Video player inladen...

Is het illegaal om je kat buiten te laten rondzwerven?

Eigenaars van katten staan er vaak niet bij stil, maar als hun huisdier buiten rondzwerft, richt het heel wat schade aan aan de natuur. Voor bijna 370 bedreigde diersoorten is de huiskat een gevaar. Twee Nederlandse juristen zeggen nu dat het illegaal is om je kat vrij buiten te laten lopen. Ze baseren zich daarbij op de Europese wetgeving voor natuurbescherming. "Beschermde diersoorten opzettelijk doden of verstoren is in strijd met de EU-richtlijnen. Katten buiten vrijuit laten, wetende wat voor schade ze aanrichten valt hier ook onder", zeggen de juristen in de Nederlandse krant Trouw

De juristen Arie Trouwborst en Han Somsen publiceerden een artikel in het tijdschrift Journal of Environmental Law. Daarin stellen ze dat de huiskat een van de grootste uitroeiers van diersoorten ter wereld is. Slachtoffers zijn vogels en kleine zoogdieren, zoals (vleer)muizen, maar ook reptielen, vissen en amfibieën. 

De laatste tien jaar zijn er verschillende studies gepubliceerd waaruit blijkt hoe schadelijk katten zijn voor hun omgeving. In Nederland worden jaarlijks meer dan 140 miljoen dieren gedood door katten. Meer dan de helft van deze slachtoffers is toe te schrijven aan katten met een eigenaar. Dat zijn er in Nederland tussen de 2 en 3 miljoen, naast tienduizenden zwerfkatten, die relatief gezien meer slachtoffers maken omdat ze geen ander voedsel krijgen.

Uit een andere studie op basis van Belgische en Franse cijfers blijkt dan weer dat een van de grootste doodsoorzaken bij vogels die in de tuin leven, een aanval door een kat is. 

Voor alle huisdieren geldt dat ze niet ongecontroleerd naar buiten mogen. De kat is op de een of andere manier een uitzondering.

Mike Kemp

Met het oog op dierenbescherming is het dus beter dat we een huiskat niet vrij laten rondlopen, meer zelfs, volgens de Nederlandse juristen is dat zelfs illegaal. Ze verwijzen naar de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, die Europese landen verplicht om bepaalde diersoorten en hun leefgebieden te beschermen en mogelijke bedreigingen te beperken. Aangezien katten een bedreiging zijn, zouden die volgens hen wettelijk niet meer vrij mogen rondlopen. 

"Er is geen enkele lidstaat die nu het naar buiten laten van katten verbiedt", zegt Arie Trouwborst in "De ochtend" op Radio 1. "Wij hebben ons afgevraagd waarom de lidstaten dit blijven gedogen, maar wij kunnen geen enkele reden bedenken. Voor alle huisdieren geldt dat ze niet ongecontroleerd naar buiten mogen. Dat gaat dan over slangen, honden, fretten, noem maar op. De kat is op de een of andere manier een uitzondering."

Voor rokers was het niet leuk dat roken in steeds meer publieke ruimtes verboden werd.

Trouwborst vraagt zich af of het niet stilaan tijd wordt om die gewoonte te veranderen, nu we weten hoeveel schade katten aanrichten aan de biodiversiteit. Ook de overheid kan daar een rol in spelen. Hij vergelijkt het met roken. "Voor rokers was het niet leuk dat roken in steeds meer publieke ruimtes verboden werd, maar dat werd gedaan omdat roken schade toebrengt aan anderen", zegt hij.

Ook veiliger voor de kat zelf

Professor Jogchum Vrielink van de Universiteit Saint-Louis in Brussel vindt de argumentatie van zijn collega's uit Tilburg heel verdedigbaar, maar weet niet of ze op dit moment in de rechtbank noodzakelijk zal standhouden. "Daarvoor zou er wellicht nog meer systematisch onderzoek moeten komen in Europa naar de schade die katten aanrichten", zegt hij. "Maar het is zeker niet uitgesloten dat men ook nu de argumentatie al zou volgen."

Sowieso pleit hij ervoor om katten altijd binnen te houden. "Het klopt dat het voor katten instinctief is om te jagen, maar huiskatten horen helemaal niet thuis in onze natuur. Ze zijn een soort van faunavervalser. Ze hebben niets te maken met de Europese wilde kat die wel natuurlijk is. Het zijn gedomesticeerde dieren, zoals een ezel of een hond", zegt hij. 

Buitenkatten worden gemiddeld maar half zo oud als binnenkatten.

"Er zijn geen goede argumenten om je kat buiten te laten lopen. Er zijn heel veel goede argumenten om ze binnen te houden", zegt Vrielink. "Dat is ook in belang van de katten zelf. We zijn allemaal verplicht om zo goed mogelijk voor onze huisdieren te zorgen. Het aantal sterfgevallen onder katten die buiten mogen, is zeker in hun eerste levensjaren gigantisch. Ze worden doodgereden, lopen ziektes op of worden aangevallen door andere katten of kattenhaters. Buitenkatten worden daardoor gemiddeld maar half zo oud als binnenkatten."

Volgens Vrielink is het perfect mogelijk om je kat binnen te houden. "Maar je moet er dan wel meer mee bezig zijn. Je moet hun leven dan interessant genoeg en actief genoeg houden. Katten hebben nood aan spelen, aan aandacht."

"Je moet ervoor zorgen dat die dieren een andere uitlaatklep krijgen voor dat jachtinstinct. Je kunt van het zoeken naar eten een spel maken. Katten kunnen zich ook uren bezighouden met simpele speelgoedjes zoals een doos, papieren zakken, hengeltjes met veertjes eraan, laserlichtjes waar ze op kunnen jagen. Ook krabpalen zijn een must, want anders gaan ze hun nagels scherpen aan je meubilair. Je voorziet ook best minstens één kattenbak per kat, die je regelmatig schoonmaakt. Wie plaats genoeg heeft buiten kan ook een afgesloten kattenren maken in zijn tuin."

Wat vindt de kat daarvan?

De meeste katteneigenaars van wie de viervoeter vaak vrolijk buiten trippelt, kunnen zich niet voorstellen dat ze hun huisdier plots zouden moeten opsluiten. Spreken we dan niet over dierenmishandeling? "Niet noodzakelijk", zegt Benjamin Jacobs, gedragstherapeut voor katten.

"Katten die het gewoon zijn om binnen te leven hebben daar meestal geen problemen mee, maar katten die altijd buiten hebben gelopen zullen het moeilijker hebben met de aanpassing."

Toch kunnen ook die katten gewoon raken aan hun nieuwe levenssituatie, als het op de juiste manier wordt aangepakt. "Katten hebben hun natuurlijke gedrag. Als ze dat niet buiten kunnen botvieren, moet het binnen kunnen."

Katten mogen vaak niet op tafel of op het aanrecht. Dat is begrijpelijk. Maar zorg dat ze dan wel elders de hoogte in kunnen.

Benjamin Jacobs

Zo moeten katten bijvoorbeeld kunnen jagen. "Dat kan met bepaalde speeltjes. Wie een kat wil binnenhouden, zal er dus vaak mee moeten spelen", aldus Jacobs.

Verder is het ook belangrijk dat katten de hoogte in kunnen. "De meeste katten mogen niet op tafel of op het aanrecht springen, dat is begrijpelijk. Maar zorg dan wel voor een andere locatie in de hoogte waar de kat naartoe kan."

Tot slot zijn ook voldoende krabpalen belangrijk, en rustige hoekjes waar de kat zich kan terugtrekken. 

Toch denkt Jacobs niet dat katten opsluiten veel zoden aan de dijk zou brengen: "De mens is nog veel schadelijker voor bedreigde vogelsoorten."

Bekijk het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen...