraak. Is een nieuwe uitdrukking geboren? “De wereld vandaag” zocht het uit.

Herman De Croo is bekend om zijn aforismen (spreuken) en citaten. Maar ditmaal verraste hij iedereen. De Croo vertrouwde de uitspraak toe aan Pieterjan De Smedt, reporter bij ons duidingsprogramma "Terzake".

De Smedt klampte De Croo aan bij het verlaten van het partijbureau van Open VLD. De Smedt: “Je weet als journalist dat je bij Herman De Croo altijd wel terecht kan voor een uitspraak. Het is meestal niet veel, maar altijd zegt hij iets, zeker bruikbaar voor televisie. Maar dit? We keken achteraf allemaal naar elkaar. Wat bedoelde hij hier mee? Hij wilde zelf geen uitleg geven."

"Wij zijn het nog gaan vragen bij de partijwoordvoerder, maar ook hij kon het niet uitleggen. Zelf denk ik dat De Croo bedoelde dat een partij veel wortels heeft. In de stam komt alles samen en daar komt een mooie kruin van partij-eenheid uit. Maar verder heb ik geen idee.”

Bekijk hieronder het bewuste fragment uit "Terzake" en lees verder onder de video:

Video player inladen...

Spreekwoorden die niets betekenen

Cabaretier Bert Gabriëls reageerde alvast enthousiast. “Ik vind het goed gevonden. Het is een variant van al die spreekwoorden die in werkelijkheid niets betekenen. Denk aan: “Korte liedjes duren niet lang”. Het lijkt te kloppen maar eigenlijk betekent het niets.”

Ook Freek Van de Velde, taalkundige bij de KU Leuven is vol lof. “Het mooie aan goede uitdrukkingen of zegswijzen is dat je altijd even moet nadenken over wat ze willen zeggen. En dat ze toepasbaar zijn op vele fenomenen. Dat klopt helemaal in dit geval.”

Een kruin heeft helemaal niet dezelfde omvang

Minder enthousiasme is er bij bioloog Koen Es van de Plantentuin in Meise. “De uitspraak klopt absoluut niet. Een kruin heeft helemaal niet dezelfde omvang”, weet Koen Es. “Op een volledige kruin heb je maar een derde wortels."

"Bovendien ziet een kruin er helemaal anders uit dan een wortelstelsel. De oppervlakkige wortels nemen water en voedingsstoffen uit de grond, 50 tot 100 centimeter diep.  Ze gaan verder dan de kruin, want precies daar valt de meeste regen. Conclusie: de kruin is doorgaans veel groter dan het wortelstelsel.”

Maar wat wilde Herman De Croo dan echt zeggen? Vandaag, een dag later, was hij eindelijk bereid meer uitleg te geven in “De wereld vandaag” op Radio 1.  De Croo: “Op dit belangrijke moment voor mijn partij wilde ik duidelijk maken dat je altijd rekening moet houden met wat je bent, met je wortels als politieke partij."

"Een kruin kun je snoeien, je kunt de takken altijd verwijderen. Ze zullen terug uitschieten en weer sterke takken vormen. Maar als je in de wortels snijdt, zullen de kruin en de boom verdwijnen. Dus wilde ik duidelijk maken dat bij Open VLD de wortels het moeten halen op de kruin.”

“Dit is een echte mental fart”

Taalwetenschapper Freek Van de Velde hoorde bij De Croo nog een ander fascinerend element voor al wie met taal bezig is.  Van de Velde: “Herman De Croo is bij de ploeg van "Terzake" begonnen met te zeggen dat hij een uitspraak “zal laten”. Dat is pas extra interessant voor een taalkundige."

"In het Nederlands staan “doen” en “laten” in een speciale verhouding tot elkaar. “Doen” gebruik je als je iets gecontroleerd doet, “laten” als je iets onvrijwillig of onbedoeld doet. Normaal zeg je: “ik doe een uitspraak”. Maar De Croo zegt: “ik laat een uitspraak”, ongecontroleerd en net alsof je een wind laat. Dit is een echte “mental fart”. Ik vind het prachtig gezegd.”

Beluister hieronder de reportage uit "De wereld vandaag":

Meest gelezen